Geçtiğimiz yıl 44. İstanbul Film Festivali'nde "Ayşe" filmiyle Seyfi Teoman En İyi Film Ödülü'nü kazanan yönetmen Necmi Sancak, aldığı ödülü çöpe atarak büyük bir tepki gösterdi. Sancak'ın bu eyleminin nedeni, Eczacıbaşı Holding'in sanat merkezi İstanbul Modern'in de dahil olduğu Guggenheim Müzesi Art Pass üyeliğini sürdüreceğini açıklamasıydı.
Ödül Çöpe Atıldı, Sanatçılara Boykot Çağrısı Yapıldı
Necmi Sancak, çektiği tepki videosunda ödülünü çöpe atarken, bu kararının arkasındaki gerekçeleri kamuoyuyla paylaştı. Sancak, "Çöpe attığım bu ödül İKSV'nin İstanbul Film Festivali'nde kazandığım en iyi film ödülüydü. Gözümde hak ettiği yer bir çöp artık" ifadelerini kullandı.
Protestosunun temel sebebini ise, Guggenheim Art Pass programının avantajlı müzeler listesinde İsrail merkezli Tel Aviv Museum of Art ve The Israel Museum'un yer alması olarak gösterdi. Sancak, "Çocukları katleden bir rejimle işbirlikçiler" diyerek Eczacıbaşı Holding, İKSV ve İstanbul Modern'i eleştirdi ve ekledi: "Sanat zulmü aklayamaz. İnsanlığın onuru bu plastik parçasından daha değerlidir." Açıklamasının sonunda diğer sanatçıları da benzer bir boykota davet etti.
Tepkiler Üzerine İstanbul Modern'den Hızlı Geri Adım
Necmi Sancak'ın bu sert çıkışı ve çağrısı, kısa sürede sosyal medyada ve sanat çevrelerinde büyük yankı buldu. Yaşanan gelişmelerin ardından İstanbul Modern hızla harekete geçerek bir açıklama yayınladı.
Kurum, web sitesi ve sosyal medya hesaplarından yaptığı duyuruda, Guggenheim Art Pass üyeliğini sonlandırma kararı aldıklarını bildirdi. Açıklamada, "Toplumdaki duyarlılığa saygıyla, Guggenheim Art Pass üyeliğimizi sona erdirme kararı aldığımızı kamuoyunun bilgisine sunarız" denildi.
İstanbul Modern, programın kendi belirlediği bir yapı olmadığını vurgularken, Gazze'de yaşanan insanlık dramının derin bir acı ve hassasiyet yarattığını ifade etti. Kurum, "Yaşam hakkına ve insan onuruna yönelik her ihlalin karşısında olduğumuzu açıkça ifade ediyoruz" mesajını vererek süreci kapattı.
Sanat Dünyasında Sorumluluk ve Etik Tartışmaları
Bu olay, sanat kurumlarının uluslararası işbirliklerinde etik ve siyasi sorumluluklarını yeniden gündeme getirdi. Bir yandan küresel sanat ağlarının doğası, diğer yandan bu ağlara dahil olan kurumların insani krizler karşısındaki tutumları sorgulanır hale geldi.
Necmi Sancak'ın sembolik ancak güçlü protestosu, sanatın tarafsız bir alan olup olamayacağına dair tartışmaları alevlendirdi. İstanbul Modern'in hızlı geri adımı ise, kamuoyu baskısının ve sanatçı tepkisinin kurumsal kararları nasıl şekillendirebileceğinin somut bir örneği oldu. Süreç, kültür-sanat dünyasının küresel bağlantıları ve yerel duyarlılıklar arasında denge kurmak zorunda olduğunu bir kez daha gösterdi.
