ABD basını, ABD ve İran arasında imzalanan 14 maddelik mutabakat metninin göründüğü gibi olmadığını, muğlak noktaların bilinçli olarak yerleştirildiğini yazdı. Amerikan yayın kuruluşu CNN, ABD'li yetkililere dayandırdığı haberinde, Washington ile Tahran arasında varılan mutabakatın metninin ilerleyen müzakerelere zemin hazırlamak için kasıtlı olarak 'muğlak' tutulduğunu iddia etti.
Metin kasıtlı olarak muğlak hazırlandı
CNN'in ismini açıklamadığı ABD'li yetkililere göre, mutabakat metni öncelikle İran'ın bunu kendi kamuoyuna kabul ettirmesini kolaylaştırmak amacıyla 'son derece muğlak' hazırlandı. Bir yetkili, 'mutabakatın diline çok fazla anlam yüklenmemeli' ifadesini kullanarak metni 'siyasi belge' olarak nitelendirdi. Yetkili, 'Belgede temel olarak yaptırımları kaldıracağımızı, nükleer bir anlaşma yapacağımızı ve dondurulmuş fonları serbest bırakacağımızı söylüyor. Ama yaptırımları ne zaman kaldıracağımız ilerlemeye bağlı, fonları ise mekanizmalar üzerinde anlaştıktan sonra serbest bırakacağız' dedi.
Uranyum stoklarına ilişkin spesifik taahhüt yok
Metni gören bir kaynağın CNN'e aktardığına göre mutabakat, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin spesifik taahhütleri içermiyor. Başkan Donald Trump ve diğer yetkililerin bu stokların ABD gözetiminde imha edileceğini ısrarla vurgulamasına karşın, kaynağa göre mutabakatta yalnızca İran'ın 'nükleer silah üretmeyeceğini teyit ettiği' ifadesi yer alıyor. Buna karşın ABD'li yetkililer, mutabakatta açıkça yer almamasına karşın İran'ın arka kanallar aracılığıyla Trump yönetiminin aradığı tavizleri sunacağını ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) koordinasyonuyla zenginleştirilmiş malzemelerin imhasında ABD'nin de rol üstleneceğini öne sürdü.
Mali kolaylıklar daha ayrıntılı
Mutabakatın İran'ın taahhütlerini yerine getirmesi halinde elde edeceği mali kolaylıkları daha ayrıntılı biçimde ortaya koyduğunu kaydeden yetkililer, bu kapsamda Tahran'ın ileride 300 milyar dolarlık bir kalkınma fonundan yararlanabileceğine işaret etti. Yetkililer, İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması meselesinde ise metnin daha muğlak kaldığını ifade ederken, varlıkların ileri müzakere turlarında kaydedilecek ilerlemeye göre serbest bırakılacağının öngörüldüğünü ancak herhangi bir takvime yer verilmediğini aktardı.
Petrol satışına izin veriyor
Yetkililere göre mutabakat metni, İran'ın imzalanmasının hemen ardından petrol ve petrokimya ürünlerini satabilmesine ve ABD'nin bu satışlara yönelik yaptırım muafiyetleri tanımasına da olanak tanıyor. Öte yandan, İran lideri Mücteba Hamaney'in mutabakatı zımni olarak onayladığını ileri süren yetkililere göre, cuma günü başlayacak ve 60 gün sürecek müzakereler, ABD'ye İran'ın taahhütlerine ne ölçüde bağlı kalacağını ve nükleer alanda ne gibi tavizler vermeye hazır olduğunu değerlendirme fırsatı tanıyacak.
Anlaşma metninin detayları
ABD ve İran'ın anlaştığı 14 madde sızdırıldı. Anlaşma metnine göre ABD ve İran'ın kalıcı saldırmazlık anlaşmasının içinde Lübnan da bulunuyor. İki taraf da birbirinin içişlerine karışmamayı taahhüt ediyor. ABD'nin deniz ablukası ve İran'ın Hürmüz blokajı kaldırılıyor. İran'ın dondurulmuş tüm varlıkları serbest bırakılıyor. İran, nükleer silah üretmeyeceği taahhüdünü verirken, kritik noktalardan biri de ABD'nin İran'ın rejenerasyonu için 300 milyar dolar vermeyi taahhüt etmesi.
