ABD ordusu, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki fiili ablukası nedeniyle Körfez petrolünün küresel piyasalara ulaştırılmasını sağlamak amacıyla, Tahran'ın yıllardır yaptırımları aşmak için kullandığı gemiden gemiye gizli petrol transferi yöntemini devreye soktu. Fujairah ve Sohar açıklarında en az 116 geminin dahil olduğu operasyonun ABD tarafından helikopterler ve insansız araçlarla yönetildiği belirtilirken, yüksek risk taşıyan sevkiyatların İran'ın olası saldırı tehdidi altında sürdüğü ifade edildi.
Operasyonun Detayları
İngiltere merkezli uluslararası haber ajansı Reuters'a göre, ABD ordusu, Körfez'den küresel piyasalara petrol sevkiyatının devamını sağlamak amacıyla İran'ın yıllardır yaptırımları aşmak için kullandığı gemiden gemiye petrol transferi yöntemini uygulamaya başladı. Hürmüz Boğazı çevresinde gerçekleştirilen operasyonda, bekleyen tankerlere petrol ulaştırılması için helikopterler ile hava ve deniz insansız araçlarının desteğiyle gizli sevkiyatlar organize edildi.
Reuters'ın operasyon hakkında bilgi sahibi 11 kaynağa dayandırdığı haberine göre, transferler Birleşik Arap Emirlikleri'nin Fujairah kıyıları ile Umman'ın Sohar Limanı açıklarında gerçekleştiriliyor. Uydu görüntüleri ve gemi verileri, söz konusu faaliyetlerin mayıs ayının başında başladığını ve en az 116 geminin operasyona dahil olduğunu ortaya koydu.
Uydu Görüntüleri Yoğun Transfer Trafiğini Ortaya Koydu
Reuters'a göre, Salı sabahı itibarıyla Umman Körfezi'nde yan yana bulunan 12 çift tanker tespit edildi. Bunların sekizi Sohar açıklarında, dördü ise Fujairah yakınlarında yer aldı. Faaliyetin zirveye ulaştığı 11 Haziran'da ise iki bölgede aynı anda petrol transferi gerçekleştiren 17 çift gemi görüntülendi.
Habere göre, 9 Haziran'da İran tarafından düşürülen ve daha sonra ABD'nin misilleme saldırılarına neden olan Apache helikopteri de söz konusu görev kapsamında kullanıldı. Operasyona ilişkin bilgi sahibi dört kaynak, helikopterin tanker sevkiyatlarının güvenliğinde rol oynadığını belirtti. Reuters'ın incelediği uydu görüntülerine göre, Apache'nin düşürüldüğü gün Sohar açıklarında küçük bir alanda kümelenmiş altı çift tanker bulunuyordu.
Transfer Noktaları İran'ın Kontrol Alanına Yakın
İngiltere merkezli uluslararası haber ajansı Reuters'a göre, petrol transferlerinin yapıldığı iki bölge, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yönetmek amacıyla oluşturduğu Basra Körfezi Boğazları İdaresi'nin belirlediği sınırlara oldukça yakın konumda bulunuyor. Haberde, İran'ın talimatlarına uymayan gemilerin İslam Devrim Muhafızları Ordusu tarafından insansız hava araçları veya füze saldırılarıyla karşı karşıya kalabileceği belirtildi.
Fujairah Limanı'nın da operasyon süresince İran kaynaklı saldırıların hedefi olduğu aktarıldı. İngiliz denizcilik risk yönetimi şirketi Vanguard'ın verilerine göre, hafta sonu Umman kıyılarında seyreden bir tankere "bilinmeyen bir cisim" isabet etti. Mürettebatın zarar görmediği, ancak kargoda sınırlı bir sızıntı meydana geldiği bildirildi.
Hürmüz Boğazı'nın Kapanması Küresel Enerji Krizini Tetikledi
Reuters'a göre İran, ABD-İsrail savaşına karşılık olarak dünya petrol tüketiminin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nı fiilen kapattı. Bu durumun tarihin en büyük enerji arzı kesintilerinden birine yol açtığı ve küresel enflasyonu tetiklediği ifade edildi.
ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran ile varılan çerçeve barış anlaşması kapsamında Hürmüz Boğazı'nın cuma günü yeniden açılacağını açıkladığı ancak anlaşmanın ayrıntılarının henüz netleşmediği kaydedildi. Reuters, söz konusu anlaşmanın mevcut petrol transfer operasyonlarını etkileyip etkilemeyeceğinin bilinmediğini aktardı.
ABD Ordusu Operasyonu Tamamen Kontrol Ediyor
Habere göre, operasyonun tamamen ABD ordusunun denetiminde yürütüldüğünü sekiz farklı kaynak doğruladı. Özel güvenlik görevlileri de dahil olmak üzere kaynaklar, tankerlerin boğaza ulaşmadan önce belirlenen buluşma noktalarında toplandığını ve yaklaşık 3 ila 4 kilometre aralıklarla hareket ettiklerini belirtti.
Dört kaynağın verdiği bilgiye göre, gemiler seyir sırasında transponderlerini kapatıyor ve ışıklarını minimum seviyede kullanıyor. Bir kaynak, oluşturulan kontrol noktaları sayesinde ABD ordusunun tankerlerin ilerleyişini sürekli izlediğini söyledi.
Reuters'ın haberine göre, İran ablukasına rağmen bazı nakliye şirketleri petrolü boğazın karşı tarafına taşımayı kabul ederek operasyonun sürmesini sağlıyor. Washington Enstitüsü'nde denizcilik riskleri uzmanı olan kıdemli araştırmacı Noam Raydan, Reuters'a yaptığı değerlendirmede, "İran'ın ne zaman insansız hava araçları veya savaş gemileri kullanarak bu gemilerin geçişini engellemeye karar vereceğini bilemezsiniz" ifadelerini kullandı.
ABD'nin Yöntemi İran'ın Yıllardır Kullandığı Sisteme Benziyor
Reuters'a göre, gemiden gemiye transfer yöntemi İran tarafından yıllardır petrolün kaynağını gizlemek ve yaptırımları aşmak amacıyla kullanılıyor. İran'ın geçmişte genellikle aynı anda yalnızca bir çift gemiyle faaliyet yürüttüğü belirtilirken, ABD öncülüğündeki mevcut operasyonun çok daha büyük ölçekli olduğu vurgulandı. Reuters'a göre bu yöntem, Körfez üreticilerinin İran'ın olası misilleme saldırılarına rağmen ham petrol, kondensat ve petrol ürünlerini uluslararası pazarlara ulaştırmasına imkan sağlıyor.
