Kayıp Çekicini Ararken 1600 Yıllık Hazine Buldu: 103 Milyonluk Servet
Sadece sıradan bir el aletini bulmak için metal detektörünü eline almıştı; ancak toprağın altından gelen o ilk sinyal, hayatını bir daha asla eskisi gibi olmayacak şekilde değiştirdi. İngiltere'de yaşayan emekli bir adamın kayıp bir çekicin izini sürerken ulaştığı gizemli sandık, içinden çıkanlarla dünya tarihini ve kendi banka hesabını altüst etti. İşte milyon dolarlık o tesadüfün inanılmaz hikayesi...
1992 Yılında Suffolk'ta Yaşanan Tarihi Olay
1992 yılında İngiltere'nin Suffolk bölgesindeki Hoxne köyünde yaşanan olay, definecilik tarihinin en dürüst ve en kazançlı hikayelerinden biri olarak kayıtlara geçti. Sıradan bir sonbahar günü kaybolan bir çekici aramak için tarlaya çıkan Eric Lawes, çekiç yerine Roma İmparatorluğu döneminden kalma devasa bir hazineyle karşılaştı.
Bir Çekicin İzinde Başlayan Şans
Olay, çiftçi Peter Whatling'in tarlada çalışırken çekicini kaybetmesiyle başladı. Whatling, çekicini bulabilmek için metal detektörü olan emekli bahçıvan arkadaşı Eric Lawes'tan yardım istedi. 16 Kasım 1992'de detektörüyle aramaya koyulan Lawes, kısa süre sonra çekici değil, gümüş kaşıklar ve altın paralar bulmaya başladı.
Lawes, bulduğu eserleri gizlice satmak yerine örnek bir davranış sergileyerek durumu hemen yerel polise ve arkeoloji topluluğuna bildirdi. Bu karar, hem arkeolojik mirasın korunması hem de Lawes'ın hayatının değişmesi açısından dönüm noktası oldu.
Profesyonel Kazı ve Muazzam Keşif
Haber verilir verilmez bölgeye gelen uzman arkeologlar, titiz bir çalışma başlattı. Lawes kazıyı durdurup yetkilileri çağırdığı için uzmanlar her bir parçanın orijinal konumunu belgeleme şansı buldu. Yapılan kazılar sonucunda, 5. yüzyıldan kalma meşe bir sandık içinde korunmuş muazzam bir koleksiyon gün yüzüne çıkarıldı.
Hoxne Definesi olarak adlandırılan bu hazinede şunlar yer alıyordu:
- 15.233 adet altın ve gümüş sikke,
- Gümüş kaplar ve mutfak eşyaları,
- Altın takılar ve mücevherler,
- Gümüşten yapılmış, üzerinde dişi bir kaplan figürü bulunan ünlü bir sap.
Sandığın içindeki organik kalıntılar, hazinenin saman ve tekstil parçalarına sarılarak, bölmelere ayrılmış tahta kutularda özenle saklandığını kanıtladı.
Tarihi ve Maddi Değeri
Arkeologlara göre bu definenin değeri paha biçilemez. Paralar üzerinde yapılan incelemeler, hazinenin MS 407-408 yıllarından sonra gömüldüğünü gösteriyor. Bu dönem, Roma İmparatorluğu'nun Britanya üzerindeki hakimiyetinin sarsıldığı ve istikrarsızlığın başladığı bir zamana denk geliyor.
Hazinenin neden gömüldüğü ise hâlâ bir gizem; yaygın teoriler arasında savaş korkusu, ekonomik çöküş ya da bir soygundan elde edilen ganimetin saklanması yer alıyor.
1993 yılında hazine, resmen "hazine buluntusu" (treasure trove) ilan edildi. O dönemki piyasa değeri üzerinden 1,75 milyon sterlin (günümüz değerlemesiyle yaklaşık 4,7 milyon sterlin veya 6,3 milyon dolar) ödül belirlendi. Bu ödül, bulucu Eric Lawes ve arazi sahibi Peter Whatling arasında paylaştırıldı.
Bu hikayenin belki de en ironik ve yüz gülümseten detayı ise; paha biçilemez hazine çıkarıldıktan kısa bir süre sonra, asıl aranan o kayıp çekicin de kazı alanında bulunmuş olmasıdır. Bugün Hoxne Definesi'nin büyük bir kısmı British Museum'da sergilenmektedir.
