UNESCO Dünya Mirası Listesi, Türkiye'deki 101 alanı kapsıyor. Bu alanlar arasında Aphrodisias, Ani Arkeolojik Alanı, Truva, Arslantepe Höyüğü, Bursa ve Cumalıkızık, Safranbolu, Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri, Efes, Göbekli Tepe, Gordion, Göreme Milli Parkı ve Kapadokya, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, Hattuşa, Hierapolis Pamukkale, İstanbul'un Tarihi Alanları, Nemrut Dağı, Çatalhöyük, Bergama, Sardis ve Bin Tepe, Selimiye Camii ve Külliyesi, Anadolu'nun Ortaçağ Dönemi Ahşap Hipostil Camileri, Xanthos-Letoon ve geçici listedeki 79 alan yer alıyor.
Aphrodisias ve Ani: Antik Kentlerin İzinde
Aydın'daki Aphrodisias, MÖ 3. yüzyıla tarihlenen Afrodit Tapınağı ve antik mermer ocaklarıyla dikkat çekiyor. Kars'taki Ani Arkeolojik Alanı ise 10. ve 11. yüzyıllarda Bagratuni Krallığı'nın başkenti olarak altın çağını yaşamış, Moğol istilası ve deprem sonrası 14. yüzyıldan itibaren gerilemiştir.
Truva ve Arslantepe: Bin Yıllık Hikayeler
Çanakkale'deki Truva, dört bin yılı aşkın geçmişiyle Homeros'un İlyada'sına ilham kaynağı olmuştur. 19. yüzyılda Heinrich Schliemann tarafından yeniden keşfedilen Truva, dünyanın en ünlü arkeolojik alanlarından biridir. Malatya'daki Arslantepe Höyüğü, MÖ 33. ila 31. yüzyıllara tarihlenen ve Erken Tunç Çağı'nın bilinen ilk kılıçlarının bulunduğu antik bir şehirdir.
Osmanlı'nın İzleri: Bursa, Safranbolu ve Diyarbakır
Bursa ve Cumalıkızık, 14. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk başkenti olarak yenilikçi şehir planlamasına öncülük etmiştir. Karabük'teki Safranbolu, 13. yüzyıldan itibaren kervan ticaretinin kavşağı olarak gelişmiş ve Osmanlı kentsel gelişimini etkilemiştir. Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri, Helenistik dönemden günümüze uzanan 5.800 km'lik surları ve şehre yiyecek-su sağlayan bahçeleriyle öne çıkmaktadır.
Efes ve Göbekli Tepe: Antik Dünyanın Harikaları
İzmir'deki Efes, Artemis Tapınağı (Antik Dünyanın Yedi Harikası'ndan biri) ve Celsus Kütüphanesi gibi yapılarla ünlüdür. Şanlıurfa'daki Göbekli Tepe, MÖ 10. ve 9. binyıllara tarihlenen, avcı-toplayıcılar tarafından ayin amaçlı kullanılmış bir Neolitik alandır.
Kapadokya ve Divriği: Doğa ve Mimari Şaheserler
Göreme Milli Parkı ve Kapadokya'nın Kaya Siteleri, peri bacaları, kaya oyma kiliseler ve yer altı şehirleriyle ünlüdür. Sivas'taki Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, 13. yüzyıldan kalma eşsiz İslami mimari örneğidir.
Hitit ve Roma Mirası: Hattuşa, Hierapolis, İstanbul
Çorum'daki Hattuşa, Hitit İmparatorluğu'nun başkenti olup iyi korunmuş şehir kapıları ve Yazılıkaya kutsal alanına sahiptir. Denizli'deki Hierapolis Pamukkale, traverten terasları ve antik kent kalıntılarıyla karma bir alandır. İstanbul'un Tarihi Alanları, Ayasofya, Süleymaniye Camii ve Topkapı Sarayı gibi yapılarla iki bin yıllık bir geçmişi yansıtır.
Nemrut Dağı ve Çatalhöyük: Anıtsal Heykeller ve Neolitik Yaşam
Adıyaman'daki Nemrut Dağı, Kral I. Antiokhos'un tümülüsü ve devasa heykelleriyle Hellenistik dönemin en iddialı yapılarındandır. Konya'daki Çatalhöyük, MÖ 7400-5200 yılları arasında iskan edilmiş, eşitlikçi kentsel düzeni ve duvar resimleriyle proto-kentsel bir yerleşimdir.
Bergama, Sardis ve Selimiye: Çok Katmanlı Kültürel Peyzajlar
İzmir'deki Bergama, Hellenistik Attalid hanedanlığının başkenti olup antik dünyanın önemli tedavi merkezlerindendir. Manisa'daki Sardis ve Bin Tepe, Lidya başkenti ve kraliyet tümülüslerini içerir. Edirne'deki Selimiye Camii ve Külliyesi, Mimar Sinan'ın başyapıtı olarak Osmanlı mimarisinin zirvesini temsil eder.
Ahşap Hipostil Camiler ve Likya Uygarlığı
Anadolu'nun Ortaçağ Dönemi Ahşap Hipostil Camileri, 13. ve 14. yüzyıllara tarihlenen beş camiden oluşur. Antalya ve Muğla'daki Xanthos-Letoon, Likya uygarlığının merkezi olup Nereid Anıtı ve Letoon üç dilli yazıtı gibi önemli eserler barındırır.
Geçici Listedeki 79 Alan
Türkiye'nin UNESCO geçici listesinde Aizanoi Antik Kenti (Kütahya), Akdamar Kilisesi (Van) ve Ankara'nın Cumhuriyet dönemi kentsel planlaması gibi 79 alan bulunmaktadır.
