Ankara Etlik Şehir Hastanesi Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Aslı Haykır Solay, yaz aylarında uygun şekilde yıkanmayan ve doğru koşullarda saklanmayan sebze ile meyvelerin gıda kaynaklı enfeksiyonlara yol açabileceğini söyledi. Sıcaklık ve nem artışı, sebze ve meyveleri enfeksiyon kaynağı haline getirebiliyor.
Mekanik Temizlik ve Yıkama Adımları
Doç. Dr. Solay, sebze ve meyvelerin tarladan sofraya uzun bir zincirden geçtiğini belirterek, saklama ve hazırlanma koşullarının kritik olduğunu vurguladı. “Kurallara dikkat edilmediği takdirde besiyeri gibi üreme ortamı olabilir. Salmonellalar, norovirüsler üreyip salgın oluşturabilir” dedi. İlk aşamanın mekanik temizlik olduğunu ifade eden Solay, gözle görünür kirlerin, toprağın ve çürümüş kısımların akan suda ovalanarak temizlenmesi gerektiğini söyledi. Sebze temizleyici fırçaların bu işlemi kolaylaştırdığını belirtti. Ardından karbonatlı ve sirkeli suların sırayla kullanılmasının tarım ilaçlarının bertarafına ve mikroorganizmaların eliminasyonuna yüzde 80-90 oranında katkı sağladığını ekledi.
Saklama Koşulları ve Karpuz-Kavun Uyarısı
Yıkama sonrası sebze ve meyvelerin kısa sürede tüketilmesi gerektiğini belirten Solay, “Eğer tüketmeyeceksek iyice kurulayarak, nemden arındırarak buzdolabında kapalı bir kapta muhafaza etmeliyiz” dedi. Özellikle kavun ve karpuz gibi ürünlerde, soyulduğu düşünülerek yıkanmaktan kaçınılabildiğini ancak bıçakla kesildiğinde dışarıdaki mikroorganizmaların içeri nüfuz edebileceğini vurguladı. Bu nedenle tüketim öncesi dış kabuğun mutlaka yıkanması gerektiğini söyledi.
Çapraz Kontaminasyon ve Dışarıda Yeme Uyarıları
Bir diğer önemli noktanın çapraz kontaminasyon olduğunu belirten Solay, çiğ et ve tavuk kesilen bıçak ya da kesme tahtalarının sebze ve meyvelerde kullanılmaması gerektiğini ifade etti. “Birbirleri arasında mikroorganizma geçişi oluyor ve pişmeden tüketildiği için enfeksiyona neden olabiliyor” dedi. Dışarıda yemek yerken en güvenli gıdaların pişmiş olanlar olduğunu belirten Solay, açık büfelerde salataların soğuk buz kabında sunulmaması, ılık olması veya üzerine sinek üşüşmesi durumunda bu gıdaların tüketilmemesi gerektiğini söyledi.
El Yıkamanın Önemi ve Enfeksiyon Belirtileri
Kabuklu meyveleri soyarak tüketmenin en güvenli yol olduğunu belirten Solay, “En önemli aşama el yıkama. Enfeksiyonun kaynağı kendi ellerimiz olabilir. Yemeklerden önce mutlaka 20 saniye boyunca ellerimizi su ve sabunla ovalayarak yıkamalıyız” dedi. Gıda tüketimi sonrası 6 saat içinde mikroorganizma yoğunluğu fazlaysa ishal, bulantı, kusma şikayetleri görülebileceğini ifade etti. Sıvı kaybı, bulantı ve kusma nedeniyle su içememe durumunda, özellikle böbrek yetmezliği, şeker hastalığı, ileri yaş veya küçük çocuklar gibi riskli grupların hekim desteği alması gerektiğini belirtti. Normalde 2-3 kez ishal durumunda müdahale edilmediğini ancak sıvı kaybı arttığında destek gerektiğini sözlerine ekledi.
