Doğu Anadolu'da Büyük Deprem Riski: 250 Kilometrelik Fay Sistemi Alarm Veriyor
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Harita Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, İngiltere'deki Leeds Üniversitesi ile yürüttükleri ortak uydu radar çalışmalarının sonuçlarını açıkladı. Yapılan araştırmalar, Van'ın doğusunda yer alan devasa bir fay sisteminde ciddi bir sismik hareketlilik ve stres birikimi olduğunu ortaya koydu.
Uydu Radar Tekniği ile Gerginlik Haritaları Çıkarılıyor
Prof. Dr. Kutoğlu, radar interferometri adı verilen uydu radar tekniği sayesinde Türkiye genelindeki yer kabuğu hareketlerini anlık olarak izlediklerini belirtti. Elde edilen veriler ışığında oluşturulan sismik gerginlik haritalarında, Türkiye sınırları içerisinde yıllık bazda en yüksek stres birikiminin Van'ın hemen doğusundaki hatta yaşandığı vurgulandı. Kutoğlu, "Türkiye'nin jeolojik yapısı itibarıyla aktif bir deprem ülkesi olduğunu unutmamak gerekiyor. Bilinen 500'den fazla fayın yanı sıra henüz keşfedilmemiş kırıklar da bulunuyor" ifadelerini kullandı.
250 Kilometrelik Alanda Homojen Gerginlik Tespit Edildi
İnceleme yapılan bölgede Çaldıran Fayı da dahil olmak üzere çok sayıda fay hattı bulunduğunu aktaran Kutoğlu, bu fayın 1647 ve 1976 yıllarında kırıldığını ve geçmişte 7.3 büyüklüğünde sarsıntılar ürettiğini hatırlattı. Van bölgesinde ise 1881 ve 2011 yıllarında yıkıcı depremler meydana geldiğini söyleyen uzman, çıkarılan haritalardaki kırmızı bölgelerin homojen bir yüksek gerilimi işaret ettiğini anlattı.
Kutoğlu, şu çarpıcı uyarıyı yaptı: "Burada baktığımız zaman şu kırmızı bölge homojen bir şekilde yüksek gerilim bölgesini gösteriyor. Her yıl bu gerginlik üst üste ekleniyor ve devam ediyor. Çaldıran fayı burada kırılmış ama burada hiçbir büyük deprem kaydı olmayan kocaman bir alan söz konusu. Bu alanın uzunluğu yukarıdan aşağıya kadar 250 km ve bunların homojen bir şekilde kırmızı renkte görünmesi bu sistemin birlikte çalıştığını gösteriyor."
"6 Şubat Hatay Depremi Gibi Aynı Anda Çalışabilir"
Haritadaki 250 kilometrelik alanın baştan aşağı homojen bir kırmızı renge sahip olmasının, tüm fay sisteminin birbiriyle bağlantılı çalıştığını kanıtladığını vurgulayan Prof. Dr. Kutoğlu, bu durumun korkutucu bir ihtimali beraberinde getirdiğini ifade etti. Kutoğlu, "Biraz korkutucu olacak ama bu 6 Şubat 2023'te Hatay'da görmüş olduğumuz gibi 250 kilometrenin aynı anda çalışması da ihtimal dahilinde bir durum. Buradaki harita bölgenin eşit oranda gerildiğini gösteriyor. Homojen bir gerginlik söz konusu" dedi.
"2011'deki Deprem Her Şeyin Bittiği Anlamına Gelmiyor"
2011 yılında Van'da yaşanan depremin her şeyin bittiği anlamına gelmediğini de sözlerine ekleyen Kutoğlu, o dönemki sarsıntının sadece çok küçük bir alanı kapsadığını, arka planda çok daha büyük bir mekanizmanın çalışmaya ve enerji biriktirmeye devam ettiğinin altını çizdi. "2011'de burada bir deprem oldu. Her şey bittiği anlamına gelmiyor. 2011'de deprem olan yer sadece bu küçük bölgeydi. Ama gördüğünüz gibi burada çok daha büyük bir sistem çalışmaya devam ediyor" ifadelerini kullandı.
Prof. Dr. Hakan Kutoğlu, sürekli nüfusun büyük bir bölümünün batıda yaşadığı için batıdaki faaliyetler üzerinde konuşulduğunu ancak yaptıkları çalışmaların bu bölgenin en fazla gerilim biriken bölgelerden biri olduğunu gösterdiğini belirterek, "Bu bölgeye de dikkat etmek ve gereken tedbirleri almak gerekiyor" çağrısında bulundu.
