ABD ve İran'ın anlaştığı 14 madde sızdırıldı: Nükleer taahhüdünden Hürmüz'e
ABD ve İran arasında mutabakata varılan 14 maddelik anlaşma, Arap basını tarafından kamuoyuyla paylaşıldı. Anlaşma metnine göre ABD ve İran'ın kalıcı saldırmazlık anlaşmasının içinde Lübnan da bulunuyor. İki taraf da birbirinin içişlerine karışmamayı taahhüt ediyor. ABD'nin deniz ablukası ve İran'ın Hürmüz blokajı kaldırılıyor. İran'ın dondurulmuş tüm varlıkları serbest bırakılıyor. İran, nükleer silah üretmeyeceği taahhüdünü verirken, kritik noktalardan biri de ABD'nin İran'ın rejenerasyonu için 300 milyar dolar vermeyi taahhüt etmesi.
Anlaşmanın detayları
28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a saldırısıyla başlayan savaş, ABD ve İran'ın anlaşmasıyla sona erdi ancak iki tarafın üzerinde anlaştığı 14 maddeden oluşan metin, ilan edilmesinden günler önce Arap basını tarafından kamuoyuyla paylaşıldı. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) merkezli yayın organı Al-Arabiya, ABD ile İran arasında cuma günü imzalanması beklenen 14 maddelik gizli mutabakat zaptını (MoU) kamuoyuna açıkladı.
İşte açıklanan 14 madde:
- Madde 1: İran ve ABD, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşa derhal ve kalıcı olarak son verdiklerini ilan eder ve birbirlerine karşı güç kullanmaktan kaçınır.
- Madde 2: Taraflar, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve iç işlerine müdahale etmemeyi taahhüt eder.
- Madde 3: Taraflar, en fazla 60 gün içinde nihai bir anlaşmaya varmayı taahhüt eder.
- Madde 4: ABD, deniz ablukasını kaldıracak ve en fazla 30 gün içinde trafiği tam kapasiteye döndürecek; nihai anlaşmadan sonra kuvvetlerini çekecek.
- Madde 5: İran, Basra Körfezi'nden Umman Denizi'ne ticari gemi seferlerinin savaş öncesi seviyesine 30 gün içinde dönmesini sağlayacak.
- Madde 6: ABD, İran'ın rehabilitasyonu için en az 300 milyar dolarlık finansman sağlamayı taahhüt eder.
- Madde 7: ABD, BM Güvenlik Konseyi ve IAEA kararları dahil tüm yaptırımları sona erdirmeyi taahhüt eder.
- Madde 8: İran, nükleer silah üretmeyeceğini teyit eder; zenginleştirilmiş malzemenin akıbeti nihai anlaşmada ele alınacak.
- Madde 9: Nihai anlaşmaya kadar statüko korunacak: İran nükleer programında statükoyu koruyacak, ABD yeni yaptırım uygulamayacak veya güç artırmayacak.
- Madde 10: ABD, anlaşmanın imzalanmasından hemen sonra İran ham petrolü ve petrokimya ürünleri ihracatı için muafiyetler verecek.
- Madde 11: ABD, İran'ın dondurulmuş fonlarının ve varlıklarının serbest bırakılacağını taahhüt eder.
- Madde 12: Nihai anlaşmanın uygulanmasını denetlemek üzere bir uygulama mekanizması kurulacak.
- Madde 13: 4, 5, 10 ve 11. maddelerin uygulanmasına başlanması üzerine, kalan maddeler için müzakereler başlayacak.
- Madde 14: Nihai anlaşma, BM Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı kararıyla onaylanacak.
