Türkiye'nin bugün kullandığımız şehir isimleri, asırlar boyunca yaşanan derin bir dönüşümün ürünü. Bu topraklara hükmeden her medeniyet, şehirlere kendi dilinden ve kültüründen izler bıraktı. Cumhuriyet'in ilanından önce ve sonra gerçekleşen ad değişiklikleriyle birlikte, pek çok ilimizin orijinal ismi hafızalardan silindi. Peki, sizin memleketiniz yüzyıllar önce nasıl anılıyordu? İşte 81 ilin unutulmuş eski adları ve bu adların ardındaki kısa tarihçeler...
Anadolu'nun Çok Katmanlı Tarihi ve İsim Mirası
Binlerce yıldır sayısız medeniyete beşiklik eden Anadolu toprakları, bu zengin geçmişi şehir isimlerine de yansıttı. Bir kent, aynı topraklar üzerinde Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde farklı isimlerle anılabildi. Bu değişim, bazen bir fetihle, bazen idari bir kararla, bazen de halk dilindeki evrimle gerçekleşti. Günümüzde kullandığımız isimlerin kökenlerine inmek, aslında Türkiye'nin kolektif hafızasında bir yolculuğa çıkmak anlamına geliyor.
İşte Bazı İllerin Şaşırtıcı Eski İsimleri
Adana için kesin kuruluş tarihi bilinmemekle birlikte, antik bir efsane kentin adının kaynağına işaret eder. Bizanslı tarihçi Etien'in aktardığı bu efsaneye göre, Uranüs'ün oğulları Adanos ve Saros, Tarsus ile yaptıkları savaşın ardından bölgeyi ele geçirdiler. Fethedilen kente kendi adını veren Adanos, Adana isminin ortaya çıkmasını sağlarken, kardeşi Saros da bugün Seyhan olarak bildiğimiz nehre adını verdi.
Adıyaman ise ilk olarak Perre adıyla, Piran Köyü'nün bulunduğu bölgede kuruldu. Şehrin kaderi, Emeviler döneminde inşa edilen bir kaleyle değişti. "Mansur'un Kalesi" anlamına gelen "Hısn Mansur" adıyla ünlenen yerleşim, Yavuz Sultan Selim zamanında Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçası haline geldi.
Değişim Süreci ve Günümüze Yansımalar
Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen ve bazen "Türkçeleştirme" olarak adlandırılan isim değişiklikleri, birçok şehrin kimliğinde kalıcı bir dönüşüm yarattı. Bu politikalar, yabancı kökenli veya yerel dilde farklı söylenen isimlerin standart Türkçe karşılıklarıyla değiştirilmesini amaçladı. Ancak bu durum, özellikle yaşlı kuşaklar arasında eski isimlerin tamamen unutulmasına yol açmadı; bazı bölgelerde halk, günlük konuşma dilinde tarihi adları kullanmaya devam etti.
Sonuç olarak, Türkiye'nin şehir isimleri, ülkenin sosyokültürel dokusunu anlamak için önemli bir anahtar sunar. Bir tabelada yazan ismin ardında, binlerce yıllık bir hikâye, fetihler, göçler ve kültürel etkileşimler yatar. Bu bilgiler, sadece tarih meraklıları için değil, kendi köklerini ve yaşadığı coğrafyanın geçmişini merak eden her vatandaş için değerli bir mirastır.
