Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı Rami Kütüphanesi, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde "Büyük Ölçekli Proje" kategorisinde dünya birincisi oldu. Yarışmaya 27 ülkeden 62 başvuru yapıldı ve Rami Kütüphanesi, uluslararası jürinin en yüksek değerlendirmesine layık görüldü.
Projenin adı ve kapsamı
Rami Kütüphanesi, "19. Yüzyıldan Kalma Tarihî Bir Kışlanın İklim Dirençli Kentsel Ortak Alana Dönüştürülmesi" başlıklı projesiyle bu ödüle ulaştı. Proje, kültürel mirası çevresel sürdürülebilirlik, yenilikçi kütüphane hizmetleri ve toplumsal dayanıklılıkla buluşturan bir dönüşüm modeli olarak değerlendirildi. Bu başarı, Türkiye'den IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde büyük ölçekli proje kategorisinde finale kalan ve birincilik kazanan ilk kütüphane olarak kayıtlara geçti.
Bakan Ersoy'un açıklaması
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, konuya ilişkin sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı: "Rami Kütüphanemiz, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri'nde dünyanın en iyi yeşil kütüphanesi seçilerek birincilik ödülünün sahibi oldu. Atıl durumdaki tarihî Rami Kışlası'nı; çevre dostu yaklaşımı, güçlü yeşil altyapısı ve yaşayan kamusal alan modeliyle uluslararası ölçekte örnek gösterilen modern bir kütüphaneye dönüştürdük."
Ersoy, Türkiye'den bu prestijli ödülde büyük ölçekli proje kategorisinde finale kalan Rami Kütüphanesi'nin, Güney Kore'nin Busan kentinde düzenlenen ödül töreninde ülkeye birincilik gururu yaşattığını belirtti. Tarihî mirası koruyarak geleceğin kütüphanelerini inşa etme vizyonunun uluslararası alanda takdir görmesinden mutluluk duyduğunu ifade eden Ersoy, projede emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarına teşekkür etti.
Değerlendirme süreci ve finalistler
IFLA'nın Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler Bölümü (ENSULIB) tarafından 11'inci kez düzenlenen ödül programına 27 ülkeden 62 başvuru yapıldı. Uluslararası değerlendirme sürecinin ardından 26 başvuru uzun listeye, iki kategoride toplam 7 başvuru finale kaldı. Rami Kütüphanesi'nin projesi; kültürel mirasın korunması, çevresel sürdürülebilirlik, toplumsal etki, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarıyla uyum ve farklı ülkelere örnek olma potansiyeli bakımından değerlendirildi.
Çin'den Jinjiang Kütüphanesi ve İrlanda'dan Munster Teknoloji Üniversitesi Kütüphanesi ile birlikte kategorisinde dünyanın en iyi 3 kütüphanesi arasına giren Rami Kütüphanesi, finalde birincilik ödülüne ulaştı. Final sunumları, Güney Kore'nin Busan kentinde düzenlenen 90. IFLA Dünya Kütüphane ve Bilgi Kongresi kapsamında gerçekleştirildi. Türkiye adına final sunumunu Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu yaptı. Resmî sonuçların açıklanmasının ardından birincilik ödülünü Taner Beyoğlu ile Rami Kütüphanesi Müdürü Ali Çelik, IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis'in elinden birlikte aldı.
Ödül takdimi sırasında konuşan IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis, Rami Kütüphanesi'nin sürdürülebilirliği yalnızca çevresel boyutuyla ele almadığına dikkat çekerek projenin "çevresel, sosyal, kültürel ve eğitsel boyutları hem kütüphane mekânlarına hem de programlarına entegre eden bütüncül yaklaşımının" özellikle öne çıktığını belirtti. Memis, Rami Kütüphanesi'ni "kültürel mirasın korunmasını, sürdürülebilirliği ve toplumsal katılımı son derece etkili biçimde bir araya getiren, uluslararası ölçekte örnek bir yeşil kütüphane" olarak nitelendirdi.
