Ortadoğu'nun Kritik Enerji Tesisleri Füze ve İHA Saldırılarıyla Sarsıldı
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Bahreyn, Suudi Arabistan ve Kuveyt'teki küresel enerji piyasası için hayati önem taşıyan petrol ve doğalgaz tesisleri, son dönemde art arda gerçekleşen füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırılarının hedefi oldu. Bu saldırılar neticesinde bazı tesislerde yangınlar ve maddi hasarlar meydana gelirken, bazı tesislerde ise üretim geçici olarak durduruldu veya "mücbir sebep" ilan edilerek üretim kapasitesinde ciddi kısıtlamalara gidildi. Olaylar, bölgedeki gerilimin enerji altyapısına yansımasının yanı sıra dünya enerji arz güvenliğini de tehdit eder boyuta ulaştı.
BAE'de İki Stratejik Tesise Füze Saldırısı
Birleşik Arap Emirlikleri, 19 Mart tarihinde Habşan Doğal Gaz Tesisi ile Bab Petrol Sahası'nı hedef alan füze saldırılarının başarıyla engellendiğini açıkladı. Ancak, düşen şarapnel parçaları nedeniyle Habşan Doğal Gaz Tesisi'ndeki faaliyetlerin durdurulmak zorunda kalındığı bildirildi. Habşan Gaz Tesisi, BAE’nin günlük doğalgaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 80’ini karşılayan ve dünyanın en büyük gaz işleme tesislerinden biri konumunda. Bab Petrol Sahası ise ülke ekonomisi için kritik bir değere sahip.
Katar'ın LNG Üssü Ras Laffan Vuruldu
Katar Savunma Bakanlığı, 18 Mart’ta ülkenin kuzeyindeki Ras Laffan Sanayi Bölgesi’ne bir füze düştüğünü ve bunun LNG ile doğalgaz sıvılaştırma tesisinde yangına yol açtığını duyurdu. Yangının kısa sürede kontrol altına alındığı ifade edilse de, saldırı sonrası Ras Laffan tesisleri için "mücbir sebep" ilan edildi. Bu tesis, dünya LNG arzının yaklaşık beşte birini karşılayarak stratejik bir öneme sahip.
Qatar Energy Başkanı ve CEO'su Saad bin Şeride el-Kaabi, yaptığı açıklamada, saldırıların Avrupa ve Asya pazarlarına yapılan enerji arzını etkileyebileceğini vurguladı. Kaabi, zarar gören ünitelerin Katar'ın LNG ihracatının yaklaşık yüzde 17'sini temsil ettiğini, bunun ihracat kapasitesinde yüzde 17'lik bir düşüş ve yıllık yaklaşık 20 milyar dolar gelir kaybı anlamına geldiğini belirtti. Ayrıca, tesislerdeki büyük çaplı hasarın onarımının 5 yıla kadar sürebileceğini ve bu durumun uzun vadeli mücbir sebep ilanını zorunlu kılabileceğini ifade etti.
Bahreyn'de BAPCO Mücbir Sebep İlan Etti
Bahreyn’in ulusal enerji şirketi Bahreyn Petrol Şirketi (BAPCO), 5 ve 9 Mart’ta düzenlenen İran kaynaklı olduğu belirtilen saldırıların ardından faaliyetlerinde "mücbir sebep" ilan etti. 5 Mart’ta bir rafineri biriminde sınırlı bir yangın meydana gelirken, 9 Mart’taki saldırıda ise bir rafineri ünitesi hedef alındı. Şirket, yerel pazar ihtiyaçlarının önceden hazırlanmış planlar doğrultusunda güvence altına alındığını ve tedarikin kesintisiz sürdürüldüğünü açıkladı.
Kuveyt ve Suudi Arabistan'daki Saldırılar
Kuveyt’te 19 Mart’ta Abdullah ve Ahmedi limanlarındaki iki rafineri, İHA saldırılarına maruz kaldı. Yangınlar kontrol altına alınsa da, ülke İran tehdidi ve Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riskleri nedeniyle petrol üretim ve rafinajda kısmi düşüş önlemi uyguladı.
Suudi Arabistan’da ise 19 Mart’ta Yanbu Limanı’ndaki Samref Rafinerisi’ne bir İHA saldırı girişimi oldu. Daha önce 2 ve 4 Mart’ta da benzer girişimler yaşanmış, bazı üniteler zarar görmüştü. Dammam’daki Ras Tanura Rafinerisi’ne 2 Mart’ta yapılan İHA saldırısı girişimi ise başarıyla engellendi. Savunma Bakanlığı Sözcüsü Turki el-Maliki, müdahale sırasında düşen parçaların küçük çaplı hasara ve yangına yol açtığını, ancak sivil yaralanması olmadığını aktardı.
Küresel Tedarik ve Fiyatlara Yansımaları
Bu saldırılar, dünya petrol arzının önemli bir kısmının geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki nakliyeyi büyük ölçüde aksattı. Saldırıları takip eden günlerde petrol ve doğalgaz fiyatları ciddi şekilde yükseldi. Katar Enerji Bakanı Saad el-Kaabi, saldırıların devam etmesi durumunda petrol fiyatlarının varil başına 150 dolara yükselebileceği öngörüsünde bulundu.
Arka planda, İsrail ve ABD'nin 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlatması ve İran'ın da İsrail ile birlikte ABD üslerinin bulunduğu Katar, BAE ve Bahreyn gibi bölge ülkelerindeki hedeflere karşılık vermesi, bölgesel gerilimi tırmandırarak enerji altyapısını hedef alan bu saldırıların zeminini hazırladı. Durum, küresel enerji piyasalarında belirsizliği ve risk algısını artırmaya devam ediyor.
