ABD'nin İran Operasyonu, Uzun Vadeli Stratejileri Tehlikeye Attı
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a karşı başlattığı askeri operasyon, Washington'ın ekonomik ve askeri planlarını altüst etti. Özellikle ABD'nin küresel güç rekabetinde odağını Asya-Pasifik bölgesine kaydırmayı öngören yeni stratejisi, Ortadoğu'daki savaş nedeniyle ciddi şekilde sarsıldı. "Donroe Doktrini" olarak bilinen bu plan, Avrupa ve Ortadoğu'daki askeri yükü azaltarak Hint-Pasifik bölgesine yoğunlaşmayı hedefliyordu. Ancak 28 Şubat'ta İsrail ile birlikte başlatılan İran operasyonu, bu stratejinin tam tersine dönmesine yol açtı.
Askeri Güç Boşluğu ve Mühimmat Krizi
Washington yönetimi, 2003'teki Irak işgalinden bu yana ilk kez 50 binden fazla askeri yeniden Ortadoğu'ya konuşlandırmak zorunda kaldı. ABD donanmasına ait uçak gemileri ve savaş gemilerinin önemli bir bölümü Pasifik'ten çekilerek Basra Körfezi ve çevresine yönlendirildi. Bu durum, özellikle Çin'i dengelemeye yönelik ABD askeri varlığını zayıflattı. Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı üzerinden direnişi güçlendirme ve petrol krizi oluşturma tehdidi, ABD'yi uzun yıllar boyunca bölgede yoğun askeri varlık bulundurmak zorunda bırakabilir.
Askeri kaynaklar, savaşın ABD'nin mühimmat stokları üzerinde de ciddi baskı yarattığını belirtiyor. Financial Times gazetesine konuşan kaynaklara göre Washington, İran'a yönelik saldırılarda önemli miktarda stratejik mühimmat tüketti. Amerikan düşünce kuruluşu CSIS'in tahminlerine göre ABD güçleri operasyonun ilk 100 saatinde yaklaşık 168 adet Tomahawk seyir füzesi ateşledi. ABD'li yetkililer bu mühimmatın yeniden üretilmesinin yıllar alabileceğini ifade ediyor.
THAAD Sistemleri ve Güvenlik Endişeleri
ABD'nin hava savunma kapasitesinde de benzer bir baskı oluştu. Washington'ın Güney Kore'de konuşlu Yüksek İrtifa Hava Savunma Sistemleri'ni (THAAD) Ortadoğu'ya göndermeye başladığına yönelik haberler, ABD'nin Hint-Pasifik bölgesindeki müttefiklerine ilişkin güvenlik taahhütlerini yerine getirme konusundaki güvenilirliğini sorgulattı. THAAD sistemlerinin Güney Kore'ye konuşlandırılması, Seul ile Pekin arasında siyasi ve ekonomik krize sebep olmuştu. Bu durum, Pasifik'teki savunma mimarisinin geçici olarak zayıflayabileceği yorumlarına yol açtı.
Ekonomik Sonuçlar ve Rusya'ya Can Suyu
Savaşın ekonomik cephesi de Washington için yeni sorunlar oluşturuyor. İran'la savaş nedeniyle küresel petrol arzının daralması fiyatları hızla yükseltti. ABD yönetimi enerji krizini frenlemek amacıyla daha önce ağır yaptırımlar uyguladığı Rus petrolünün satışına geçici izin vermek zorunda kaldı. Bu kararla birlikte yaklaşık 130 milyon varil Rus petrolünün dünya piyasalarına ulaşmasının önü açıldı. Analistler, artan petrol fiyatlarıyla birlikte Rusya'nın günlük yaklaşık 150 milyon dolar ek gelir elde ettiğini ve ay sonuna kadar Moskova'nın kasasına 5 milyar dolara yakın ek kaynak girebileceğini belirtiyor. Bu gelişme, Ukrayna savaşından bu yana uygulanan enerji yaptırımlarının etkisinin zayıflayabileceği tartışmalarını da beraberinde getirdi.
Çin ile İlişkilerde Zayıflık Riski
Öte yandan ABD Başkanı Trump'ın nisan ayının başında Çin'e resmi bir ziyaret gerçekleştirmesi bekleniyor. Hürmüz'deki krizi çözemeyen bir Trump'ın Şi Cinping'i başta ticaret olmak üzere birçok konuda ikna etmekte zorlanacağı değerlendiriliyor. Çin ve Kuzey Kore gibi ülkelerin ABD'nin İran cephesinde yaşadığı zafiyeti yakından takip ettiği belirtiliyor. Çinli sivil uydu teknolojisi şirketlerinin gün gün ABD donanmasının ve hava kuvvetlerinin hareketliliğini dijital mecralarda paylaştığı biliniyor.
Ortadoğu'ya Ek Askeri Güç
ABD Savunma Bakanlığı'nın (Pentagon), Ortadoğu'ya 5 bin deniz piyadesi göndereceği öne sürüldü. Wall Street Journal'a bilgi veren üç ABD'li yetkiliye göre, ABD Ortadoğu'da asker sayısını ve varlığını artırıyor. Kaynaklar, İran'ın Hürmüz Boğazı'na yönelik saldırılarını artırmasıyla ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'in Ortadoğu'ya birkaç savaş gemisi ile 5 bin Deniz Piyadesi ve denizciden oluşan bir amfibi hazır grubu gönderilmesini onayladığını ileri sürdü. Japonya merkezli USS Tripoli ve ona bağlı Deniz Piyadeleri birliğinin Ortadoğu'ya doğru ilerlediği bildirildi.
