Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, okyanusların karşı karşıya kaldığı zorluklar konusunda toplumlara farkındalık kazandırılması amacıyla 2008'de aldığı kararla 8 Haziran'ı "Dünya Okyanus Günü" olarak kabul etti. Her yıl farklı temaların işlendiği bu özel günün 2025 yılı teması, "Yeniden hayal et: Bildiğimiz dünyanın ötesinde, okyanuslarımızla yeni bir ilişki" olarak belirlendi.
Okyanusların Hayati Önemi
BM verilerine göre, yeryüzündeki tüm canlılar için yaşam kaynağı olan okyanuslar, gezegenin yüzde 70'inden fazlasını kaplıyor ve dünyadaki oksijen miktarının en az yüzde 50'sini üretiyor. Okyanuslar, çeşitli beşeri faaliyetlerden kaynaklanan karbondioksitin yaklaşık yüzde 30'unu emerek küresel ısınmanın etkilerini hafifletiyor. Dünya Deniz Türleri Kayıt Sistemi'nde, biyolojik çeşitliliğin büyük bir kısmına ev sahipliği yapan okyanuslarda 250 binden fazla deniz türü kayıtlı bulunuyor.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) verilerine göre, insanlık için hayati öneme sahip okyanuslar, dünya genelinde 3 milyardan fazla insanın hayvansal protein ihtiyacının en az yüzde 20'sini karşılıyor. Balıkçılık ve su ürünleri sektörü, özellikle Afrika ve Asya'daki birçok ülkede temel gıda kaynakları arasında yer alıyor. Bu sektörde 60 milyondan fazla kişi doğrudan istihdam edilirken, denizcilik ve okyanus ekonomisinin büyümesiyle birlikte 2030'a kadar 40 milyon kişi için yeni iş fırsatı yaratılabileceği öngörülüyor.
Okyanuslar Tehdit Altında
Doğal Hayatı Koruma Vakfının (WWF) "Yaşayan Gezegen 2024" raporuna göre, 1970-2020 döneminde deniz popülasyonu yüzde 56 oranında azaldı. Küresel ısınma, aşırı avlanma, endüstriyel atık ve hava kirliliği bu duruma yol açan başlıca etmenler arasında gösteriliyor. Henüz yaklaşık yüzde 20'si keşfedilen okyanuslarda her yıl 8 milyon ton plastik atık suya karışıyor ve 2 binden fazla yabani türe zarar veriyor.
Okyanusların korunması konusunda son 2 yılda önemli bir dönüm noktasına ulaşıldı. Yaklaşık 5 milyon kilometrekarelik deniz alanının koruma altına alınmasıyla Avrupa Birliği'nin (AB) yüz ölçümünden daha geniş bir bölge güvence altına alındı.
Okyanuslarda Depolanan Isı Rekor Seviyeye Ulaştı
İnsan faaliyetleri sonucu açığa çıkan sera gazlarının yarattığı ısının yaklaşık yüzde 90'ını emen okyanuslar, küresel ısınmanın etkilerini giderek daha belirgin şekilde yansıtıyor. "Advances in Atmospheric Sciences" dergisinde 9 Ocak 2026'da yayımlanan araştırmaya göre, 2025 yılında okyanuslarda depolanan ısı miktarı, modern ölçümlerin başladığı günden bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.
Araştırma, okyanusların yüzeyden 2 kilometre derinliğe kadar olan kısmında biriken ısı miktarının 2025'te bir önceki yıla kıyasla rekor seviyeye çıktığını ortaya koydu. Bu miktarın, dünyanın 2023'te tükettiği toplam enerjinin yaklaşık 37 katına denk geldiği belirtilirken, en hızlı ısınan alanlar arasında Güney Atlantik, Kuzey Pasifik ve Güney Okyanusu'nun yer aldığı ifade edildi.
