Wall Street Journal'ın haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran konusunda sabrı tükendi. Yakın zamanda Oval Ofis'te yapılan bir toplantı sırasında Trump, İran liderlerine yönelik sert bir çıkış yaptı. Toplantıda bulunan bir kişinin aktardığına göre, İranlı liderleri "alçaklar" ve "deliler" olarak nitelendiren Trump, peş peşe küfürler savurdu.
Trump'ın savaş yorgunluğu
Yönetim yetkilileri ve başkana yakın isimlere göre, İran'daki savaş beşinci ayına girerken Trump, birkaç hafta içinde sona ereceğini düşündüğü çatışmanın herhangi bir çıkış yolu görünmeden uzamasından giderek daha fazla rahatsızlık duyuyor. Trump'ın bazı danışmanları ise, fiyat artışlarına, kamuoyu desteğinin düşmesine ve bir düzineden fazla ABD askerinin ölümüne yol açan savaşın başkanlığını gölgede bırakmasından ve Cumhuriyetçilerin yaklaşan ara seçimlerde zaten zayıf görülen şansını daha da olumsuz etkilemesinden endişe ediyor.
Müzakerelerden intikama geçiş
Trump aylardır savaşı sona erdirmeye çalışıyordu. Nisan ayında, İran "medeniyetini" yok etmekle tehdit ettikten sonra ateşkes ilan etti. Haziran ayında ise ABD ile İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik bir mutabakat zaptı (MOU) imzaladığını açıkladı. Ancak kısa süreli sakinlik dönemleri hızla yerini yeniden çatışmalara bıraktı.
Konuya aşina kişilere göre, Trump son günlerde İran'la yürütülen müzakerelerin kalıcı bir barış sağlayabileceğine dair şüphe duymaya başladı. Üst düzey bir yönetim yetkilisi, Trump'ın İran'ın yalnızca askeri güçten anladığına inandığını ve Tahran'a karşı "intikam moduna" geçtiğini söyledi. Aynı yetkiliye göre Trump, saldırıları sürdürmek dışında iyi bir seçenek görmüyor.
Son iki haftada tırmanan gerilim
Son iki haftada Washington ile Tahran karşılıklı saldırılar düzenleyerek, kırılgan ateşkesin kısa sürede bozulmasının ardından çatışmaları yeniden tırmandırdı. Çarşamba günü Husiler, Kızıldeniz'de iki Suudi petrol tankerini hedef aldı ve bunun üzerine petrol fiyatları yükseldi. Trump, Husilerin saldırılarını sürdürmesi halinde İran'a karşı "büyük bir askeri ceza" uygulanacağı tehdidinde bulundu.
ABD, Trump'ın gerilimi tırmandırmayı tercih etmesi halinde elini güçlendirmek amacıyla Orta Doğu'ya ilave asker, sağlık personeli ve silah sevk ediyor. İran daha önceki hava saldırısı dalgalarını atlatmayı başarmıştı ve uzun süreli bir ABD askeri harekâtı hem mühimmat stoklarını hem de kamuoyu desteğini daha da aşındırma riski taşıyor.
İsrail ile ilişkilerde gerilim
Savaş, Trump'ın bu mücadeledeki en yakın ortağı olan İsrail ile ilişkilerde de gerilimi artırdı. Üst düzey yönetim yetkilisine göre Trump, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'dan duyduğu rahatsızlığı dile getirerek zaman zaman yardımcılarına onunla konuşmak ya da görüşmek istemediğini söyledi. Aynı yetkili, İsraillilerin Netanyahu ile Trump arasında bir görüşme ayarlamaya çalıştığını aktardı. Netanyahu'nun gelecek hafta Senatör Lindsey Graham'ın cenazesine katılmak üzere ABD'ye gelmesi bekleniyor ancak planlar henüz kesinleşmedi. Washington'daki İsrail Büyükelçiliği konu hakkında yorum yapmadı.
Diplomatik çözüm inancı kayboluyor
Gazetenin haberine göre savaş uzadıkça Trump, ABD ile İran'ın diplomatik bir çözüm bulabileceğine olan inancını giderek kaybetti. Konuya yakın kişilere göre Trump, İran'da kimin üst düzey liderlik adına konuştuğunu anlamanın zor olduğundan yakındı ve ABD her müzakere sürecinde ilerleme kaydettiğini düşündüğünde İran'ın saldırılarını sürdürdüğünü dile getirdi.
Üst düzey bir yönetim yetkilisine göre, geçen ay Trump, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya yönelik mutabakat zaptını Tahran ile imzalama ihtimali karşısında o kadar heyecanlıydı ki, İran'ın bu anlaşmaya hiçbir zaman uymayacağını söyleyen Cumhuriyetçi müttefiklerinin uyarılarını dikkate almadı. Trump onlara, bu işin artık bitmesini istediğini söyledi.
Müzakereciler ve danışmanlar arasında görüş ayrılığı
Konuya yakın kişilere göre, Trump'ın başlıca iki müzakerecisi olan damadı Jared Kushner ile özel temsilci Steve Witkoff, İran'la hala bir anlaşma yapılabileceğine inanıyor. Ancak diğer bazı danışmanlar barış anlaşmasının mümkün olduğuna şüpheyle yaklaşıyor.
Trump'ın uzun yıllardır danışmanlığını yapan Steve Bannon ise, "Netanyahu bizi yalanlarla dolu korkunç bir çatışmanın içine sürükledi. İnsanlar neler olup bittiğini kendi gözleriyle görüyor" ifadelerini kullandı.
Ekonomik baskılar ve ara seçim endişeleri
Konuya aşina kişilere göre Trump, haziran ayında Oval Ofis'te yapılan bir toplantıda danışmanlarına benzin istasyonları ile petrol şirketlerine fiyatları düşürmeleri için baskı yapılması gerektiğini söyledi ve şirketlerin, kendisinin onlar için yaptıkları nedeniyle bunu yapmaları gerektiğini ifade etti. Yardımcıları, ara seçimlerden önce benzin fiyatlarını düşürmenin yollarını görüşmek üzere bir dizi toplantı düzenledi.
Trump'la görüşen kişilere göre başkan, savaşın ara seçimlere etkisi konusunda danışmanları ve Kongre'deki Cumhuriyetçiler kadar kaygılı değil. Trump hem özel görüşmelerde hem de kamuoyu önünde İran'ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiği yönündeki tutumunu koruyor. Konuya aşina bir kişiye göre Trump, yoğun bir bombardıman ile İran'ın direncini kırabileceğine inanıyor.
Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nin kıdemli Cumhuriyetçi üyelerinden Michael McCaul ise, "Bence barışa bir şans verdiğine inanıyor. Şimdi yeniden A Planı'na, yani askeri operasyona dönüyor" dedi.
