Trump'ın İran Politikasında Kritik Dönemeç
ABD-İran hattında son günlerde tırmanan gerilim, Başkan Donald Trump'ı iki zorlu seçenek arasında bıraktı. Axios'un haberine göre, Trump yönetimi İran krizini sona erdirmek için ya 10 günlük bir ateşkesi kabul edecek ya da İsrail'le ortak kapsamlı bir askeri operasyon başlatacak. Henüz nihai karar verilmiş değil, ancak önümüzdeki birkaç gün belirleyici olacak.
10 Günlük Ateşkes Önerisi Masada
Katar, Mısır, Pakistan ve diğer bölgesel arabulucular, ABD ve İran'a Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını hedefleyen 10 günlük bir ateşkes önerisi sundu. ABD'li yetkililere göre Trump yönetimi bu öneriyi değerlendiriyor ve İsrail'den diplomatik süreci baltalayacak adımlardan kaçınmasını istedi. Ancak Washington, görüşmelerin başarısız olması ihtimaline karşı askeri hazırlıklarını da sürdürüyor.
ABD Askeri Yığınak Yapıyor
ABD ordusu, olası bir büyük çaplı operasyon için bölgeye onlarca savaş uçağı ve yakıt ikmal uçağı sevk etti. İsrail ordusu da yüksek alarm durumunda ve savaşın birkaç gün içinde koordineli bir operasyona dönüşme ihtimaline karşı hazır bekliyor. ABD'nin 10 gecedir süren hava saldırıları, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü kırmayı başaramadı. Çatışmalarda en az üç ABD askeri hayatını kaybetti.
Trump: 'Ölen Her Asker İçin İran Katbekat Ödeyecek'
Trump, pazartesi günü Pentagon'a, ölen her Amerikan askeri için İran'ın 'katbekat fazlasını ödemesi' talimatını verdiğini açıkladı. Bölgesel kaynaklardan biri, "ABD ve İran'a gerilimi düşürmek için bir soğuma dönemi önerdiğimizi ilettik" dedi.
Ateşkes Planının Detayları
Öneriye göre, Hürmüz Boğazı'ndaki iki deniz yolu tamamen yeniden açılacak: Umman kara sularından geçen güney hattı İran saldırılarından arındırılacak, İran kara sularından geçen kuzey hattı ise ABD ablukasının dışında tutulacak. 10 günlük ateşkes süresince ABD ile İran, boğazdan geçişi düzenleyecek daha uzun vadeli bir anlaşmayı müzakere edecek. Seçeneklerden biri, İran'ın deniz güvenliği ve çevre koruma gibi hizmetler karşılığında 'makul hizmet bedelleri' tahsil etmesine izin verilmesini öngörüyor.
Ürdün Saldırısı Geri Adım Attırdı
Bölgesel kaynaklardan biri, ateşkes girişiminin cumartesi günü ivme kazandığını ancak İran'ın Ürdün'e düzenlediği füze saldırısında en az iki ABD askerinin hayatını kaybetmesi üzerine Washington'ın geri adım attığını söyledi. Üst düzey bir ABD'li yetkili, "Başkan, İran'ın mutabakat zaptını ihlal etmesinin ve Hürmüz Boğazı'ndaki faaliyetlerinin bedelini ödetmeye odaklanmış durumda. Bunun yanında Başkan, Ürdün'de hayatını kaybeden ABD askerlerinin hesabını da İran'a soracak" dedi.
İran'dan Açıklama
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, arabulucuların gerilimin tırmanmasını önlemeye çalıştığını doğruladı. Bekayi, "Arabulucular aracılığıyla iletilen öneriler tarafımıza ulaştı ancak bu aşamada içeriklerine ilişkin ayrıntı vermeyi tercih etmiyorum" dedi. İran Silahlı Kuvvetleri ise 'ABD saldırganlığının kaynağına güçlü şekilde karşılık vermeyi sürdüreceğini ve onu ezeceğini' açıkladı.
Trump'ın Tutumu ve Gelecek Senaryolar
Trump'ın ateşkes planının tüm ayrıntıları hakkında bilgilendirilip bilgilendirilmediği ya da kalıcı bir çözüm olmadan geçici ateşkesi kabul edip etmeyeceği henüz bilinmiyor. Trump, önceki ateşkesin çökmesinden bu yana İran yönetimine yönelik sert açıklamalar yapıyor. İran liderlerini 'hasta insanlar' olarak nitelendiren Trump, yeni müzakereleri ise 'zaman kaybı' olarak değerlendirmişti. Bölgesel kaynaklardan biri, Beyaz Saray'ın Ürdün'de ölen ABD askerlerinin intikamı için ateşkes önerisini değerlendirmeden önce birkaç gün daha saldırıları sürdürebileceğini söyledi.
