ABD ile İran arasında varılan mutabakat, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu hem Washington ile ilişkilerinde hem de iç siyasette zor durumda bıraktı. CNN'e göre ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'la anlaşmaya vardığını bizzat Netanyahu'ya bildirmesi, İsrail'in İran'ın nükleer programı ve balistik füze kapasitesine yönelik hedeflerini belirsizliğe sürüklerken, yaptırımların hafifletilmesi ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması Tel Aviv'de rahatsızlık yarattı.
Trump'tan Netanyahu'ya Sürpriz Telefon
ABD merkezli CNN'e göre, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Pazar gecesi geç saatlerde İran'ın balistik füze saldırılarına karşı alınacak önlemleri görüşmek üzere güvenlik kabinesiyle birlikte bir sığınakta toplandığı sırada ABD Başkanı Donald Trump'tan telefon aldı. Telefon görüşmesinde Trump, ABD ile İran arasında bir mutabakat zaptı imzalandığını Netanyahu'ya bildirdi. Bu, iki lider arasında aynı gün gerçekleştirilen ikinci telefon görüşmesi oldu.
Axios'un haberine göre gün içindeki ilk görüşmede Trump, İsrail'in Beyrut'a yönelik önceki saldırısı nedeniyle Netanyahu'ya "çok kızgın" olduğunu ifade ederek İsrail liderinin "hiç muhakeme yeteneğinin olmadığını" söyledi. İkinci görüşmede ise Trump, iki liderin Şubat ayı sonunda birlikte başlattıkları savaşın fiilen sona erdiğini bildirdi.
Anlaşma Netanyahu'nun Korkularını Gerçekleştirdi
CNN'e göre ortaya çıkan anlaşma, İsrailli yetkililerin haftalardır endişe duyduğu tabloyu gerçeğe dönüştürdü. Anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına ve İran'a yönelik ekonomik yaptırımların hafifletilmesine yol açabileceği belirtilirken, İsrail'in savaş hedefleri arasında yer alan İran'ın nükleer programı ve balistik füze kapasitesine ilişkin konuların ise ileriki müzakerelere bırakıldığı ifade edildi. Mutabakat zaptının, Netanyahu'nun devirmek istediği İran yönetimine ekonomik rahatlama sağlayacağı değerlendirmesi yapıldı.
Netanyahu'dan Trump'a Soğuk Mesaj
Habere göre, Trump'ın anlaşmayı açıklamasının ardından Netanyahu'nun kamuoyuna yaptığı açıklama gecikti. İsrailli diğer siyasetçilerin saatler önce açıklama yaptığı belirtilirken, Netanyahu'nun Pazartesi akşamı düzenlediği basın toplantısında sekiz dakikalık açılış konuşmasında anlaşmaya neredeyse hiç değinmediği aktarıldı. Yıllardır Trump ile olan yakın ilişkisini öne çıkaran Netanyahu'nun, bu kez ABD Başkanı'ndan da neredeyse hiç söz etmemesi dikkat çekti. Anlaşmaya ilişkin yöneltilen bir soruya Netanyahu, "Başkan Trump ile aynı fikirde olmadığımız durumlar var. İsrail'in güvenlik çıkarlarından sorumluyum ve bu akıllıca yapılmalı." yanıtını verdi.
Hizbullah ve Yeni Gerilim Riski
Anlaşmanın, İran'ın İsrail'in Güney Lübnan'dan tamamen çekilmesini talep etmesi nedeniyle İsrail'in Hizbullah'a karşı hareket alanını da etkileyebileceği belirtildi. İsrail yönetiminin böyle bir geri çekilmeye sıcak bakmadığı ifade edilirken, üst düzey bir ABD yetkilisi gazetecilere yaptığı açıklamada geri çekilmenin anlaşmanın şartlarından biri olmadığını söyledi. Yetkili, "Eğer İran Hizbullah'ı kontrol edemezse ve Hizbullah İsrail mevzilerine veya İsrail kasabalarına saldırırsa, İsrail'in kendini savunma ve karşılık verme hakkı olacaktır." ifadelerini kullandı.
Koalisyon Ortaklarından Sert Tepki
ABD merkezli CNN'e göre Netanyahu, Trump ile kamuoyu önünde doğrudan bir çatışmadan kaçınırken, İsrail siyasetindeki diğer isimler anlaşmaya sert tepki gösterdi. Netanyahu'nun aşırı sağcı koalisyon ortakları Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ile Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben Gvir, mutabakatı "tehlikeli bir anlaşma" olarak nitelendirdi ve İsrail'in kendisini bu anlaşmayla bağlı görmediğini açıkladı.
Trump-Netanyahu İlişkilerinde Gerilim Derinleşiyor
CNN'in aktardığına göre savaşın sona erdirilmesine yönelik girişimler, Trump ile Netanyahu arasındaki ilişkilerde yeni bir gerilim başlığı oluşturdu. Trump'ın İsrail'e ateşkes çağrısı yapması, Truth Social üzerinden nükleer müzakereler hakkında yaptığı açıklamalar ve ABC News'e verdiği röportajda Netanyahu'nun siyasette "devam etmek" isteyip istemediğini sorgulaması, İsrail Başbakanı'nı hazırlıksız yakaladı.
İngiliz yayın kuruluşu BBC ise gelişmeleri "İran anlaşması Netanyahu için siyasi bir kabus anlamına geliyor" sözleriyle değerlendirdi. BBC'ye göre ABD'nin İran ile yaptığı ateşkes anlaşması, Netanyahu'nun siyasi kariyerinin üç temel dayanağını zayıflattı ve İsrail Başbakanı'nı yeni bir güvenlik ikilemiyle karşı karşıya bıraktı.
Reuters'a konuşan ve ismi açıklanmayan üst düzey bir İsrailli yetkili, ön anlaşmanın "İsrail için korkunç" olduğunu söyledi. Yetkili, "Başbakandan genelkurmay başkanına kadar İsrail liderliğinde bunu farklı düşünen kimse yok." ifadelerini kullandı.
