Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında Ankara Palas'ta düzenlenen "Müttefikler Ankara'da" programında önemli açıklamalarda bulundu. Kalın, dünyanın belirsizlik, kutuplaşma ve parçalanma gibi değişimleri eş zamanlı yaşadığını belirterek, NATO'da güçlü ortaklık ve eşit ilişkinin kritik önemde olduğunu vurguladı.
Güvenlik Kavramı Askeri Tanımın Ötesinde
Kalın, güvenliği sadece askeri bir kavram olarak tanımlamanın mümkün olmadığını ifade ederek, NATO ittifakının yeni gerçeklere uyum sağlaması gerektiğini söyledi. "Bu durum hepimize stratejik güvenlik ortamına katkı verme sorumluluğu yüklüyor" dedi. Dünyanın belirsizlik, stratejik rekabet, kutuplaşma ve parçalanma gibi değişimleri aynı anda yaşadığını dile getiren Kalın, güvenlik, tehdit ve kimliklerin hibrit hale geldiğine dikkat çekti. "Uluslar, sınırlar, devletler gibi geleneksel tanımlar hibrit ve çok boyutlu hale geldi; bu durum devlet, bireyler, toplumlar ve güvenlik ittifaklarının yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor" ifadelerini kullandı.
İttifak İçi Eşitlik ve Tutarlılık Eksikliği
Kalın, ittifakta güçlü ortaklık ve eşit ilişkinin kritik önemde olduğunu vurgulayarak, son birkaç on yıldır üye devletler arasında tutarlılık ve eşitlik eksikliğinin İttifak'ın iç eleştirilerinden biri haline geldiğini belirtti. NATO bağlamında kolektif güvenlik kavramının "Herkes güvende olmadan hiçbirimiz güvende değiliz" fikrine dayandığını aktaran Kalın, "Bu yüzden İttifak'ın metninin içinde 'bir üye devlet tehdit altındaysa veya saldırı ile karşılaşırsa tüm üyelerin buna yanıt vermesi isteniyor' ancak bu her zaman uygulanmamıştır" dedi.
Tamamlayıcılık ve Stratejik Dayanıklılık
Stratejik dayanıklılık ve önleyici diplomasinin mevcut güvenlik ortamında önemli unsurlar olduğunu söyleyen Kalın, dayanıklılığın güvenlik sorunlarıyla başa çıkacak yeterli sermaye ve derinliğe sahip olunması anlamına geldiğini ifade etti. İttifak marjında kapasite paylaşımının önemini vurgulayan Kalın, şunları kaydetti: "Hiçbir üye ülke dünyadaki tüm kapasitelere sahip olamaz, bu yüzden paylaşım önemlidir. Tamamlayıcılık İttifak'ın önemli bir unsurudur. Bu nedenle stratejik ittifak kolektif bir kavramdır. Her üye kendi stratejik egemenliğine, bağımsızlığına veya direncine sahip olmaya çalışır ancak tüm bu farklı kapasiteler birleştirildiğinde anlamlıdır. İttifak içi güvenlik programları ve savunma sanayisi programları son derece önemlidir ancak yine ortak sorumluluk kavramına dayanmalıdır."
Savunma Sanayisinde İş Birliği ve Caydırıcılık
Savunma sanayisinde endüstriyel kapasitelerin paylaşılması gerektiğini belirten Kalın, böylelikle ortaya çıkacak caydırıcılığın önleyici kapasiteler geliştirebileceğini söyledi. "Caydırıcılık, temelde, herhangi bir rakibi ya da tehdidi ortaya çıkmaya başlamadan önleyecek yeterli yeteneğe sahip olmanız anlamına gelir" diye konuştu.
Belirsizlik Kaos Değil, Fırsat Sunar
Stratejik güvenlik ortamının güvenilir ve sağlıklı tutulmaması halinde çatışma ve savaşların kaçınılmaz hale geleceğini belirten Kalın, NATO ittifakının kolektif stratejik güvenlik yatırımları yapmasının önemli olduğunu vurguladı. Birlik ile çeşitlilik arasında bir denge kurulması gerektiğini söyleyen Kalın, şöyle konuştu: "Belirsizlik zamanımızın bir özelliği ancak belirsizlik mutlaka kaos anlamına gelmez. Belirsizlik size birden fazla düzeyde düşünme fırsatı verebilir. Belirsizlik sizi plan A, plan B, plan C yapmaya zorlayabilir. Eğer Plan A işe yaramazsa, Plan B'yi değiştirmek zorunda kalırsınız. Bence bu hepimizi daha dayanıklı kılar."
Türkiye'nin NATO'daki Rolü ve Güney Kanadı Tanımı
Dünyanın farklı bölgeleriyle etkileşim konusunda NATO için bir merkez tanımı olmadığını ifade eden Kalın, İttifak marjında güç, asker sayısı, kapasite ve endüstriyel katkı gibi kriterler baz alındığında Türkiye'nin dünyanın en büyük ve en güçlü savunma sanayilerinden birine sahip olduğunu vurguladı. Türkiye'nin ikinci en büyük orduya sahip olması dolayısıyla oldukça yüksek bir konuma yükseldiğine ve Orta Doğu, Orta Asya, Karadeniz, Rusya ve Afrika gibi dünyanın farklı bölgeleriyle etkileşim kurabildiğine dikkat çekti. Uluslararası literatürde Türkiye'nin "NATO'nun güney kanadı" olarak nitelendirildiğini bildiğini ancak bunun sadece coğrafi olarak doğru olduğunu kaydeden Kalın, "Doğru ama İngiltere'yi NATO'nun kuzey kanat ülkesi olarak adlandırıyor muyuz? Hayır, adlandırmıyoruz. Türkiye'nin sürekli NATO'nun güney kanat ülkesi olarak tanımlanması anlaşılmaz bir durum. NATO'nun bir tane merkezi var, o da Brüksel'de. Bunun dışında merkez-çevre ilişkisi tanımlamasını doğru bulmuyoruz. NATO'da müttefikler arasında hiyerarşiler kurulmasını kabul etmiyoruz. Eşit ilişki temelinde iş birliğini esas alıyoruz" ifadelerini kullandı.
NATO Ankara Zirvesi Başladı
NATO Ankara Zirvesi, Türkiye'nin ev sahipliğinde bugün başladı ve iki gün sürecek. Zirveye 32 üye ülkenin yanı sıra Asya-Pasifik'teki bazı NATO ortaklarının liderleri ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy gibi çeşitli davetliler katılıyor. 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi'nde liderler ilk olarak şimdiye kadarki en kapsamlı NATO Savunma Sanayi Forumu'nda bir araya geldi. Yarın oturumlarda zirvenin ana gündem maddeleri ele alınacak. Zirvede, transatlantik ilişkilerde son dönemde artan gerginliklere rağmen müttefiklerin birlik ve dayanışma mesajı vermesi bekleniyor. Ana gündem maddeleri arasında Avrupa'nın konvansiyonel savunmada liderliği üstlenmesi ve ABD'nin Avrupa'daki askeri varlığının yeniden değerlendirilmesini öngören "NATO 3.0" vizyonunun inşa edilmesi bulunuyor. Ukrayna'ya desteğin geleceğinin de ele alınacağı zirvede, müttefiklerin savunma harcamalarını ve savunma sanayi üretim kapasitelerini artırmaları konusunda taahhütlerde bulunmaları bekleniyor. NATO Ankara Zirvesi, uluslararası basının en yoğun katılım gösterdiği NATO Zirvesi olarak da öne çıkıyor.
