Bir Tawil: Dünyanın Sahipsiz Kara Parçası
Mısır ile Sudan arasında yer alan Bir Tawil, yaklaşık 2 bin 60 kilometrekarelik çöl arazisiyle haritalarda açıkça görünmesine rağmen hiçbir ülkenin resmi olarak sahiplenmediği nadir bölgelerden biri. Antarktika'daki özel statülü alanlar dışında, bu bölge dünyada 'terra nullius' (sahipsiz toprak) olarak kabul edilen en bilinen kara parçasıdır.
19. Yüzyılda Çizilen Sınırların Mirası
Bir Tawil'in sahipsiz kalmasının temelinde, 19. yüzyılın sonlarında İngiliz yönetimi tarafından hazırlanan sınır haritaları yatıyor. 1899 yılında belirlenen resmi sınır, 22. paraleli esas alıyor ve Bir Tawil'i Sudan'a, Kızıldeniz kıyısındaki stratejik Halaib Üçgeni'ni ise Mısır'a bırakıyordu.
Ancak 1902'de İngiliz yönetimi, bölgedeki kabilelerin yaşam alanlarını ve su kaynaklarını dikkate alarak idari sınırları yeniden düzenledi. Bu değişiklikle Bir Tawil Mısır'ın yönetimine geçerken, Halaib Üçgeni Sudan'ın idaresine bırakıldı. İki farklı harita, yıllar içinde çözülemeyen bir sınır anlaşmazlığının temelini oluşturdu.
Halaib Üçgeni Nedeniyle Sahipsiz Kaldı
Günümüzde Mısır, 1899 tarihli sınırı; Sudan ise 1902'de belirlenen idari sınırı geçerli kabul ediyor. Her iki ülke de Kızıldeniz kıyısındaki Halaib Üçgeni üzerinde hak iddia ettiği için Bir Tawil'i sahiplenmek istemiyor. Çünkü Bir Tawil üzerinde egemenlik iddia etmek, karşı tarafın savunduğu sınır çizgisini kabul etmek ve dolayısıyla Halaib Üçgeni'ndeki hak talebinden vazgeçmek anlamına geliyor.
Bu nedenle Bir Tawil, uluslararası hukuk literatüründe sıkça örnek gösterilen coğrafi ve diplomatik bir paradoks olarak kabul ediliyor. Ekonomik açıdan sınırlı imkanlara sahip olsa da, hukuki statüsü nedeniyle akademik çalışmalarda ve uluslararası ilişkiler alanında dikkat çekiyor.
Kendini Kral İlan Edenler Bile Oldu
Bir Tawil, zaman zaman sıra dışı girişimlere de sahne oldu. 2014 yılında Amerikalı bir maceraperest, kızının prenses olma hayalini gerçekleştirmek amacıyla bölgeye giderek kendi tasarladığı bayrağı dikti ve 'Kuzey Sudan Krallığı' adı verilen bir devlet kurduğunu ilan etti. Ancak bu girişim uluslararası toplum tarafından tanınmadı ve hukuki bir geçerlilik kazanmadı.
Bir Tawil, sıcak çöl iklimi ve ıssız yapısıyla varlığını sürdürürken, Mısır ile Sudan arasındaki sınır anlaşmazlığı çözülmediği sürece statüsünün değişmesi beklenmiyor.
