İşçi Partisi lideri ve Başbakan Keir Starmer, 23 Haziran 2026'da istifa edeceğini açıkladı. Bu kararla Birleşik Krallık, son dört yıl içinde beşinci başbakanını görecek. Starmer'ın istifası, aylardır süren parti içi baskıların ve düşen popülaritesinin bir sonucu olarak geldi.
Starmer'ı istifaya götüren süreç
Starmer, 2024 genel seçimlerinde Muhafazakar Parti'nin 14 yıllık iktidarını sona erdirerek ezici bir zafer kazanmıştı. Ancak seçimden bu yana, merkez sol partinin milletvekillerinden gelen yoğun istifa baskısıyla karşı karşıya kaldı. Starmer'ın siyasi zekâdan yoksun olduğu ve kararlılık gösteremediği yönündeki eleştiriler, kendi politikalarında zaman zaman geri adım atmasıyla alevlendi.
Starmer'ın muhakeme yeteneği, çocuk istismarı suçundan hüküm giyen Jeffrey Epstein ile bağları bilinen eski bakan Peter Mandelson'ı ABD Büyükelçisi olarak atama kararıyla ciddi şekilde sorgulandı. Mandelson'ın Epstein ile bağlarının gerçek boyutu Eylül 2025'te ortaya çıkınca Starmer onu görevden aldı; ancak bu, hükümetin İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana en büyük siyasi skandallardan birine bulaşmasını engelleyemedi.
Popülaritesi hızla düşerken, İşçi Partisi içinde Starmer'ın göçmen karşıtı Reform UK lideri Nigel Farage'ın meydan okumasına karşılık veremediği korkusu büyüdü. Farage'ın partisi, geçen yılki ve geçen aydaki yerel seçimlerde İşçi Partisi ve Muhafazakarları bozguna uğrattı. Bu durum, Starmer'a olan desteğin erimesinde ve bakanların istifasında tetikleyici rol oynadı.
Andy Burnham: 'Kuzeyin Kralı' başbakanlığa hazırlanıyor
Starmer'ın yerini alması beklenen isim, eski Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham. 56 yaşındaki Burnham, eski Başbakan Gordon Brown'ın 2007-2010 hükümetinde bakanlık yapmış ve 2017'den bu yana Manchester Belediye Başkanı olarak görev yürütmüştü. Geçtiğimiz hafta bir ara seçimle parlamentoya yeniden girdi.
Burnham, 'Kuzeyin Kralı' lakabını kazandığı Manchester'daki başarılı yönetimiyle tanınıyor. Ilımlı sol da dahil olmak üzere İşçi Partisi'ndeki pek çok kişi tarafından, partinin geleneksel işçi sınıfı kalelerindeki oy kaybını durdurabilecek isim olarak görülüyor. Makerfield ara seçiminde Reform UK adayını 20 puan farkla yenerek, partisinin desteğini yeniden canlandırdı.
Sıradaki adımlar ve takvim
Starmer, istifa haberini kamuoyuna duyurmadan önce Kral III. Charles'a istifa niyetini bildirdi. İstifa konuşmasında, partinin Ulusal Yürütme Komitesi'nden halefi için bir takvim belirlemesini isteyeceğini ve adayların diğer milletvekillerinden adaylık desteği arayabileceği tarihin 9 Temmuz olduğunu söyledi. Adayların milletvekillerine sunum yapacağı 'seçim konuşmaları' sürecinin, parlamentonun yaz tatiline gireceği 16 Temmuz'a kadar tamamlanması hedefleniyor.
İşçi Partisi'nde lider, üyeler tarafından seçiliyor. Birden fazla aday gerekli barajı geçerse, bir liderlik yarışı başlayacak. Ancak, geçen ay Sağlık Bakanlığı'ndan istifa eden Wes Streeting'in Burnham'ı destekleyeceğini duyurmasıyla yarış ihtimali neredeyse ortadan kalktı. Burnham'ın karşısına rakip çıkmaması durumunda, 17 veya 18 Temmuz'da İşçi Partisi lideri olması bekleniyor.
Zorluklar ve gelecek seçimler
Muhalefet liderlerinden sadece Reform UK lideri Nigel Farage erken genel seçim çağrısında bulundu. Farage, 'Andy Burnham'ın ülkeyi yönetmek için anlamlı bir yetkiye sahip olduğunu iddia etmek gülünçtür' dedi.
Bir sonraki genel seçimin en geç Ağustos 2029'a kadar yapılması gerekiyor. Reform UK, son genel seçimlerde parlamentoda küçük bir yer edindikten sonra kamuoyu yoklamalarında birinci sıraya yükseldi. Burnham, Makerfield'daki zaferiyle 'Reform Avcısı' unvanını kazansa da, İşçi Partisi sadece popülist sağla değil, Yeşil Parti ve İskoçya ile Galler'deki milliyetçi partilerle de rekabet etmek zorunda.
Burnham'ı bekleyen diğer zorluklar arasında orduyu fonlamak için kaynak bulma, refah sistemini yenileme tartışmaları ve Britanya ekonomisini canlandırma ile Körfez'deki savaş sonrası jeopolitik risklere karşı hazırlıklı olma yer alıyor.
