ABD'nin Savunma Sanayiinde Çin Bağımlılığı İran Savaşında Stratejik Zafiyet Yaratıyor
ABD-İsrail ittifakının İran ile yürüttüğü askeri operasyonlarda 21'inci gün geride kalırken, cephedeki hareketlilik kadar savunma sanayiindeki üretim kapasitesi ve tedarik zincirinin dayanıklılığı da yoğun şekilde tartışılıyor. Özellikle Çin kaynaklı kritik minerallere olan derin bağımlılık, Washington açısından ciddi bir stratejik kırılganlık olarak dikkat çekmeye devam ediyor.
1.900 Silah Sisteminde Çin Bileşenleri Kullanılıyor
Savunma sanayi veri ve analiz şirketi Govini tarafından hazırlanan kapsamlı rapora göre; Amerikan ordusuna ait yaklaşık 1.900 farklı silah sisteminin üretim sürecinde Çin menşeli bileşenler önemli bir paya sahip durumda. Pekin yönetiminin ihracat kısıtlamaları uyguladığı galyum, germanyum, tungsten ve tellür gibi kritik mineraller, Amerikan silah sistemlerinin yüzde 78'inde temel bileşen olarak kullanılıyor.
Savunma sanayiinde hayati öneme sahip germanyumun yüzde 82,4'ü, tellürün ise yüzde 91,2'si doğrudan Çin'den tedarik ediliyor. Askeri mühimmatın vazgeçilmezi olan antimuanın ise yalnızca yüzde 19'u Çin dışındaki kaynaklardan sağlanabiliyor. Bu durum, ABD'nin askeri üretim kapasitesinde ciddi bir dışa bağımlılık sorununu gözler önüne seriyor.
F-35 ve THAAD Sistemleri Doğrudan Tehdit Altında
F-35 savaş uçaklarında yer alan aktif faz dizi radarlar ile elektronik harp sistemlerinde kullanılan galyum nitrat çiplerindeki Çin egemenliği, operasyonel kabiliyeti doğrudan tehdit ediyor. Aynı bileşenlerin THAAD gibi gelişmiş füze savunma sistemlerinde de kritik rol oynadığı biliniyor.
Galyum gibi yarı iletkenlerin tedarikinde yaşanacak en küçük aksamanın, ABD'nin İsrail'i korumada kullandığı THAAD füze savunma sistemleri gibi platformların performansında belirleyici olacağı ifade ediliyor. Analistler, Pekin yönetiminin alabileceği olası yeni kısıtlama kararlarının ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) içerisinde ciddi üretim krizlerine yol açacağını savunuyor.
Mühimmat Stokları Hızla Eriyor
Mart 2026 itibarıyla Orta Doğu sahasından gelen veriler, Pentagon'un mühimmat yönetiminde kritik eşiklere yaklaşıldığını gösteriyor. Çatışmaların yoğunluğu nedeniyle harcanan milyarlarca dolarlık hassas güdümlü mühimmatın, ABD'nin küresel aktif stoklarının yüzde 45'ini "operasyonel risk" bölgesine çektiği değerlendiriliyor.
Ayrıca bölge savunmasının bel kemiği olan Patriot stoklarındaki doluluk oranının, bazı stratejik depolarda planlanan seviyelerin yüzde 25'ine kadar gerilemesi, Pentagon planlamacılarını zor bir tercihle karşı karşıya bırakıyor. Ya İran sahasındaki operasyonel tempo düşürülecek ya da Çin'e karşı Pasifik'teki caydırıcılıktan ödün verilecek.
Tedarik Zincirindeki Darboğazlar Üretimi Yavaşlatıyor
Mevcut sanayi kapasitesiyle, harcanan askeri mühimmatların yerine konmasının, tedarik zincirindeki darboğazlar nedeniyle en az 3 ile 5 yıl arasında süreceği tahmin ediliyor. Bu durum, modern savaşların sadece askeri güçle değil, aynı zamanda ham madde bağımlılığı ve tedarik zinciri kontrolüyle de şekillendiğini ortaya koyuyor.
200 Milyar Dolarlık Acil Bütçe Talebi
ABD Savunma Bakanlığı'nın İran'a yönelik saldırıları finanse etmek, mühimmat açıklarını kapatmak ve üretim hatlarını hızlandırmak amacıyla 200 milyar dolardan fazla bütçe talebi için Beyaz Saray'a başvurduğu öne sürüldü. "Made in America" ve "Mühimmat Hızlandırma Konseyi" gibi girişimler ham madde krizini aşma çabasının bir parçası olarak öne çıksa da uzmanlar yalnızca finansal desteğin yeterli olmayacağı görüşünü taşıyor.
Mevcut tablo, küresel güç mücadelesinde savunma sanayiinin stratejik önemini bir kez daha vurgularken, tedarik zinciri güvenliğinin ulusal güvenliğin ayrılmaz bir parçası haline geldiğini gösteriyor.
