Kanada'dan Türkiye'ye Tarihi Kültür Varlığı İadesi Gerçekleşti
Kültürel mirasın korunmasına yönelik çalışmalar kapsamında önemli bir kilometre taşı aşıldı. Kanada'dan Türkiye'ye ilk resmi kültür varlığı iadesi, 30 Mart'ta Ottawa'da düzenlenen törenle tamamlandı. Bu tarihi gelişme, uluslararası kültür varlığı hukukunda emsal niteliği taşıyor.
İade Edilen Eserler ve Tarihi Değerleri
Kanada Federal Mahkemesinin 11 Eylül 2025 tarihli kararı doğrultusunda iade edilen eserler şunlardan oluşuyor:
- Farklı yazma eser ciltlerinden kopartılmış 7 el yazması sayfa
- 2 nadir matbu eser sayfası
- 2 modern hat çalışması
17. ile 19. yüzyıllar arasına tarihlenen bu değerli eserler, Arapça ve Osmanlı Türkçesi metinler içeriyor. Eserlerin fıkıh, tasavvuf, tarih ve edebiyat alanlarına ışık tuttuğu belirlendi. Yapılan bilimsel incelemelerde, yazma eser sayfalarının özgün ciltlerinden koparıldığı ve bazı varaklara sonradan modern minyatürler eklendiği tespit edildi.
Bakan Ersoy'dan Müjde Paylaşımı
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, gelişmeyi sosyal medya hesaplarından yaptığı paylaşımla duyurdu. Bakan Ersoy, "Mirasımıza sahip çıkıyor, tarihin emanetlerini doğduğu topraklara kavuşturuyoruz. Yeni bir iadeyi daha sonuçlandırdık" ifadelerini kullandı.
Ersoy, sürecin titizlikle yürütüldüğünü vurgulayarak, "Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından başlatılan süreci büyük bir titizlikle yürüterek bilimsel ve hukuki mücadelemizi sonuçlandırmış olduk. Kanada Federal Mahkemesinin kararıyla eserler şimdi anavatanına dönecek" dedi.
Teslim Töreni ve Sürecin İşleyişi
Eserler, Kanada'nın başkenti Ottawa'da bulunan Kanada Koruma Enstitüsü'nde düzenlenen resmi törenle Türkiye'ye teslim edildi. Teslim işlemini, Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz Kanadalı yetkililerden gerçekleştirdi.
İade süreci, Ocak 2024'te İstanbul'dan Vancouver'a götürülmek istenen eserlerin Kanada Sınır Hizmetleri Ajansı tarafından durdurulmasıyla başladı. Sürecin Kanada Miras Bakanlığına intikal etmesinin ardından Türkiye ile resmi temas kuruldu ve teknik ile hukuki süreç başlatıldı.
Türkiye'nin sunduğu bilimsel raporlar ve hukuki belgeler doğrultusunda Kanada Federal Mahkemesi, eserlerin 2863 sayılı kanun kapsamında Türkiye'ye ait kültür varlıkları olduğuna hükmederek iade kararı verdi.
Uluslararası İş Birliğinin Somut Örneği
Bu iade süreci, 1970 UNESCO Sözleşmesi kapsamında uluslararası iş birliğinin somut bir örneği olarak değerlendiriliyor. Kültürel mirasın korunmasına yönelik küresel dayanışmanın güçlü bir göstergesi olarak kayda geçti.
Bakan Ersoy, süreçte emeği geçen kurumlara teşekkür ederek, "Yasa dışı yollarla bu topraklardan koparılan her eserin izini sürüyor ve tek tek geri alıyoruz. Süreci başarıyla yürüten Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimiz, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, Türk ve İslam Eserleri Müzesi ile Ottawa Büyükelçiliğimiz başta olmak üzere katkı sunan herkese gönülden teşekkür ediyorum" ifadelerini kullandı.
Bu tarihi iade, yalnızca değerli eserlerin anavatanına dönüşü değil, aynı zamanda kültürel mirasın korunmasına yönelik uluslararası iş birliğinin ulaştığı önemli bir aşamayı da simgeliyor. Türkiye'nin kültür varlıklarını geri kazanma konusundaki kararlılığı ve uluslararası hukuki süreçlerdeki başarısı bir kez daha tescillenmiş oldu.
