ABD'den Türkiye'ye iadesi sağlanan Zeugma kökenli 13'üncü mozaik paneli, ait olduğu topraklara kavuştu. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, düzenlenen törende panelin Zeugma Mozaik Müzesi'ne yerleştirildiğini duyurdu. Bakan Ersoy, kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede son 23 yılda 13 bin 454 eserin Türkiye'ye kazandırıldığını, bunların 9 bin 139'unun son 8 yılda iade edildiğini belirtti.
13'üncü panel anavatanına döndü
Gaziantep'in medeniyetler tarihindeki önemine vurgu yapan Bakan Ersoy, halk arasında 'Çingene Kızı' olarak bilinen mozaiğin koparılan parçalarından 13'üncüsünün yeniden ait olduğu topraklara kazandırılmasının kültürel mirasın korunması açısından önemli bir örnek olduğunu ifade etti. Ersoy, Zeugma'nın Doğu ile Batı'yı buluşturan önemli bir Roma kenti olduğunu, 'Çingene Kızı' figürünün ise Türkiye'nin dünyaya açılan en önemli kültürel simgelerinden biri haline geldiğini söyledi.
1960'lı yıllarda kaçak kazılarla yurt dışına çıkarılan panellerden 12'sinin 2018'de ABD'deki Bowling Green Eyalet Üniversitesi'nden getirildiğini hatırlatan Ersoy, bu panellerin Zeugma Mozaik Müzesi'nde sergilendiğini belirtti. Ardından Gaziantep Büyükşehir Belediyesi katkılarıyla hazırlanan replikaların 2022'de üniversiteye teslim edildiğini aktardı.
Bilimsel araştırmalarla tespit edildi
Bakan Ersoy, 13'üncü panelin dönüş sürecini şöyle anlattı: 'Panelin bu büyük kompozisyona ait olabileceği, Grenoble Alp Üniversitesi'nden Dr. Camila Felag'ın araştırmaları ve Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay'ın bilimsel değerlendirmeleriyle ortaya konulmuştur. Yapılan araştırmalarda panelin satışa konu edildiğini belirledik. Uluslararası müzayede takip çalışmaları sırasında panelin yeniden satışa sunulduğunu tespit ettik. Bunun üzerine iade girişimimizi yeniledik. ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi tarafından yürütülen sürecin başarıyla tamamlanmasıyla eserin ülkemize iadesini sağladık.'
Ersoy, bu sürecin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelenin bilimsel araştırmalar, hukuki mekanizmalar ve uluslararası iş birliğiyle yürütülmesinin önemini ortaya koyduğunu söyledi.
ABD ile iş birliği güçleniyor
Kültür varlıklarının korunmasında ABD ile iş birliğine dikkat çeken Ersoy, 2021'de imzalanan Kültür Varlıklarına İlişkin Mutabakat Zaptı'nın önemli bir araç olduğunu, bu yıl beş yıllık dönem için uzatıldığını açıkladı. New York Manhattan Bölge Savcılığı ve ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi ile yürütülen ortak çalışmalar sayesinde Boubon Antik Kenti kökenli Lucius Verus, Septimius Severus ve Marcus Aurelius heykellerinin iade edildiğini belirtti.
Satornila Steli de Türkiye'ye döndü
Bakan Ersoy, Zeugma'dan kaçırılan 'Satornila Steli' olarak bilinen mezar stelinin de İtalya makamları ve Dışişleri Bakanlığı ile yürütülen çalışmalar sonucunda 2023'te Türkiye'ye kazandırıldığını hatırlattı. Stelin yaklaşık 1800 yıllık önemli bir bilimsel kaynak olduğunu vurguladı.
'Sadece mozaiği değil hafızayı da tamamlıyoruz'
Ersoy, 'Her kültür varlığının kendine özgü bir hikâyesi vardır. Bugün iadesini sağladığımız mozaik panel, büyük bir kompozisyonun eksik kalan bir parçasının yeniden yerine kavuşmasıdır. Dünyanın en büyük mozaik müzelerinden biri olan Gaziantep Zeugma Mozaik Müzemizin koleksiyonuna katılan bu panel, Zeugma mozaiklerinin bilimsel açıdan daha bütüncül biçimde incelenmesine imkân sağlayacak. Eksik parçalar yerine döndükçe yalnızca bir mozaiği tamamlamıyor; zedelenen bir hafızayı onarıyor, tarih sayfalarındaki boşlukları dolduruyoruz' dedi.
13 bin 454 eser Türkiye'ye kazandırıldı
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadeleyi kararlılıkla sürdürdüğünü belirten Ersoy, 2002'den bu yana 13 bin 454 kültür varlığının ülkeye kazandırıldığını, bunların 9 bin 139'unun son sekiz yılda gerçekleştirildiğini açıkladı. Ersoy, 'Bu topraklardan yasa dışı yollarla çıkarılmış her kültür varlığı ait olduğu topraklara dönene kadar aynı azim, aynı inanç ve aynı kararlılıkla çalışmayı sürdüreceğiz' diyerek sözlerini tamamladı.
