Efes Ören Yeri İddialarına Net Yanıt: 'Ranta Kurban Edilmeyecek Kadar Kıymetli'
Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, Efes Ören Yeri'nde devam eden çalışmalara ilişkin teknik ve hukuki çerçeveyi kamuoyuyla paylaştı. İnceciköz, ören yerinde yürütülen yeni karşılama merkezi ve otopark düzenlemesi projesine yönelik iddialara net bir şekilde yanıt verdi.
Projenin Temel Amacı: Kültürel Mirası Korumak ve Ziyaretçi Deneyimini İyileştirmek
İnceciköz, "Efes Ören Yeri, otopark rantına kurban edilemeyecek kadar kıymetli" ifadelerini kullanarak, projenin asıl amacının tarihi değerleri korumak olduğunu belirtti. Mevcut otoparkın altında tespit edilen Bizans Sarayı kalıntıları nedeniyle alanın kazıya açılacağını, yeni giriş ve karşılama merkezinin ise sur dışında ve mevcut noktadan yaklaşık 850 metre uzağa planlandığını açıkladı.
UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan ve Türkiye'nin en çok ziyaret edilen ören yeri olan Efes Antik Kenti'nde, artan ziyaretçi yoğunluğuna yönelik yeni bir ziyaretçi yönetim modeline ihtiyaç duyulduğu vurgulandı. İnceciköz, "2025 yılında 2,5 milyonu aşan ziyaretçi sayısıyla mevcut giriş alanı artık ihtiyaca cevap veremiyor" dedi.
Bilimsel Süreç ve Uluslararası Örneklerle Uyum
Projenin sağlıklı ilerleyebilmesi için oluşturulan Bilim Kurulu, Kazı Başkanlığı ve Kazı Koordinatörlüğü denetiminde hareket edildiği bildirildi. Yeni ziyaretçi karşılama merkezinin antik kentin sur duvarlarının dışında konumlandırıldığı ifade edildi.
İnceciköz, düzenlemenin uluslararası örneklerle uyumlu olduğunu belirterek, Roma, Atina, Pompeii ve Delphi gibi ören yerlerinde de benzer uygulamaların hayata geçirildiğini hatırlattı. Ayrıca, proje kapsamında UNESCO Dünya Miras Merkezi'ne iletilmek üzere Kültürel Miras Etki Değerlendirme Raporu hazırlandığı açıklandı.
Yerel Bilgilendirme ve Uygulama Detayları
Sürecin yerelde de paylaşıldığını vurgulayan İnceciköz, Ekim 2024'te Selçuk'ta gerçekleştirilen bilgilendirme toplantısında proje detaylarının ilgili taraflara aktarıldığını söyledi. Projenin İzmir 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararı ile uygun bulunduğu ve uygulama çalışmalarına 2025 yılı Ocak ayında başlandığı belirtildi.
Kamuoyunda yer alan "44 bin metrekare alan asfaltlanacak" yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığı vurgulandı. Yeni karşılama merkezi yapılarının, arkeolojik buluntu tespit edilmeyen bölgelerde, hafif çelik konstrüksiyon yöntemiyle inşa edileceği ve otopark alanında asfalt kullanımının öngörülmediği açıklandı.
Ziyaretçi Deneyimi ve Ticari Birimler
Yeni karşılama merkezi ve oluşturulan gezi rotalarıyla birlikte, ziyaretçilerin alanda dört ila beş saat vakit geçirebileceği, böylece deneyimin daha kapsamlı hale geleceği ifade edildi. Planlanan ticari birimlerin mevcut ruhsat sahiplerine tahsis edileceği ve elde edilecek gelirlerin kültür varlıklarının korunmasına yönelik faaliyetlerde değerlendirileceği kaydedildi.
İnceciköz, yürütülen çalışmaların bilimsel veriye dayalı ve paydaşlarla uyumlu şekilde ilerlediğini vurgulayarak, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın Türkiye'nin kültür varlıklarını geleceğe taşıyacak adımları kararlılıkla sürdürdüğünü belirtti.
