Balkanlar'da Sessiz Ama Büyük Dönüşüm: Ecdat Eserleri Yeniden Ayağa Kaldırılıyor
Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı Vakıflar Genel Müdürlüğü, Balkan coğrafyasında kültürel hafızanın korunması için önemli çalışmalar yürütüyor. Yıllar içinde tamamen yok olma noktasına gelen camiler ve diğer tarihi eserler, titizlikle yürütülen rekonstrüksiyon projeleriyle yeniden hayat buluyor. Arnavutluk Cumhuriyeti, Bosna Hersek ve Kuzey Makedonya Cumhuriyeti'nde birçok eser, restorasyon süreçlerini tamamlayarak ibadete ve hizmete açıldı veya çalışmalar hızla devam ediyor.
Tamamlanan Restorasyon Projeleri
Balkanlar'da gerçekleştirilen restorasyon çalışmalarından bazıları şu şekilde:
- İşkodra Kurşunlu Camii: Restorasyonu tamamlanan cami, 2025 Vakıf Haftası kapsamında 8 Mayıs 2025'te düzenlenen törenle Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından çevrim içi olarak açıldı.
- Çayniçe Sinan Bey Camii: Tamamen yok olan caminin rekonstrüksiyonu için 2015'te protokol imzalandı. 2016'da başlayan çalışmalar Kasım 2023'te tamamlandı ve cami, 12 Temmuz 2024'te Vakıflar Genel Müdür Yardımcısı Hayrullah Çelebi'nin katılımıyla hizmete açıldı.
- Mostar Hacı Bali Camii: 2019'da Bosna-Hersek İslam Birliği ile protokol imzalanan caminin inşası 2023'te başladı. Eser, Bosna Vakıf Günleri kapsamında 26 Nisan 2025'te Vakıflar Genel Müdürü Sinan Aksu tarafından açıldı.
- Mostar Sehovina Opijac Tekkesi: 2019'da protokol imzalanan tekkenin çalışmaları 2023'te başladı ve tamamlandı. Tekke, 26 Nisan 2025'te Bosna Vakıf Günleri kapsamında yeniden hizmete açıldı.
- Tuzla Behram Ağa Camii: 2017'de protokol imzalanan caminin restorasyonu 2018'de başladı. Çalışmalar Aralık 2024'te tamamlandı ve cami 5 Mayıs 2025'te açıldı.
Devam Eden Restorasyon Çalışmaları
Bazı projelerde ise çalışmalar hız kesmeden sürüyor:
- Bosna-Hersek: Nevesinje Dugaliçe Camii için 2018'de protokol imzalandı, 2022'de taş koyma töreni yapıldı. 2023'te başlayan çalışmaların son aşamaya geldiği bildirildi.
- Kuzey Makedonya: Manastır Koca Kadı Camii ile Hacı Mahmut Bey Camii bitişiğindeki han ve dükkânlarda restorasyon çalışmaları devam ediyor.
Ramazan'da İnsani Yardım Faaliyetleri
Vakıflar Genel Müdürlüğü, restorasyon çalışmalarının yanı sıra Balkanlar'da insani yardım faaliyetlerini de sürdürüyor. 2025 Ramazan ayında Bosna-Hersek'te üç ayrı noktada toplam 670 kişiye 17 bin 530 iftar verildi. Saraybosna Gazi Hüsrev Bey Medresesi, Doboj–Emmaus Duje Rehabilitasyon Merkezi ve Srebrenitsa Öğrenci Yurdu'nda düzenlenen programlarla ihtiyaç sahiplerine ulaşıldı.
2026 yılında da benzer şekilde üç noktada iftar organizasyonu planlanırken, ayrıca 6 bin adet kuru gıda kolisinin dağıtılması hedefleniyor. Kosova'da ise 2025 Ramazan ayında Priştine ve Prizren'de dört ayrı noktada toplam 570 kişiye 16 bin 530 iftar verildi. 2026 yılı için 14 bin 500 iftar planlanırken, 6 bin adet kuru gıda kolisinin de ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması öngörülüyor.
Vakıflar Genel Müdürlüğü, 2026 Ramazan Bayramı öncesinde Kuzey Makedonya'da öksüz ve yetim çocuklar başta olmak üzere ihtiyaç sahibi 100 çocuğa bayramlık kıyafet ve ayakkabı yardımı yapacak. Yardımların, 15 Ramazan Dünya Yetimler Günü kapsamında 5 Mart 2026'da teslim edilmesi planlanıyor.
