Kocaeli'nin Gebze ilçesinde bulunan 500 yıllık Çoban Mustafa Paşa Külliyesi, içerisinde barındırdığı 1800 yıllık sunak taşıyla tarihe ışık tutuyor. Yavuz Sultan Selim ve Kanuni Sultan Süleyman dönemlerinde devlet kademelerinde görev alan Çoban Mustafa Paşa tarafından 1523 yılında inşa ettirilen külliyenin içerisindeki bu taş, Roma dönemine ait yazıtıyla dikkat çekiyor.
Sunak Taşının Tarihi ve Önemi
İstanbul Arkeoloji Müzesi ve İstanbul Üniversitesi Latin Dili Edebiyatı Bölümü uzmanlarının yaptığı incelemelerde, taşın milattan sonra 215'li yıllara ait olduğu belirlendi. Taşın üzerindeki metinde, "Tanrım sana şükürler olsun. Senin sayende buraların hakimi ve fatihi olduk. Sen bana lütfettin ve ben galip geldim. Bu taş senin şerefine dikilmiştir. Bütün sunaklar ve adaklar sanadır" ifadeleri yer alıyor.
Tarihçi Dr. Ahmet Anapalı, sunak taşının Roma İmparatoru Septimius Severus'un doğu seferine çıkarak kazandığı savaşlara karşı minnet ifadesi olarak Zeus adına dikildiğini belirtti. Anapalı, "Oğlu Anatolia Caracalla'yla imparator bu toprakların sahibi olan Pers İmparatoru'yla Gebze ile İzmit arasında bir yerde savaştı. Bu savaşı da yendi. Nicomedia (İzmit)'in ve bu bölgenin sahibi oldular" dedi.
Romalı Vali Calistratos ve Zeus Tapınağı
Anapalı, Gebze bölgesine atanan Romalı Vali Calistratos'un putperest olduğunu ve Zeus'a taptığını aktardı. Calistratos, Zeus adına bir tapınak yaptırmış, önüne sunak taşı ve üstüne Zeus heykeli koydurmuştu. Heykelin altındaki yazıtta, "Tanrım sana şükürler olsun. Senin sayende buraların hakimi ve fatihi olduk. Sen bana lütfettin ve ben galip geldim. Bu taş senin şerefine dikilmiştir. Bütün sunaklar ve adaklar sanadır. Bu taşın da önündedir" yazılıdır.
Sunak taşının altında 6 satırlık bir kitabe bulunuyor. Kitabede Calistratos'un adı, Septimius Severus ve oğlu Anatolia Caracalla'nın perslerle yaptığı savaşın hikayesi yer alıyor. Anapalı, taşın üzerinde pagan döneme ait bir heykel olduğunu, ancak 324 yılında Milano Konsülü'nden sonra Roma İmparatoru Maksimus Konstantin'in Hristiyanlığı kabul etmesiyle pagan heykellerinin yıkıldığını düşündüklerini ifade etti.
Taşın Külliyeye Gelişi
Sunak taşının Çoban Mustafa Paşa Külliyesi'ne nasıl geldiği bilinmezken, Anapalı, Çoban Mustafa Paşa'nın muhtemelen bu topraklarda bulunan pagan yapısının temellerini kullanarak üzerine cami yapmış olabileceğini belirtti. Osmanlı İmparatorluğu'nun fethettiği yerlerde daha önce var olan yapıların temellerini kullanarak üzerine başka yapılar inşa ettiği örneklerin mevcut olduğunu sözlerine ekledi.
Anapalı, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğüne taşın koruma altına alınması için müracaatlarını yapmaya hazırlanıyor. Bu eşsiz tarihi eserin gelecek nesillere aktarılması için çalışmalar devam ediyor.
