Avrupa, Çocuklar İçin Sosyal Medya Düzenlemelerini Hızlandırıyor

Avrupa Birliği (AB) ve üye ülkeler, internet ortamında kontrolsüz şekilde vakit geçirilmesi nedeniyle çocuk ve gençler için sosyal medya kısıtlamaları getirmeye yönelik çalışmalarına önemli bir hız kazandırdı. Bu gelişme, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez'in 16 yaşın altındaki çocukların sosyal paylaşım ağlarına erişimine yasak getireceklerini açıklamasının ardından yeniden gündeme oturdu.

Dijital Riskler ve Koruma İhtiyacı

Dijital ortamda geçirilen süre toplum genelinde her geçen gün artarken, çevrim içi platformlarda algı manipülasyonu, dezenformasyon, nefret söylemleri, kişisel veri ihlalleri ve dolandırıcılık gibi suçlar daha sık meydana geliyor. Özellikle dijital zorbalık ve uygunsuz içeriklere maruz kalma gibi olumsuzluklarla, sosyal medya kullanıcıları arasında en hassas grup olarak değerlendirilebilecek çocuklar da karşı karşıya kalıyor.

Çocukların dijital ortamda korunması için dünya genelinde ülkeler ve uluslararası organizasyonlar, sosyal medya şirketlerine yönelik yasal düzenlemeler getiriyor. Bazı ülkelerde ise halihazırda bu alanda düzenlemeler mevcut durumda. AB ve üye ülkeler de düzenlemelerin gündemde olduğu veya çoktan uygulamaya alındığı yerler arasında öne çıkıyor.

AB Kurumlarının Yaklaşımı ve Çağrılar

AB Komisyonu, İspanya örneğindeki gibi üye ülkelerin ulusal düzeyde çocukların korunması için sosyal medyaya kısıtlama getirme girişimlerine olumlu yaklaşıyor. Komisyon, yaş doğrulama konusunda üye ülkelerle işbirliği içinde Birlik genelinde "uyumlu yaklaşım" geliştirmek için çalışmalarını sürdürüyor.

Avrupa Parlamentosu (AP) milletvekilleri ise Birlik topraklarında çocukların sosyal medyaya erişimi için 16 yaş sınırı getirilmesi çağrısı yapan bir raporu kabul etti. AB'nin diğer kurumlarına tavsiye niteliğindeki raporda ayrıca, 13 ila 16 yaşındaki çocukların dijital platformlara ebeveyn izniyle erişebilmesi talep ediliyor.

Raporda, AB Komisyonu'nun Birlik genelinde yaş doğrulama uygulaması geliştirmesi ve sosyal medya platformlarının ürünlerinin güvenli ve yaşa uygun tasarıma sahip olması gerektiği vurgulanıyor. Çocukların çevrim içi ortamda karşılaştığı fiziksel ve ruhsal sağlık risklerine dikkat çekilen raporda, bağımlılığı artırabilen manipülatif stratejilere karşı korunma sağlanması talep ediliyor.

AB Ülkelerindeki Mevcut Durum ve Planlar

Bazı AB ülkelerinde çocukların sosyal medya platformlarına erişimini ebeveyn iznine bağlayan yasalar bulunurken, çoğu ülke sosyal medyaya yaş kısıtlaması getirme çalışmalarını sürdürüyor. İşte ülke ülke mevcut durum:

Yunanistan: 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımını kısıtlayan ve ebeveyn kontrolü içeren "Kids Wallet" uygulaması Kasım 2025'ten bu yana yürürlükte.
Danimarka: Hükümet, 13 yaş altındakilerin sosyal medya platformlarına girişinin yasaklanmasında ve 13-15 yaşındakilerin de ebeveyn izniyle belirli platformlara erişimine izin verilmesinde anlaşmaya vardı.
Fransa: Ulusal Meclis, 15 yaşından küçüklerin sosyal medya platformlarına erişimini yasaklamaya yönelik yasa tasarısını kabul etti. Tasarının yeni öğretim yılında yürürlüğe girmesi öngörülüyor.
Almanya: 13-16 yaşındaki çocukların sosyal medyayı kullanabilmesi için ebeveyn izni gerekiyor. Hükümet tarafından kurulan komisyonun bu yıl içinde yaş sınırları konusunda öneriler sunması bekleniyor.
İtalya: 14 yaş altının sosyal medya hesabı oluşturabilmesi için ebeveyn izni gerekiyor. Daha katı kuralların getirilmesine yönelik siyasi diyaloglar sürüyor.
Avusturya: 14 yaş altındaki çocukların sosyal medya platformlarında hesap açmalarını yasaklamayı planlıyor.
Slovenya, Norveç ve Çekya: 15 yaşının altındaki çocuklara sosyal medya yasağı getirmeye yönelik yasa tasarıları hazırlanıyor.
Belçika: İlkokul ve ortaokullarda cep telefonu ile diğer elektronik cihazların kullanımını yasaklayan yasa yürürlükte. Sosyal medya kullanımına yönelik yaş kısıtlaması getirilmesine yönelik diyaloglar devam ediyor.
İspanya: Sosyal medya erişimine 16 yaş kısıtlaması getirmeyi planlıyor. Başbakan Sanchez, sosyal medyanın bir tür "Vahşi Batı"ya dönüştüğünü belirterek sert önlemler alacaklarını ifade etti.

Tepkiler ve Tartışmalar

Sanchez'in sosyal paylaşım ağlarına yönelik 16 yaş sınırlaması getireceklerini açıklaması sonrasında ABD'li iş insanı Elon Musk ve Telegram uygulamasının kurucu ortağı Pavel Durov kendisine sert eleştirilerde bulundu. Musk, Sanchez'i "zalim" ve "totaliter faşist" olarak nitelendirirken, Durov bu düzenlemelerin internet özgürlüklerini tehdit ettiğini savundu.

Sanchez ise Durov'a karşılık vererek, "Tekno-oligarklar havlasınlar. Bu bizim yolumuza devam ettiğimizin bir işareti." ifadelerini kullandı.

Daha Güçlü Düzenlemeler İhtiyacı

AP milletvekili Barry Andrews, hem AB hem de üye devletler seviyesinde sosyal medyaya yönelik "çok daha güçlü" düzenlemelere ihtiyaç olduğunu belirterek, "Çünkü sosyal medya çocuklar için son derece zararlı olabiliyor." ifadesini kullandı.

Andrews, yürürlükte olan Dijital Hizmetler Yasası'nın (DSA) AB Komisyonu tarafından "daha hızlı ve kararlı" şekilde uygulanması gerektiğini kaydetti. AB'nin bu yıl içinde Dijital Cüzdan çerçevesini uygulamaya koyacağını aktaran Andrews, bu sistemle çevrim içi ortamda yaş doğrulaması imkanının tanınacağını ve çocukların "korkunç içeriklerle" karşılaşmasının önleneceğini belirtti.

Andrews, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'e DSA'yı çok daha güçlü şekilde uygulama çağrısı yaparak, "Bu, kurallara uymayan platformlara yönelik daha fazla soruşturma ve daha yüksek para cezaları anlamına geliyor." ifadelerini kullandı.