Çevre Bakanlığı Tek Kullanımlık Plastiklere Tarihi Yasak Hazırlıyor
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Sıfır Atık Hareketi kapsamında Depozito Yönetim Sistemi'nin ardından şimdi de tek kullanımlık plastik ürünlerin kullanımını yasaklayacak yeni bir yönetmelik taslağını önümüzdeki günlerde kurum görüşlerine açmaya hazırlanıyor. Bu adım, çevre koruma alanında tarihi bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Yasak Kapsamındaki Ürünler ve Alternatifler
Yönetmelik taslağına göre, plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve içecek bardakları, plastik çubuklu kulak pamukları ve pipet gibi tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzı tamamen sonlandırılacak. Bu ürünlerin yerine vatandaşlar, doğa dostu alternatiflere yönlendirilecek. Cam, porselen, ahşap ve karton gibi malzemelerden üretilen ürünler teşvik edilecek.
Çevresel ve Ekonomik Faydalar
Yönetmeliğin uygulanmasıyla birlikte, yıllık 1,5 milyon ton karbondioksite eş değer karbon salımının engellenmesi ve yaklaşık 1,5 milyar TL'lik atık yönetim maliyetinden tasarruf edilmesi bekleniyor. Bu rakamlar, yasanın hem çevresel hem de ekonomik açıdan önemli katkılar sağlayacağını gösteriyor.
Küresel Bağlam ve Türkiye'nin Konumu
Bilimsel araştırmalara göre, dünya genelinde üretilen plastiklerin yaklaşık yüzde 40'ı tek kullanımlık plastik ürünlerden oluşuyor. Deniz çöpünün ise yaklaşık yüzde 80'i bu ürünler ve plastik içeren balıkçılık ekipmanlarından kaynaklanıyor. Avrupa Birliği, 2019 yılında kabul ettiği "Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi" ile benzer yasakları uygulamaya koymuştu. Türkiye de bu kapsamda tüm paydaşlarla eş güdüm içinde hazırlıklarını sürdürüyor.
Toplumun Tutumu ve Geçmiş Başarılar
Bakanlık, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ile yaptığı araştırmada, fertlerin yüzde 77,65'inin günlük hayatlarında tek kullanımlık plastikleri daha az kullanmayı desteklediğini ortaya koydu. 2022 yılı verilerine göre, Türkiye'de 709 bin 348 ton tek kullanımlık plastik ürün tüketildi. Ayrıca, 2019'da başlatılan ücretli poşet uygulamasıyla 3 milyon 90 bin 586 ton plastik atık oluşumu engellendi ve yaklaşık 42,13 milyar TL tasarruf sağlandı.
İlerleyen Süreç ve Beklentiler
STK ve sektör temsilcilerinin görüşleri alındıktan sonra son şekli verilecek yönetmeliğin bu yıl içinde yürürlüğe girmesi planlanıyor. İlerleyen dönemlerde, kısmen plastikten mamul içecek bardakları ve gıda kapları gibi ürünler için de kısıtlama ve işaretleme tedbirlerinin hayata geçirilmesi hedefleniyor.
