Norveç'in güneydoğusundaki Gran belediyesine bağlı Brandbu bölgesinde, Fredheim Okulu'nun birinci sınıf öğrencileri sıradan bir doğa yürüyüşüne çıktı. Etkinliğin amacı oldukça basitti; çocuklar okuldaki sanat projelerinde kullanmak üzere etraftan ilginç taşlar toplayacaktı.
Küçük Henrik'in sıra dışı keşfi
Ancak 6 yaşındaki Henrik Refsnes Mørtvedt'in gözüne taşlardan çok daha farklı bir şey çarptı. Toprağın içinden dışarı doğru uzanan paslı bir metal parçası gören küçük çocuk, başta bunun basit bir hurda olduğunu düşünerek metale asıldı. Toprağın ve yoğun korozyonun altından çıkan nesne ise insanlık tarihine ışık tutacak muazzam bir kalıntıydı.
Çocuğun elindeki paslı nesneyi gören öğretmenleri, bu parçanın sıradan bir çöp olmadığını hemen anladı. Keşfin arkeolojik bir öneme sahip olabileceğini sezen eğitimciler, vakit kaybetmeden yerel uzmanlarla iletişime geçti. Bölgeye gelen yetkililerin yaptığı ilk incelemeler sonucunda, topraktan çıkarılan nesnenin Merovenj döneminin sonlarına ya da Viking Çağı'nın hemen başlarına tarihlenen olağanüstü derecede iyi korunmuş bir demir silah olduğu ortaya çıktı.
Eserin özellikleri ve tarihi
Norveç kültürel miras yetkilileri tarafından "enegget" olarak sınıflandırılan bu tarihi kılıç, sadece tek bir kesici kenara sahip. Kuzey Avrupa'ya özgü "scramasax" veya kısaca "sax" olarak bilinen bu silah ailesinin kökleri, aslında avcılık ve yakın dövüşte kullanılan daha küçük bıçaklara dayanıyor. Olayın en gülümseten detayı ise, küçük Henrik'in bulduğu bu paha biçilemez eseri, üstünden bir traktör geçip lastiğini patlatmasın diye düzeltmeye çalışmasıydı. Küçük kahraman, eserin kesinlikle bir müzeye teslim edilmesi gerektiğini de yetkililere iletmeyi ihmal etmedi.
Savaşçının ihtişamı: Kılıcın ardındaki tarihi gerçekler
Uzmanların bu nadide parça üzerindeki tarihleme çalışmaları devam etse de, yetkililer kılıcın MS 550 ile 850 yılları arasında üretildiği konusunda hemfikir. Arkeolog Øystein Lia'ya göre bu silah, sıradan birine ait değildi. Kılıcın, yüksek statüye sahip varlıklı bir toprak sahibine, önemli ve yenilmez bir savaşçıya ya da yerel bir Viking şefinin askeri danışmanına ait olduğu düşünülüyor. Eser, deniz aşırı seferlerin, baskınların ve büyük güç mücadelelerinin yaşandığı o çalkantılı Viking genişleme döneminin sessiz bir tanığı konumunda.
Kadim mezarların yanı başında: Paha biçilemez bir cenaze hediyesi mi?
Kılıcın bulunduğu noktanın, daha önceden kayıt altına alınmış Demir Çağı mezarlarına sadece 40 metre uzaklıkta olması, eserin önemini bir kat daha artırıyor. Bu yakınlık, silahın aslında bir cenaze töreninin parçası olduğu ve ölen kişiye sunulan değerli bir adak olarak gömüldüğü ihtimalini oldukça güçlendiriyor. Viking toplumlarında kılıçlar, yapımı usta demirciler ve pahalı materyaller gerektiren, son derece lüks objelerdi. Böylesine değerli bir silahı toprağa gömmek, ancak o kişinin toplumdaki saygınlığıyla açıklanabilen büyük bir güç gösterisiydi.
Sırlarını açığa çıkarmak için müzede inceleme altında
Küçük Henrik kılıcın en fazla 100 yıllık olduğunu hayal etse de, Oslo'daki Kültürel Tarih Müzesi'ne gönderilen eser, bin yıldan daha eski bir geçmişe sahip. Müzedeki restoratörler, kılıcın nasıl üretildiği, kullanıldığı ve ne sebeple terk edildiğine dair ipuçlarını yok etmeden üzerindeki korozyonu dikkatlice temizleyecek. Innlandet bölgesinde kısa süre önce bulunan 4.700 adetlik dev Viking gümüş hazinesinin hemen ardından gelen bu eşsiz keşif, bilim insanlarına bin yılı aşkın bir süre öncesinin hiyerarşilerini, savaş kültürünü ve cenaze ritüellerini incelemek için harika bir fırsat sunuyor.
