Tayvan'dan ABD'ye Sert Yanıt: Çip Üretiminin %40'ını Taşımak İmkansız!
Tayvan Başbakan Yardımcısı ve baş tarife müzakerecisi Cheng Li-chiun, ABD'nin yarı iletken üretim kapasitesinin %40'ını Amerika'ya kaydırma talebini kesin bir dille reddetti. CTS kanalına verdiği röportajda "Washington'a çok açık söyledim, bu imkânsız" ifadelerini kullanan Cheng, onlarca yılda inşa edilen dev ekosistemin taşınamayacağını vurgulayarak, Tayvan'daki çip kapasitesinin artmaya devam edeceğini, ABD'de ise sadece kontrollü genişleme yapılacağını açıkladı.
Küresel Çip Krizi ve Jeopolitik Gerilimler
Son yıllarda bellek, RAM ve ileri seviye çip üretiminde yaşanan kronik kapasite sıkıntıları, küresel tedarik zincirlerini sarsmaya devam ediyor. Akıllı telefonlardan otomobillere, yapay zeka sunucularından savunma sistemlerine kadar her alanda hissedilen bu darboğaz, ülkeleri kendi topraklarında üretim kurmaya zorlarken jeopolitik hesaplaşmaları da alevlendiriyor.
Yıllardır süregelen ABD-Çin teknoloji savaşı da bu zorluklarla boğuşan yarı iletken sektörünü doğrudan hedef almaya devam ediyor. Washington, Çin'e ileri seviye çip ihracatını kısıtlayarak Pekin'in AI ve askeri teknolojideki yükselişini frenlemeye çalışırken, Çin ise kendi kendine yeterliliği hızlandırıyor ve Huawei gibi şirketler üzerinden yerli üretimini katlamayı hedefliyor.
Tayvan'ın küresel ileri çip üretimindeki hakimiyeti (yaklaşık %90'ı) ise bu savaşın en hassas cephesi haline geldi. Çin'in ada üzerindeki baskıları artarken, ABD Tayvan'ı hem müttefik hem de "taşınması gereken" bir varlık olarak görüyor.
ABD'nin Hedefi ve Tayvan'ın Net Reddi
Bu gerilim, Tayvan'a yönelik son baskıları da tetikledi: ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick'in "Tayvan'daki üretimin yüzde 40'ını ABD'ye taşımak" hedefi ve aksi takdirde %100'e varan gümrük vergisi tehdidi, Tayvan'dan sert bir yanıt aldı.
Cheng Li-chiun, Tayvan'ın yarı iletken ekosistemini "taşınamaz bir buzdağı" olarak tanımladı. Suyun altındaki devasa yapının onlarca yılda oluştuğunu ve kolayca yerinden oynatılamayacağını belirterek, "Bu ekosistem Tayvan'da büyümeye devam edecek" dedi.
ABD Ticaret Bakanı Howard Lutnick, son açıklamalarında Tayvan'daki çip üretiminin büyük bölümünün Çin'e yalnızca 80 mil mesafede olmasının "mantıksız" olduğunu savundu. Lutnick, yönetimlerinin hedefinin ileri seviye yarı iletken üretiminde %40 pazar payı yakalamak olduğunu belirterek, "Ofisten ayrıldığımızda bu hedef gerçekleşmiş olacak" ifadesini kullandı.
Tayvan'ın Stratejisi ve TSMC'nin Konumu
Cheng Li-chiun, Tayvan'daki bilim parklarının taşınmayacağını, ancak ABD'ye kümeleşme deneyimi ve know-how paylaşılabileceğini belirtti. "Mevcut, inşaat halindeki ve planlanan projelerle birlikte Tayvan'daki toplam kapasitemiz, ABD veya başka herhangi bir ülkedeki yatırımlarımızdan katbekat fazla olacak" diye ekledi.
Yarı iletken sektörünün Tayvan'da yatırım yapmaya devam edeceğini vurgulayan Cheng, uluslararası genişlemenin ancak "Tayvan kökleri sağlam kaldığı sürece" mümkün olduğunu ifade etti.
Geçen ay iki ülke arasında sağlanan anlaşmayla Tayvan'ın ABD'ye ihracatındaki gümrük vergileri %20'den %15'e indirilmiş, ada ülkesi de buna karşılık ABD yatırımlarını artırma sözü vermişti.
Dünyanın en büyük sözleşmeli çip üreticisi TSMC, Arizona'daki fabrika yatırımlarını 165 milyar dolar seviyesine taşımış durumda. Şirket yeni arazi alımları ve kapasite artırımlarıyla ABD'deki varlığını güçlendirirken, ana üretim üssü Tayvan'daki konumunu korumakta kararlı görünüyor.
Küresel çip krizinin gölgesinde yükselen bu gerilim, TSMC'nin dev Arizona yatırımlarını da yeniden gündeme taşıdı. Tayvan'ın net reddi, teknoloji savaşlarının geleceği ve küresel tedarik zincirlerinin yeniden şekillenmesi açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
