Bosna Hersek'in doğusundaki Srebrenitsa, 11 Temmuz 1995'te Ratko Mladiç komutasındaki Sırp birlikleri tarafından işgal edildi. Yalnızca birkaç gün içinde en az 8 bin 372 Boşnak erkek ve çocuk sistematik şekilde katledildi. Birleşmiş Milletler tarafından 'güvenli bölge' ilan edilen kentte yaşananlar, uluslararası toplumun en büyük başarısızlıklarından biri olarak tarihe geçti.
Kayıpların Tamamına Ulaşılamadı
Soykırımın üzerinden 31 yıl geçmesine rağmen kayıpların tamamına hâlâ ulaşılamadı. Bosna Hersek Kayıp Kişiler Enstitüsü verilerine göre Srebrenitsa ve çevresinde bugüne kadar tespit edilen 85 toplu mezardan 6 bin 974 kurbanın kemik kalıntıları çıkarıldı. Srebrenitsa soykırımının da bulunduğu birçok savaş suçundan müebbet hapse mahkûm edilen Ratko Mladiç'in, katliam sırasında, 'Türklerden intikamımızı aldık' sözü tarihsel kinlerini gözler önüne serdi.
Ölüm Yolu
Srebrenitsa'nın Sırp askerlerin eline geçmesinin ardından Hollandalılara sığınmak istemeyen Boşnakların bir bölümü orman yolundan Bosna Hersek ordusunun kontrolündeki bölgeye ulaşmak istedi. Orman yolunu seçenlerin büyük çoğunluğunun kaderi de BM üssüne sığınanların kaderiyle aynı oldu. Halk arasında 'ölüm yolu' olarak da anılan orman yolundan giden binlerce Boşnak sivil, Sırpların kurduğu tuzaklarda hayatını kaybetti.
Hollandalı askerlere sığınan siviller ise ilk gecenin ardından başlarına gelecekleri anlarken, üs olarak kullanılan akümülatör fabrikasında tutulan sivillerin yanına giren Sırplar, kimlik kontrolü yapıp keyfi bir seçimle bazı erkekleri götürdü. Ertesi gün, Hollandalı askerlerin yalnızca birkaç metre ilerisinde, üssün hemen dışında bekleyen Sırp askerleri, kadın ve çocukları otobüslere bindirdi, erkekleri ise hemen orada ailelerinden ayırdı.
Etnik Temizlik ve Adalet Mücadelesi
Ailelerinden ayrılan binlerce erkek katledilip farklı toplu mezarlara gömülürken, kadın ve çocuklar yıllardır yaşadıkları memleketlerinden sürgün edildi. Sırplar, erkekleri öldürerek Boşnak nüfusu yok etmeyi amaçlarken, bunun adına 'etnik temizlik' dediler. Bosna Hersek'in doğusundaki Srebrenitsa'da 11 Temmuz 1995'te başlayan katliam, Avrupa'nın İkinci Dünya Savaşı sonrası gördüğü en büyük insanlık suçu olarak tarihe geçti. Toplu mezar arayışları sürerken, adalet mücadelesi de devam ediyor.
Savaş Suçları Tescil edildi
Katliamın mimarları uluslararası mahkemelerde ağır cezalara çarptırıldı. Lahey'deki mahkemeler Srebrenitsa'da yaşananları resmen 'soykırım' olarak tanımlarken, Ratko Mladiç ile Bosnalı Sırpların siyasi lideri Radovan Karadziç müebbet hapis cezasına mahkûm edildi. Farklı davalarda yargılanan çok sayıda Sırp komutan da onlarca yıl hapis cezası aldı. Bugüne kadar görülen davalarda 45 sanığa toplam 699 yıl hapis cezası verilirken, eski Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Miloseviç ise yargılama sürerken cezaevinde hayatını kaybetti.
