Avrupa'da Jet Yakıtı Stokları Alarm Veriyor
Avrupa, jet yakıtı tedarikinde ciddi bir darboğazla karşı karşıya. Reuters hesaplamalarına göre, Haziran ayı başında Avrupa'daki jet yakıtı stokları 38 milyon varil seviyesindeyken, ABD'de bu rakam 99 milyon varildi. Bu durum, Avrupa'da talebi karşılayacak 30 günden az bir stok anlamına geliyor ve başlıca jet yakıtı pazarları arasında en dar stok seviyesi olarak kaydediliyor.
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, Nisan ayında yaptığı açıklamada Avrupa'nın altı haftalık jet yakıtı stoğuna sahip olduğunu belirterek "Tarihin en büyük enerji güvenliği tehdidiyle karşı karşıyayız" ifadelerini kullanmıştı. Bu uyarının ardından Almanya'nın en büyük havayolu şirketi Lufthansa, 21 Nisan'da yaptığı açıklamada yakıt tasarrufu sağlamak amacıyla Mayıs ve Ekim ayları arasında 20 bin sefer iptal ettiğini duyurdu.
Hürmüz Boğazı ve Ateşkes Belirsizliği
Savaş öncesinde dünyanın deniz yoluyla taşınan petrol ve sıvılaştırılmış doğalgazının yaklaşık beşte birinin geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı, Haziran ayında kısmen yeniden açıldı. Ancak Temmuz ayında her iki tarafın da saldırıları nedeniyle ateşkes bir kez daha tehdit altına girdi. Avrupa, jet yakıtı talebinin yaklaşık yüzde 25-30'unu Basra Körfezi'nden karşılıyor.
Reuters'ın Energy Aspects'e dayandırdığı 18 Haziran tarihli verilere göre, üçüncü çeyrekte Avrupa genelinde günlük yaklaşık 600.000 varil arz açığı beklenirken, ABD'de 116.000 varil ve Asya-Pasifik'te 425.000 varil arz fazlası bekleniyor. Bu da Avrupa'nın kıtanın en sıkı arz-talep dengesiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
AB'den Peş Peşe Mesajlar
Avrupa Komisyonu, Haziran ayında durumun daha da kötüleşebileceğini kabul etti. AB Enerji Komiseri Dan Jorgensen, bloğun yaz tatili sezonunun sonuna doğru jet yakıtı stoklarında daralma yaşayacağını ve gerekirse Brüksel'in ulusal rezervlerin serbest bırakılmasını koordine edeceğini söyledi.
10 Temmuz tarihinde ise Avrupa Komisyonu ve AB ülkelerinden üst düzey temsilcilerden oluşan Enerji Birliği Görev Gücü, Ortadoğu'daki son gelişmeleri ve bunların AB enerji piyasaları üzerindeki etkisini görüşmek üzere toplandı. Toplantı sonrası yapılan açıklamada jet yakıtı tedarikinin şu ana kadar genel olarak istikrarlı kaldığı vurgulandı. Bununla birlikte belirsizliğin sürdüğü belirtilerek "AB'deki jet yakıtı tedariki, jeopolitik baskıya rağmen dirençli olduğunu kanıtladı, AB rafineri üretimindeki artış ve dünyanın diğer bölgelerinden sağlanan tedarikler bu direnci destekledi. Bununla birlikte, durum hala istikrarsızlığını koruyor" denildi.
Hollanda En Büyük İhracatçı, Tedarikte Kanada Çözümü
AB genel olarak ithalatçı konumunda olsa da Hollanda, Avrupa'nın en büyük ham petrol rafinerilerinden bazılarına ev sahipliği yapıyor; bunların çoğu kerosen ithal ediyor ve jet yakıtı üretiyor. AB, jet yakıtının yüzde 60 ila yüzde 70'ini kendi üretebiliyor, yüzde 30-40'ını ise ithal ediyor; bunun yaklaşık yarısı Hürmüz üzerinden geliyor.
Şubat ayının sonunda savaş patlak verene kadar Avrupa, jet yakıtı ithalatının yaklaşık yarısı için Orta Doğu'ya bağımlıyken, Mart ayında analistler jet yakıtının neredeyse tamamını Ortadoğu'dan temin eden Afrika ülkelerinin en ağır darbeyi alacağını tahmin ediyordu. Ancak Kpler'in verilerine göre, Nijerya'daki Dangote rafinerisinden ve Hindistan ile Umman'dan yapılan ithalatı artırmayı başardılar. Bununla beraber Kanada gibi yeni satıcılara yönelerek tedarikin tükenmesini şimdiye kadar engellemeyi sağladılar.
Rafineri Üretimi Artıyor Ama Stoklar Yetersiz
Uluslararası Enerji Ajansı'nın son aylık raporundan elde edilen en güncel veriler, Mayıs ayı sonu itibarıyla jet yakıtı stoklarının bir önceki yıla göre yüzde 10 daha yüksek olduğunu, rafineri üretiminin ise yüzde 30 arttığını gösteriyor. Ancak rakamlar aynı zamanda yalnızca bir aylık bir tolerans payı olduğunu ima ediyor. Bu durum, Avrupa'yı olası bir arz kesintisine karşı kırılgan hale getiriyor.
