Körfez'deki Askeri Gerilim Irak'ın Petrol Rotasını Kökten Değiştirdi
Körfez bölgesinde tırmanan askeri gerilim ve Hürmüz Boğazı'nın kapanma ihtimalinin güçlenmesi, Irak'ın petrol ihracat stratejisinde önemli bir dönüşüme yol açtı. Uzun süredir atıl durumda bulunan Kerkük–Ceyhan boru hattı, Bağdat ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasında sağlanan tarihi uzlaşının ardından yeniden devreye alındı. İlk etapta günlük 170 ila 250 bin varil petrolün Türkiye'ye taşınması planlanıyor.
Gerilim Petrol Güzergahını Değiştirdi
Irak ekonomisinin belkemiğini oluşturan petrol ihracatı, bugüne kadar büyük ölçüde Basra üzerinden Körfez'e, oradan da Hürmüz Boğazı aracılığıyla dünya piyasalarına ulaşıyordu. Ancak bölgede artan çatışma riski ve deniz trafiğinin kesintiye uğrama ihtimali, bu geleneksel güzergâhı son derece kırılgan hale getirdi. Bu kritik gelişmeler üzerine Bağdat yönetimi, alternatif ihracat hatlarını yeniden değerlendirmeye almak zorunda kaldı.
Kerkük–Ceyhan Hattının Zorlu Geçmişi ve Yeniden Doğuşu
Kerkük–Ceyhan boru hattı, son 10–12 yılda güvenlik sorunları ve siyasi anlaşmazlıklar nedeniyle sık sık kesintiye uğradı. 2023'teki 6 Şubat depremleri sonrası tam 2 yıl boyunca faaliyetsiz kalan hat, geçen yıl eylül ayında tekrar açıldı. Son gerilimler nedeniyle kısa süre duraksayan hat, şimdi tam kapasiteyle yeniden çalışmaya başladı. Irak Kuzey Petrol Şirketi'nin yaptığı açıklamaya göre, Kerkük sahalarından çıkarılan petrol, IKBY toprakları üzerinden Türkiye'deki Ceyhan Limanı'na sevk ediliyor. Hattın günlük sevk kapasitesi başlangıçta 250 bin varil olarak öngörülürken, toplam kapasitesinin 1,5 milyon varile kadar çıkabileceği belirtiliyor.
Yetki ve Gelir Paylaşımında Tarihi Adım
Yeniden başlayan sevkiyat yalnızca teknik bir gelişme olarak değil, aynı zamanda Bağdat ile IKBY arasında uzun süredir devam eden yetki ve gelir paylaşımı anlaşmazlıklarının aşılması açısından da kritik bir adım olarak değerlendiriliyor. Taraflar arasında sağlanan bu önemli uzlaşma, Irak'ın ihracat altyapısında ciddi bir esneklik yaratırken, kriz dönemlerinde alternatif bir çıkış kapısı oluşturuyor.
Türkiye İçin Ekonomik Kazanç ve Jeopolitik Değer
Türkiye açısından bu gelişme, ekonomik kazanımların ötesinde belirgin bir jeopolitik anlam taşıyor. Ceyhan'daki depolama ve lojistik faaliyetler ile transit gelirler düzenli döviz girdisi sağlarken, Türkiye enerji akışının yönünü etkileyebilen bir merkez olma konumunu önemli ölçüde pekiştiriyor. 2025 yılında Kerkük–Ceyhan hattı üzerinden Türkiye’deki rafinerilere toplam 2,4 milyon ton petrol sevk edildi. Ceyhan ile Kırıkkale Rafinerisi arasında kurulan bağlantı sayesinde Irak’tan gelen ham petrolün bir bölümü doğrudan iç piyasaya yönlendirilebiliyor. Sistem bugün de işlerliğini koruyor ve Türkiye bu hat üzerinden temin ettiği petrolün bir kısmını Kırıkkale’de işlemeye devam ediyor.
Piyasalarda Endişeleri Hafifletti
Irak petrolünün Türkiye üzerinden yeniden akmaya başlaması, küresel piyasalarda arz endişelerini kısmen hafifletti. Brent petrol, salı günü yüzde 3’ten fazla yükseldikten sonra varil başına 103 doların altına düşerken, ABD ham petrolü (WTI) 95 dolar civarında işlem gördü. Bu gelişme, enerji piyasalarında belirsizliği azaltan önemli bir faktör olarak öne çıkıyor.