Kütüphanenin özellikleri
1826-1828 yıllarında inşa edilen Rami Kışlası, tarihî kimliği korunarak gerçekleştirilen kapsamlı restorasyon ve yeniden işlevlendirme çalışmalarının ardından 2023 yılında Rami Kütüphanesi olarak hizmete açıldı. Dönüşüm sürecinde yıkım yerine koruma ve uyarlanabilir yeniden kullanım yaklaşımı benimsendi. Yaklaşık 36 bin metrekarelik tarihî yapı dokusu, geleneksel yapım teknikleri ve özgün doğal malzemelerden yararlanılarak korundu. Bir dönem yapısal yorgunluk ve çevresel etkiler nedeniyle zarar gören kışla; bilgiye, kültüre, doğaya ve toplumsal yaşama açılan güçlü bir kamusal merkeze dönüştürüldü.
Rami Kütüphanesi bugün 36 bin metrekarelik kapalı alanı, 51 bin metrekarelik yeşil alanı, 2 milyon kitaplık koleksiyon ve 4 bin 200 kişilik oturma kapasitesiyle Türkiye'nin önde gelen bilgi ve kültür merkezleri arasında yer alıyor. Çevre düzenlemesinde yer alan 696 ağaç, 99 bin çalı, biyolojik gölet ve sazlık alanlar, kentsel biyolojik çeşitliliğin desteklenmesine ve bölgedeki mikroiklimin iyileştirilmesine katkı sağlıyor. Yapının geniş çatı yüzeyinden toplanan yağmur suyu, peyzaj sulamasında ve rezervuarlarda yeniden kullanılıyor. Düşük tüketimli ekipmanlar, LED aydınlatmalar, sensör sistemleri ve güneş enerjisi uygulamalarıyla enerji ihtiyacı azaltılıyor.
Atıkların kaynağında ayrıştırılması, tehlikeli atıkların ayrı yönetilmesi, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması ve kurum içi süreçlerin dijitalleştirilmesiyle çevresel sorumluluk kütüphanenin günlük işleyişine dâhil ediliyor. Kütüphane bünyesinde faaliyet gösteren Kitap Şifahanesi de yazma ve basma eserlerin ömrünü uzatarak kültürel varlıkların korunmasını sorumlu kaynak kullanımıyla bir araya getiriyor. Türkiye'nin ilk Biosphere sertifikalı kütüphanesi olan Rami Kütüphanesi, aynı zamanda Sıfır Atık ve Yeşil Enerji belgelerine sahip bulunuyor.
Ziyaretçi sayısı ve etkinlikler
Rami Kütüphanesi, hizmete açıldığı 2023 yılından 2025 yılı sonuna kadar 8,2 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırladı. Aynı dönemde 8 bin 360 etkinlik ile sürdürülebilirlik, sağlık, teknoloji, psikoloji ve sosyal bilimler gibi farklı alanlarda 3 bin atölye ve eğitim programı gerçekleştirildi. Kütüphane, açıldığı tarihten itibaren çeşitli sivil toplum kuruluşları, birçok kamu kurumu ve diğer paydaşların iş birliği ile 4 bin 500 ayrı programa ev sahipliği yaptı. Üç yıllık dönemde 1.611 okul ve 325 farklı kurum Rami Kütüphanesi'nde ağırlandı.
Rami Kütüphanesi'nin dünya birinciliği, Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın tarihî değerleri koruyan, çevresel sorumluluğu gözeten, insanı merkeze alan ve değişen toplumsal ihtiyaçlara cevap veren kütüphanecilik yaklaşımının uluslararası alandaki önemli sonuçlarından biri oldu. Ödül, Türkiye'de geliştirilen çağdaş kütüphanecilik politikaları ile sürdürülebilir kamusal alan anlayışının dünya kütüphanecilik camiası tarafından takdir edildiğini ortaya koydu. Türkiye'nin COP31 Başkanlığı'nı üstlenmeye ve dünyayı Antalya'da ağırlamaya hazırlandığı dönemde kazanılan birincilik, ülkenin gelişen iklim vizyonunun kütüphaneler alanındaki somut örneklerinden biri olarak öne çıktı. Geçmişin hafızasını geleceğin sorumluluğuyla buluşturan Rami Kütüphanesi, kazandığı uluslararası birincilikle Türkiye'nin yeşil kütüphane vizyonunu dünya ölçeğinde görünür kıldı.
