Muş'un Malazgirt ilçesinde yürütülen arkeolojik kazı ve yüzey araştırmalarında bugüne kadar yaklaşık 2 bin eser gün yüzüne çıkarıldı. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün desteği ve Muş Alparslan Üniversitesi ortaklığında yürütülen proje, 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nin gerçekleştiği alanın bilimsel yöntemlerle tespit edilmesini ve bölgenin tarihsel gelişiminin aydınlatılmasını amaçlıyor.
2020'de Başlayan Proje Devam Ediyor
Malazgirt Savaş Alanının Tespiti, Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırma Projesi kapsamında arkeolog, antropolog, sanat tarihçisi ve tarihçilerden oluşan uzman ekip, Malazgirt ilçe merkezine yaklaşık 7,5 kilometre uzaklıktaki Afşin Mahallesi'nde "Selçuklu Şehitliği" olarak değerlendirilen alanda kazı çalışmalarını sürdürüyor. Çalışmalar, 2020'den bu yana aralıksız devam ediyor.
Kültür ve Turizm İl Müdürü Mehmet Şengül, projenin bilimsel yürütücüsü Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Adnan Çevik ile yürütülen çalışmalara ilişkin gazetecilere açıklamalarda bulundu. Şengül, 2020'den itibaren devam eden Malazgirt Savaş Alanı Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi ile 2025 yılında başlatılan Tarihi Malazgirt Kenti Kazısı kapsamında bugüne kadar yaklaşık 2 bin arkeolojik eserin ortaya çıkarıldığını söyledi.
Yüzey Araştırmalarında Roma ve Bizans Buluntuları
Yüzey araştırmalarında Roma ve Bizans dönemlerine ait sikkeler, çok sayıda ok ve mızrak ucu ile askeri nitelikli metal buluntular tespit edildi. Şengül, ayrıca İç Kale'de yeni bir mekanın ortaya çıkarıldığını, Arap Mezarlığı olarak bilinen tarihi Müslüman mezarlığında ise mezarların bilimsel yöntemlerle belgelenerek kayıt altına alındığını ifade etti.
Malazgirt'te yürütülen çalışmaların hem 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nin gerçekleştiği alanın belirlenmesi hem de tarihi kent dokusunun ortaya çıkarılması açısından büyük önem taşıdığını vurgulayan Şengül, şunları kaydetti:
"Çalışmalar, Sayın Cumhurbaşkanımızın tensipleri ile Kültür ve Turizm Bakanlığımızın himaye ve destekleriyle yürütülmektedir. İlk projemiz Prof. Dr. Adnan Çevik'in bilimsel yürütücülüğünde, Bitlis Ahlat Müze Müdürlüğü Başkanlığında ve denetiminde sürdürülen Malazgirt Savaş Alanı Tarihi ve Arkeolojik Yüzey Araştırması Projesi'dir. Projenin temel amacı, 1071 Malazgirt Meydan Muharebesi'nin gerçekleştiği alanı bilimsel yöntemlerle tespit etmek, savaşın arkeolojik izlerini ortaya çıkarmak ve bölgenin tarihsel gelişimini aydınlatmaktır."
Geniş Bir Coğrafyada Yüzey Taraması
Proje kapsamında Malazgirt ilçe merkezi ile Harabesor, Örenşar, Kanlıdere, Aydınlık Mevki, Afşin, Ziyarettepe, Aytaç Düzü, Gezo Düzü ve Çivi Düzü gibi geniş bir coğrafyada yüzey araştırmaları gerçekleştirildi. Bu alanlarda yürütülen taramalarda, savaşın izlerine ve bölgenin yerleşim tarihine dair önemli veriler toplandı.
Şengül, ikinci projenin Tarihi Malazgirt Kenti Kazısı olduğunu belirterek, kazıların Malazgirt Kalesi'nin iç bölümünde devam ettiğini aktardı. Çalışmaların Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün izin ve destekleriyle, Muş Alparslan Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. Ahmet Oğuzhan Karaçetin başkanlığında yürütüldüğünü söyledi.
İç Kale ve Arap Mezarlığı'nda Yeni Bulgular
2025 yılında İç Kale'de gerçekleştirilen kazılarda giriş bölümünde yer alan yeni bir mekan gün yüzüne çıkarıldı. Arap Mezarlığı olarak bilinen ve tarihi Müslüman mezarlığı niteliği taşıyan alanda yürütülen kazılarda ise yedi mezar ortaya çıkarılarak bilimsel yöntemlerle belgelendi. Şengül, bu çalışmaların Malazgirt'in Orta Çağ dönemine ilişkin tarihsel süreçlerin daha iyi anlaşılmasına önemli katkılar sağladığını vurguladı.
Bugüne kadar gün yüzüne çıkarılan yaklaşık 2 bin eserin, yapımı son aşamaya gelen kazı evinde muhafaza edildiğini belirten Şengül, "İlerleyen süreçte eserlerin hem Malazgirt'te hem de Muş Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmesi planlanmaktadır" dedi.
Hedef Tarihi Mirası Gelecek Nesillere Aktarmak
Yürütülen çalışmaların yalnızca arkeolojik kazılarla sınırlı olmadığını ifade eden Şengül, Malazgirt'in tarih, kültür ve turizm alanında hak ettiği konuma ulaşması için çalışmaların kararlılıkla sürdürüldüğünü aktardı. Kazı çalışmalarının devam ettiğini dile getiren Şengül, şöyle konuştu:
"Bu çalışmalarla temel amacımız, 1071 Malazgirt Zaferi'nden günümüze uzanan tarihi mirasımızı bilimsel yöntemlerle araştırmak, elde edilen bulguları gelecek nesillere aktarmak ve toplumumuzda tarih bilincini güçlendirmektir. Geçmişini bilen toplumların geleceğe daha güçlü yürüdüğü inancıyla tarihi mirasımızı koruyarak gelecek kuşaklara emanet etmeyi hedefliyoruz."
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Adnan Çevik de alanda yürütülen arkeolojik kazılara ilişkin teknik bilgileri paylaştı. Çevik'in verdiği bilgilere göre, kazı ve yüzey araştırmaları multidisipliner bir yaklaşımla sürdürülüyor; elde edilen bulgular Malazgirt'in savaş tarihi kadar yerleşim tarihine de ışık tutuyor.
