Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Zeugma Antik Kenti’nin simgesi haline gelen Çingene Kızı mozaiğinin kayıp parçalarından birinin daha Amerika Birleşik Devletleri’nden Türkiye’ye getirildiğini açıkladı. Daha önce iadesi sağlanan 12 panelin ardından, büyük kompozisyonun 13’üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda ait olduğu topraklara kazandırıldı.
Bilimsel ve diplomatik girişimler sonuç verdi
Bakan Ersoy, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Gaziantep’in gözdesi Zeugma’nın simgesi Çingene Kızı mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdıklarını belirtti. Daha önce iadesini sağladıkları 12 panelin ardından, büyük kompozisyonun 13’üncü parçasının da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda yeniden ait olduğu topraklara döndüğünü ifade etti.
Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıyan panelin, yürütülen çalışmaların ardından ülkemize teslim edildiğini aktaran Ersoy, kültür varlıklarının izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye, medeniyet mirasına sahip çıkmaya devam edeceklerini vurguladı.
Uluslararası iş birliğiyle iade süreci
Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalar kapsamında eserin büyük kompozisyona ait olabileceği değerlendirildi. Panelin çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığına iletildi. Bakanlık uzmanlarının yürüttüğü incelemelerde panelin; kullanılan tessera renkleri, geometrik bordür düzeni, kompozisyon özellikleri ile kesme ve sökülme izleri bakımından Çingene Kızı mozaiğinin ait olduğu büyük kompozisyonla önemli benzerlikler taşıdığı tespit edildi.
Bu tespit üzerine Amerikan İç Güvenlik Birimine ulaşan Bakanlık yetkilileri, bilimsel verilerle elde edilen kanıtları sundu. Bakanlık tarafından iki ülke arasında yürürlükte bulunan ikili anlaşmaya da atıfta bulunularak esere el konması istendi. Ortaya konulan veriler arasında Zeugma’nın daha önce kaçak kazılara maruz kalmış olması kriminolojik delillemenin zeminini oluşturdu. Ayrıca, 2018 yılında ABD Bowling Green Üniversitesinden iadesi sağlanan diğer 12 parçanın varlığı da hukuken bu eserin iadesinde Türkiye’nin lehine oldu.
Amerikan İç Güvenlik Biriminin soruşturmasını tamamlamasının ardından mozaik pano, Chicago Başkonsolosluğumuza teslim edilerek Turkish Cargo ile evine getirildi. Daha önceki çalışmalarda olduğu gibi bu eserin iadesi de kamu kaynağı harcanmadan uluslararası iş birliği sayesinde sağlandı.
Eser, Zeugma Mozaik Müzesi’nde sergilenecek
Bilimsel değerlendirmelerin ardından Türkiye’ye getirilen eser, süreç kapsamında Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesine teslim edildi. Panel, yürütülecek işlemlerin ardından Gaziantep’te Çingene Kızı mozaiğinin sergilendiği Zeugma Mozaik Müzesi’nde yeniden ait olduğu parçayla kavuşacak.
Bakan Ersoy, bu süreçte başta Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekipleri olmak üzere Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, Chicago Başkonsolosluğu, ulusal ve uluslararası bilim insanları, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo ile emeği geçen herkese teşekkür etti.
