Kocaeli'nin Kartepe ilçesinde yer alan Ormanya Tabiat Parkı'ndaki sulak alanlarda, Anadolu'ya özgü üç endemik semender türü keşfedildi. Büyükşehir Belediyesi Turizm ve Doğal Yaşam Alanları Şube Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında tespit edilen bu türler, parkın zengin amfibi popülasyonunu gözler önüne serdi.
Keşif Süreci ve Türlerin Tanımlanması
Parktaki sulak alanlarda kurulan tuzaklar ve el kepçeleriyle yapılan çalışmalar sonucunda, semenderlerin ait olduğu sınıflar belirlendi. Anadolu küçük semenderi (Lissotriton kosswigi), Anadolu pürtüklü semenderi (Triturus anatolicus) ve Anadolu şeritli semenderi (Ommatotriton nesterovi) kayıt altına alındı. Bu türlerin korunması, üreme süreçlerinin takip edilmesi ve popülasyonlarının sürdürülebilir şekilde artırılması için çalışmalara başlandı.
Suya Bağımlılık ve Üreme Alışkanlıkları
Ormanya biyoloğu Dr. Recep Bakır, tespit edilen semender türlerinin suya bağımlı olduğunu ve yumurtlama işlemlerini suda gerçekleştirdiklerini belirtti. Erken bahar aylarında başlayan amfibi çalışmaları sayesinde farklı semender türlerine rastladıklarını aktaran Bakır, Ormanya'daki mevcut semender türlerine üç endemik türün daha eklendiğini bildirdi.
Dr. Bakır, Türkiye'nin topoğrafik ve biyocoğrafik açıdan zengin bir ülke olduğunu vurgulayarak, tür çeşitliliğinin tüm gruplarda fazla olduğunu ifade etti. Anadolu küçük semenderinin 'Lissotriton kosswigi' olarak adlandırıldığını, Anadolu pürtüklü semenderinin ise yakın zamana kadar 'Triturus karelinii' grubunda yer aldığını ancak genetik ve DNA barkodlama çalışmalarıyla ayrı bir tür haline geldiğini açıkladı. Anadolu şeritli semenderinin de önceleri 'Kuzey şeritli semenderi' içinde değerlendirildiğini belirtti.
Doğal Yaşam Alanının Korunması
Ormanya'nın hayvanların serbest bırakıldığı, insanların kısıtlandığı doğal yaşam alanı olduğunu dile getiren Bakır, buradaki türlerin hem korunmasına hem de doğal yaşam alanlarının stabil kalmasına özen gösterdiklerini söyledi. Doğal yaşamın kendi kendine devam ettiğini belirtti.
Tehditler ve Koruma Önlemleri
Bakır, tespit edilen semenderlerin yavaş hareket eden türlerden olduğu için dağılımlarının uzun yıllar aldığına işaret ederek, bulundukları bölgedeki doğal yaşam koşullarının stabil tutulması gerektiğini vurguladı. En büyük sorunların yaşam alanlarının tahrip edilmesi, bilinçsiz balıklandırma, kurutma, iklim değişikliği ve sıcaklık değişimleri olduğunu belirtti. Bu faktörlerin türleri olumsuz etkilediğini ve yok olmalarına neden olabileceğini ifade etti. Korunmaları için suların temiz tutulması ve korunması gerektiğini söyledi.
Gelecek Planları
Bu türlerin yayılış alanlarını literatür çalışmalarından bildiklerini, mevcut aşamada varlık-yokluk tespiti yapıldığını kaydeden Bakır, ilerleyen dönemlerde daha standartlaştırılmış bir amfibi izleme programı oluşturmayı planladıklarını belirtti. Üreme dönemi gözlemleri, gece sayımları, habitat parametrelerinin takibi ve genetik doğrulama gibi çalışmaların yapılmasını hedeflediklerini ifade etti.
Endemik Türlerin Önemi
Bakır, endemik türlerin bir ülkenin biyolojik imzası olduğunu vurgulayarak, kaybolduklarında yalnızca bir canlının değil, o coğrafyaya özgü milyonlarca yıllık evrimsel birikim ve bilginin de kaybedildiğini söyledi. Ormanya'da bu üç semender türünün varlığının, buranın yalnızca bir rekreasyon alanı değil, aynı zamanda Anadolu'nun mirasını taşıyan canlı bir biyolojik arşiv olduğunu gösterdiğini belirtti.
