ABD merkezli haber sitesi Axios'a göre, Başkan Donald Trump yönetimi, İran'a yönelik ekonomik yaptırımların uzun vadede askeri müdahaleden daha büyük sonuçlar doğuracağını düşünüyor. Bu strateji, son dönemdeki bombardımanlardan daha az dikkat çekse de üst düzey ABD'li yetkililer, yaptırımların Tahran rejimini daha fazla zorlayacağı görüşünde.
İran'da Ekonomik Kriz Derinleşiyor
ABD istihbaratı ve açık kaynaklara dayandırılan haberde, dünyanın en büyük petrol üreticilerinden biri olan İran'da benzin kıtlığı da dahil olmak üzere ekonomik krizin derinleştiği belirtiliyor. Trump, hafta sonu İran'a yönelik ABD saldırılarını durdurmasının ardından pazartesi günü yaptığı açıklamada, Tahran'ın yeni bir anlaşma için toplantı talebinde bulunduğunu öne sürdü. Ancak İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bağai bu iddiayı yalanladı.
Ateşkes İçin Diplomatik Temaslar Sürüyor
Axios'a göre taraflar, Umman, Katar ve Pakistan'ın arabuluculuğunda görüşmelerine devam ediyor. Diplomatik çabalar, mevcut çatışmasızlık sürecini kalıcı bir ateşkese dönüştürmeyi hedefliyor. Görüşmelerde öne çıkan başlıklardan biri de Hürmüz Boğazı'nın yönetimine ilişkin yeni bir düzenleme önerisi. Bu teklif, İran ve Umman'a boğazdan geçen deniz trafiğinin yönetiminde belirli yetki ve potansiyel gelir sağlamayı öngörüyor.
İran'ın Talepleri ve ABD'nin Şartları
Habere göre İran, olası bir anlaşma kapsamında ABD tarafından yeniden saldırıya uğramayacağına dair güvence talep ederken, dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını ve Amerikan yaptırımlarının kaldırılmasını istiyor. Trump yönetimi ise İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki faaliyetleri nedeniyle ekonomik taviz vermeye temkinli yaklaşıyor ve Tahran'dan elinde kalan nükleer malzemeleri teslim etmesini talep ediyor.
Yaptırımlar İran Ekonomisini Felç Ediyor
Üst düzey ABD'li yetkililer, yaptırımların ve deniz ablukasının İran'ı müzakere masasına oturtmasının tam kapsamlı bir bombardıman kampanyasına kıyasla daha uzun sürebileceğini kabul ediyor. Bir ABD'li yetkili, İran'da bankalara hücum riski oluştuğunu ve petrol zengini bir ülke olmasına rağmen benzin kıtlığı yaşandığını savunarak, "Savaş Bakanlığı'ndan çok Hazine Bakanlığı'ndan korkuyorlar." ifadelerini kullandı.
Finansman Sıkıntısı ve Müzakere Süreci
ABD'li yetkililer, İran temsilcilerinin daha önce müzakereciler Jared Kushner ve Steve Witkoff ile yaptıkları görüşmelerde mali kaynaklara erişimin öncelikli taleplerden biri olduğunu dile getirdiğini öne sürdü. Bir ABD'li yetkili, "Steve ve Jared'den para istiyorlar. Paraya çok ihtiyaçları var." dedi.
Trump Yönetimi Baskıyı Artırıyor
Axios'a göre Trump yönetimi, yeniden uygulamaya koyduğu "azami baskı" politikası kapsamında İran'ın petrol ticareti, kayıt dışı bankacılık sistemi, silah tedarik ağları ve deniz taşımacılığı faaliyetlerini hedef alan 1.000'den fazla kişi, gemi ve uçağa yaptırım uyguladı.
Askeri ve Ekonomik Baskı Araçları Masada
Trump, bombardımanın durdurulması kararını diplomasiye fırsat vermek amacıyla aldığını söyledi. Axios'un aktardığına göre bu karar, Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine'in özellikle hava savunma füzeleri olmak üzere ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) mühimmat stokları üzerindeki baskıya ilişkin uyarısının ardından alındı. Bir ABD'li yetkili, "İran ekonomisini felç eden başarılı yaptırımlar ve 13 gün boyunca düzenlenen askeri operasyonların ardından İran'ın müzakere yoluyla anlaşmaya çalışması akıllıca olur. Aksi halde başlarına ne geleceğini biliyorlar." değerlendirmesinde bulundu. Bir başka ABD'li yetkili ise Trump yönetiminin hem askeri hem de ekonomik baskı araçlarını kullanabilecek durumda olduğunu belirterek, "Başkanın kazan-kazan seçeneği var. ABD bunu askeri olarak en geniş kapsamda yürütebilir. Aynı zamanda İran'ı felç edecek ekonomik yaptırımları da sürdürebilir." ifadelerini kullandı.
