Tarihi Eserlerin Güvenliği İçin Teknolojik Devrim: Kimliklendirme Projesi ve MUES Sistemi
Kültür ve Turizm Bakanlığı, tarihi eserlerin korunması ve sahteciliğin önlenmesi amacıyla Savunma Sanayii Başkanlığı iş birliğiyle 2023 yılında başlattığı "Tarihî Eserlerin Güvenliği İçin Kimliklendirme Projesi"ni kararlılıkla sürdürüyor. Bu kapsamda, bakanlık envanterinde bulunan 600.000'den fazla eser, özel üretilen, kopyalanamayan ve laboratuvar ortamında yeniden üretilemeyen kimyasal işaretleme yöntemiyle güvence altına alındı.
Gözle Görülemeyen DNA Benzeri İzler
Yapay zekâ algoritmalarıyla oluşturulmuş DNA benzeri izler içeren ve gözle görülemeyen bu ileri teknoloji, eser güvenliğini en üst seviyeye taşıyor. Sistemin sunduğu yüksek doğrulama kabiliyeti sayesinde eserlerin takibi çok daha etkin hale getirildi. Müze teşhir ve depo alanlarındaki eserlerin tamamına yakınının kimliklendirilmesiyle birlikte, sahtecilikle mücadelede önemli bir eşik aşılmış oldu.
Yapay Zekâ Destekli TraceArt Sistemi ile Küresel İzleme
Öte yandan, yapay zekâ destekli TraceArt sistemi ile Türkiye kökenli kültür varlıkları artık küresel ölçekte izleniyor. Satış platformları, açık artırmalar ve sosyal medya üzerinden yapılan taramalarla şüpheli eserler tespit edilerek derhal incelemeye alınıyor. Bu sayede sahtecilikle mücadelede yepyeni bir dönem başlatılıyor. 2025'te aktif hale gelen sistem, şimdiden yüzlerce eseri inceleme için işaretledi ve Britanya'dan geri alınan iki 16. yüzyıl İznik çinisinin tespitinde önemli bir rol oynadı.
Dijital Envanterde Yeni Dönem: Müzecilik Ulusal Envanter Sistemi (MUES)
Müzecilik Ulusal Envanter Sistemi (MUES) ile müzecilik alanında kapsamlı bir dijital dönüşüm sağlanıyor. Türkiye genelindeki müzelerde bulunan kültür varlıklarının envanter bilgilerinin merkezi bir veri tabanında tutulmasını sağlayan sistem sayesinde, eserlerin tüm bilgileri tek çatı altında toplanarak dijital ortamda kayıt altına alınıyor. Böylece süreçler çok daha hızlı, şeffaf ve izlenebilir hale geliyor.
MUES bünyesinde yer alan Komisyon Modülü ile kültür varlıklarının müzelere kazandırılması ve değer tespit süreçleri uçtan uca dijital ortamda yürütülürken, Özel Müzeler ve Koleksiyonerler Modülü ile özel koleksiyonlar da ulusal envantere entegre ediliyor. Bu entegrasyon, kültürel mirasın bütüncül bir şekilde korunmasına önemli katkı sağlıyor.
Bakan Ersoy'dan Teknoloji Vurgusu
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, dijital kimliklendirme uygulaması ve MUES sisteminin Türkiye'nin kültürel mirasının korunmasında teknolojik kapasiteyi güçlendirdiğini vurguladı. Bakan Ersoy, "Bu uygulamalarla birlikte müzelerimizdeki eserlerin güvenliği en üst seviyeye çıkarılırken, sahtecilikle mücadelede de önemli bir mesafe kat edilmiştir." değerlendirmesinde bulundu.
Bakanlık, aynı zamanda "Yapay Zekâ Destekli Kültür Varlığı Tanımlama Projesi" kapsamında kullanılan TraceArt sistemi ile internet ortamında Türkiye kökenli kültür varlıklarının izlenmesi, tespiti ve arşivlenmesine yönelik çalışmalarını da kararlılıkla sürdürüyor. Bu sistem, satış platformları, açık artırmalar ve sosyal medyayı sürekli tarayarak Türk kökenli kültürel varlıkları belirliyor ve şüpheli eserleri uzman incelemesine gönderiyor.
Sonuç olarak, Türkiye'nin zengin kültürel mirası artık son teknoloji yöntemlerle korunuyor. Kimliklendirme projesi, TraceArt sistemi ve MUES ile birlikte, tarihi eserlerin güvenliği ve sahtecilikle mücadele alanında çığır açan adımlar atılmış durumda. Bu sistemler, kültürel varlıklarımızı gelecek nesillere güvenle aktarmamızı sağlayacak sağlam bir altyapı oluşturuyor.
