İran ile ABD arasında savaşı sona erdirecek mutabakat sağlandı. Savaşın en büyük kaybedeni, çatışmaları başlatan İsrail oldu. Tel Aviv yönetimi, nihai anlaşmayı bozmak için Lübnan'a saldırmaya devam ediyor. Siyonist İsrail rejimi saldırganlığı ile dünyaya meydan okumaya devam ediyor.
İsrail'in Provokasyonları Sürüyor
7 Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'nde soykırım yapan ve bölgedeki 10'a yakın ülkeye saldırılar düzenleyen İsrail, şimdi de İran ile ABD arasında tüm dünyanın desteklediği anlaşmayı bozmak için provokasyonlara başladı. İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a karşı başlattığı savaşta olası anlaşmanın cuma günü Cenevre'de imzalanması bekleniyor. Tahran ile Washington yönetimi, İsviçre'de bir araya gelerek savaşı bitirecek. Her ne kadar anlaşma içerisinde bazı konularda anlaşmazlıklar bulunsa da İran ve ABD'nin çatışma ortamına dönmek istememesi umut oluyor. Ancak Siyonist İsrail tarafı Lübnan'a saldırmaya devam ediyor.
Hizbullah'tan Ateşkese Destek
Hizbullah, İran ile ABD arasında sağlanan ve Lübnan dahil tüm cephelerde kapsamlı ateşkesi öngören mutabakatı memnuniyetle karşıladı. Hizbullah ayrıca İsrail'e herhangi bir saldırı düzenlemediklerini duyurdu. Buna karşılık İsrail ordusu, Lübnan'ın güneyindeki Kefertebnit ve Yukarı Nebatiye beldelerine hava ve topçu saldırıları düzenledi. İsrail, Lübnan'ın güneyinde "sarı hattın" ötesine doğru saldırılarını genişletiyor. Evlerini terk eden Lübnanlılar dünkü bombalara rağmen temkinli bir şekilde evlerine dönmeye başladı.
Uzmanlara Göre Zafer İran'ın
Diğer taraftan uzmanlara göre İsrail, 7 Ekim'den bu yana süren saldırılarından başarısızlıkla ayrıldı. Uzmanlara göre Hamas ve Hizbullah hâlâ güçlü, İran rejimi yıkılmadı, Körfez ülkeleri yeni savunma birlikleri arayışında, Avrupa'da İsrail'e destek en alt seviyede ve hatta ABD'de bile Tel Aviv'e eleştiriler en üst seviyeye çıkmış durumda. Uzmanlara göre savaşın kazananı İran oldu.
İsrail'den ABD'ye Tepki
Trump'ın "İran ile anlaştık" açıklaması İsrail'i derinden sarstı. İsrail basını ve muhalefeti ülkelerini "başarısızlıkla" suçladı. İsrailli bakanlar, ABD'yi hedef aldı. İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, anlaşmaya rağmen İsrail ordusunun Lübnan'ın güneyinde, Suriye ve Gazze'de işgal ettiği bölgelerde ucu açık bir süreyle kalmaya devam edeceğini açıkladı. İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, Trump'ın yaptığı mutabakatın "kendilerini bağlamayacağını" savundu. Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Washington ile Tahran arasındaki mutabakatı "kötü" olarak nitelendirdi.
Mutabakatın Detayları Cuma Günü Açıklanacak
ABD Başkan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance ile İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın, mutabakat zaptına elektronik imza attıkları bildirildi. Üst düzey ABD'li bir yetkili, İran'ın taahhütlerine bağlı olduğunu göstermesi durumunda 300 milyar dolarlık dondurulmuş olan fonlarının yavaş yavaş serbest bırakılacağını belirtti. Yetkili, İsrail'in Lübnan'dan çekilip çekilmeyeceğine ilişkin soruya da "Geri çekilme anlaşmanın bir koşulu değildir. Anlaşma bir ateşkes olup, tek taraflı bir ateşkes olmayacaktır" karşılığını verdi.
Trump Törene Katılabilir
ABD Başkanı Donald Trump ise mutabakatın içeriğinin cuma gününden sonra herhangi bir zamanda kamuoyuna duyurulabileceğini bildirdi. İran ile varılan mutabakat zaptı doğrultusunda Hürmüz Boğazı'nın "tamamen açılacağını" yineleyen Trump, bölgedeki mayınların büyük bölümünün de etkisiz hale getirileceğini söyledi. Trump, "Ortadoğu'da çok güzel şeyler olacak. Petrol fiyatları hızla düşüyor ve borsa bugün roket gibi yükseliyor, rekor seviyelere ulaştı. Petrol fiyatları en büyük düşüşünü yaşadı ve düşük seviyelere indik, henüz tam olarak eski seviyemize dönmedik" diye konuştu. Cenevre'de 19 Haziran'da düzenlenecek imza törenine bizzat katılma ihtimali sorulan Trump, "Duruma bağlı. (ABD Başkan Yardımcısı) JD Vance katılacak. Belki ben de katılırım. Belki katılmam ama JD özellikle bunun için geliyordu" ifadelerini kullandı.
Türkiye'nin Çabaları Takdir Topladı
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran arasında sağlanan mutabakat sürecinde gösterdiği "liderlik ve işbirliği" dolayısıyla Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a şükranlarını sundu. ABD'nin Ankara Büyükelçisi, Suriye ve Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack da Türkiye'nin, ABD ile İran arasında varılan mutabakatın sağlanmasındaki rolüne ilişkin paylaşım yaparak "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın diplomasiye ve bölgesel gerilimi düşürmeye yönelik desteğini takdir ediyoruz" dedi. Katar ve Ermenistan da Türkiye'nin rolüne vurgu yaptı. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile görüştü. Erakçi, Türkiye'ye teşekkür etti.
Anlaşılmayan Konular Ne Olacak?
ABD ile İran arasında mutabakat sağlandığı duyurulsa da bazı konularda taraflardan gelen farklı açıklamalar nedeniyle belirsizlikler sürüyor. Resmi olarak mutabakatta yer alan maddeler duyurulmasa da İran basını "14 maddelik mutabakat taslağı" olduğu söylenen bir metni paylaştı. İşte öne çıkan bazı anlaşmazlık konuları:
- Uranyum: ABD tarafı İran'ın uranyumu teslim edeceğini söylüyor. Tahran tarafı cuma günü anlaşmanın imzalanmasından sonraki 60 günlük süre içerisinde yaptırımlar, nükleer program ve ekonomik kalkınma mekanizması gibi konuların müzakere edileceğini belirtiyor.
- Lübnan: İran'a göre anlaşma Lübnan'ı da kapsıyor. Trump, mutabakata tüm Lübnan'ın dahil olduğuna dair henüz bir ifade kullanmadı.
- Hürmüz: Trump, Hürmüz Boğazı'nın "ücretsiz olarak açılmasını" onayladığını ve bunun "kalıcı" olacağını iddia etti. İran, "Hürmüz Boğazı'nda sunulan hizmetlerin bedelini almalıyız" diyor.
- Tazminat: İran'a göre 300 milyar dolarlık kalkınma ve yeniden imar fonu teklif edildi. ABD bunu doğrulamadı.
