ABD ile İran arasında İsviçre'de yürütülen müzakerelerde, İran heyetinin ABD Başkanı Donald Trump'ın saldırı tehdidinin ardından müzakere alanını terk ettiği iddiası, bir diplomat tarafından yalanlandı. Axios muhabiri Barak Ravid'e konuşan diplomat, İranlıların ayrılmadığını ve görüşmelerin devam ettiğini belirtti. Öte yandan İran, petrol yaptırımlarının geçici olarak kaldırılmasına ilişkin taslak metnin nihai hale getirildiğini bildirdi.
Görüşmeler Gece Saatlerine Kadar Sürdü
İsrailli bir gazetecinin aktardığına göre, ABD'li bir diplomat görüşmelerin gece saatlerine kadar devam etmesinin beklendiğini söyledi. Pakistan ve Katar'ın arabuluculuğunda gerçekleştirilen görüşmelerde, İranlı ve ABD'li heyetlerin gün boyunca farklı formatlarda neredeyse kesintisiz temas halinde olduğu belirtildi. Yetkili, görüşmelerde Lübnan'daki çatışmasızlık mekanizmaları ile ateşkesin uygulanmasının sağlanmasına odaklanıldığını ifade etti.
Hürmüz Boğazı'nın Güvenliği Masada
Diplomat, tarafların Hürmüz Boğazı'nın güvenliği ve İran'ın boğazı kapatabileceğine yönelik son açıklamalarını da ele aldığını aktararak, "Hürmüz'ün tamamen açık kalmasını sağlamak istediğimizi net biçimde ifade ettik. Bu konuda iyi ilerleme kaydettik" dedi. Görüşmelerde nükleer anlaşmanın tüm unsurlarının yanı sıra taraflar arasında imzalanan mutabakat zaptının uygulanması ve süreçle ilgili ortak anlayışın güçlendirilmesi konuları da değerlendirildi.
ABD'li yetkili, "Dört taraf da bugünkü görüşmelerin gidişatından memnun görünüyor. Arabulucular, tarafların sorunları aşmasına yardımcı oluyor. Bu ilk tur görüşmelerin gelecekte güven inşasına zemin hazırladığını düşünüyoruz" ifadelerini kullandı. Üst düzey siyasi görüşmelerin yarın tamamlanması, teknik heyetlerin ise İsviçre'de kalarak müzakereleri sürdürmesi bekleniyor.
Görüşmeler Henüz Tamamlanmadı
Pakistanlı kaynaklar, ABD ile İran arasındaki mutabakatın uygulanması amacıyla İsviçre'de yürütülen müzakerelerin "sona ermediğini" ancak askıya alınan görüşmelerin bugün yeniden başlama ihtimalinin düşük olduğunu belirtti. Müzakere sürecine yakın bir hükümet kaynağı, AA muhabirine yaptığı açıklamada, "Şu an çok geç bir vakit ve herkes yorgun. Bu nedenle görüşmelerin ikinci turunun bugün yeniden başlama ihtimali çok düşük" dedi. Kaynak, ikinci turun ne zaman yapılacağına ilişkin bilgi vermedi. Konuyla ilgili bilgi sahibi bir başka kaynak ise Pakistanlı ve Katarlı yetkililerin İranlı müzakerecilerle temas halinde olduğunu ve görüşmelerin yeniden başlaması için ikna etmeye çalıştıklarını aktardı.
İran Heyeti Müzakere Alanını Terk mi Etti?
İranlı heyet, ABD Başkanı Trump'ın İran'a karşı kullandığı sert ifadelerin ardından müzakere alanını terk ettiği iddia edilmişti. Ancak Ravid, müzakerelere katılan bir diplomattan aldığı bilgiyi aktararak, "İranlılar ayrılmadı ve ABD ile aralarındaki görüşmeler devam ediyor" ifadesini kullandı. İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise Trump'ın tehditlerine ilişkin, "ABD'lilerin tehditlerini ciddiye almıyoruz" dedi. Kalibaf, ülkesinin tehditlere karşı boyun eğmeyeceğini vurguladı.
İran Petrol Yaptırımları ve Dondurulmuş Varlıklar
İran müzakere heyeti üyesi Hüseyin Kurbanzade, İran petrolüne ilişkin yaptırımların geçici olarak kaldırılması ile ilgili hazırlanan taslağın nihai hale getirildiğini söyledi. Kurbanzade, Lübnan'da savaşın sona erdirilmesi konusu kesinleşmedikçe mutabakat zaptının diğer maddelerinin uygulama aşamasına girmeyeceğini vurguladı. İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması hususunda da Katar heyeti ile görüşüldüğünü belirten Kurbanzade, ikili ve çok taraflı toplantıların en önemli konusunun mutabakat zaptının 13. maddesi olduğunu dile getirdi.
Hizbullah'tan Ateşkes Uyarısı
Hizbullah Genel Sekreteri Naim Kasım, Lübnan'da İsrail'e hareket serbestisi tanıyan bir ateşkesin "saldırıların devamı" anlamına geleceğini ve bunun "kabul edilemez" olduğunu belirtti. Kasım, "İsrail'e hareket özgürlüğü tanıyan bir ateşkes, saldırıların devamı anlamına gelir ve bunu kabul etmeyeceğiz" ifadelerini kullandı. Hizbullah'tan yapılan yazılı açıklamada ise Lübnan heyetinin katıldığı doğrudan müzakerelerin Lübnan'ı "boyun eğmeye ve teslimiyete zorlamayı hedeflediği" savunuldu.
ABD Başkan Yardımcısı Vance: Büyük İlerleme Kaydettik
ABD Başkan Yardımcısı James David Vance, İran ile yapılacak barış müzakerelerine katılmak üzere İsviçre'ye geldi. Vance, "Nükleer mesele konusunda ve Lübnan'daki ateşkes meselesinde ilerleme kaydedeceğimizi düşünüyorum" dedi. Vance, müzakerelerin "birkaç gün" süreceğini belirterek, kendisinin İsviçre'de "bir ya da iki gün" kalacağını söyledi. Vance ayrıca, "Barış her zaman çalışma ister. Büyük ilerleme kaydettik. ABD ve İran hiç bu kadar üst düzeyde buluşmadı" ifadelerini kullandı.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan: 6 Milyar Dolar Geri Dönecek
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD'yle varılan mutabakat metnindeki maddelerin ülkesinin lehine olduğunu belirterek, Katar'da bloke edilen 6 milyar doların İran'a döneceğini söyledi. Pezeşkiyan, "Müzakere sürecinin bugün başlamasıyla, Katar'da bloke edilen 6 milyar dolarımız geri dönecek" dedi. ABD'nin tek talebinin "İran'ın nükleer bomba sahibi olmaması" olduğuna işaret eden Pezeşkiyan, uranyum zenginleştirme hakkından asla vazgeçmeyeceklerini vurguladı.
Teknik Müzakereler Başladı
İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, ilk olarak Pakistan ve Katarlı arabulucular ile görüşüldüğünü, öğleden sonra ise ABD-Pakistan-Katar'ın katılımıyla dörtlü toplantının gerçekleştirildiğini açıkladı. Bekayi, mutabakat zaptının 13. maddesine göre nihai anlaşmaya yönelik müzakerelerin başlamasının, ABD'nin belirli maddelere dayalı yükümlülüklerinin yerine getirilmesine bağlı olduğunu belirtti. Bekayi, "Lübnan dahil bütün cephelerde savaşın sona erdirilmesi hükmü uygulanmadığı sürece müzakerelerin başlaması mümkün değil" ifadelerini kullandı.
