Y kuşağı mensuplarının teknolojiden uzak çocukluğu, evdeki çevirmeli telefondan tuşlu telefona ve nihayetinde gençlik döneminde cep telefonlarıyla tanışma şeklinde bir evrim geçirdi. Hem akıllı telefona geçişi deneyimleyen hem de dijital araçlara kolayca adapte olan köprü nesil Y kuşağı mensupları olarak, yapay zekayla da fena olmayan bir ilişkimiz söz konusu. 1981-1996 arası doğan Milenyum (Y) kuşağı, 'verimlilik uzmanları' olarak tanımlanıyor. Bu nesil, ayrıntılı komut kütüphaneleri oluşturuyor ve yapay zekayı düşünce lideri olarak kullanıyor. Hatta onu, işte ve evde yapılacakları yeniden düzenlemek, haftalık alışveriş listeleri oluşturmak ve yaşamlarını yönetmek için hayatlarına dahil ediyor.
Yapay Zeka Kullanımı Nesilden Nesile Farklılık Gösteriyor mu?
OpenAI CEO'su Sam Altman, fazla basitleştirerek de olsa şu ayrımı yapıyor: Yaşlı insanlar ChatGPT'yi Google'ın yerine kullanıyor. Belki 20'li ve 30'lu yaşlardaki insanlar onu bir yaşam danışmanı gibi, üniversite öğrencileri ise bir işletim sistemi gibi kullanıyor. Kuşaklar arası farkı hayatın içinde gözlemlemek mümkün.
Boomer ve X Kuşağı: Temkinli ve Çözüm Odaklı
1946-1964 arası doğanları ifade eden Boomer kuşağı için 'temkinli kullanıcılar' genellemesi yapılıyor. Yapay zekaya en az güvenen bu nesil, yapay zeka araçlarını Google niyetine kullanıyor. 1965-1980 arası doğan X kuşağı ise büyük yapay zeka devrimini, bu yapay zeka modellerini oluşturmaktan temel altyapıyı ve yazılımı geliştirmeye kadar yaşadı. Ayrıca birçok teknoloji devrimine de tanık olan bu kuşak, cep telefonları ve e-posta olmadan büyürken, teknolojiye karşı iyimserlik ve şüphecilik karışımına sahip. X kuşağı, yapay zekanın yıllardır uğraştıkları belirli iş sorunlarını çözebilme yeteneğine büyük önem veriyor.
Z Kuşağı: Kullanımda Durgunluk ve Artan Kaygı
Yapay zekaya doğuştan yetişen nesil Z kuşağı, onu kariyer koçu gibi ve duygularını sorgulamak için kullanıyor. 'Arkadaşımla kavga ettim, onun bakış açısını anlamama yardım et' diye destek istiyor mesela. Ve yapay zekayı günlük hayatlarına entegre ederek, yaptıkları her şeyde yardımcı pilot olarak kullanıyor. Teknolojinin içine doğmuş bir kuşağın onunla yakın ilişki içinde olmasına kimse şaşırmıyor elbette. Ancak asıl şaşırtıcı olan, Amerika merkezli araştırma şirketi Gallup'un kısa süre önce yayınladığı araştırmasında, Z kuşağının üretken yapay zeka kullanımının istikrarlı kaldığını, ancak bu teknolojiye yönelik duygularının önceki yıllara kıyasla belirgin biçimde daha şüpheci, korkulu ve kaygılı hale geldiğini ortaya koyması. Buna karşın, Z kuşağı, okul ve iş ortamlarında kaçınılmaz gördükleri için yapay zeka kullanımını sürdürmeye devam ediyor.
Araştırmaya göre, Z kuşağında yapay zekayı benimsemede durgunluk net. 14-29 yaş arasının haftalık yapay zeka kullanımı yüzde 51 düzeyinde. Bu da 2025'e göre yalnızca 4 puanlık artış anlamına geliyor. Araştırmada yapay zekaya yönelik heyecanın 2025'e kıyasla 14 puan düşerek yüzde 22'ye gerilediği tespit edildi.
'Öğrenmeyi Zorlaştırıyor' ve 'Kullan Ama Güvenme' Tutumu
Yapay zekaya karşı öfke 9 puan artarak yüzde 31'e çıktı. Katılımcıların yüzde 42'si teknoloji hakkında kaygı bildirdi. Z kuşağında çalışanların neredeyse yarısı (yüzde 48'i), yapay zekanın risklerinin, faydalarına göre ağır bastığını düşünüyor. Bu oran geçen yıla göre 11 puan arttı. Z kuşağının yüzde 80'i, görevleri daha hızlı tamamlamak için yapay zekaya dayanmanın öğrenmeyi zorlaştırdığına, yüzde 42'si ise bunun eleştirel düşünmeye zarar verdiğine inanıyor.
Araştırmaya göre Z kuşağı, yapay zekaya karşı 'kullan ama güvenme' tutumunu geliştirmiş durumda. Gençler, yapay zeka etkisinden hoşlanmasalar bile gelecekte mesleki açıdan gerekli gördükleri için, kendilerini bu teknolojiyi kullanmayı öğrenmek zorunda hissediyorlar. Zorunlu seçim durumunda Z kuşağı mensubu çalışanların yüzde 69'u, yapay zeka destekli çalışmaya kıyasla, yalnızca insan üretimi sonucu tercih ediyor. Bu tercih, zamanla güçlenmiş görünüyor. Okul politikası olarak yapay zeka kullanımı 2025'te yüzde 51'den yüzde 74'e çıkmış olsa da birçok öğrenci, yapay zekayı etkili kullanmak için gerekli rehberlikten hâlâ yoksun olduğunu hissediyor.
Bu çarpıcı araştırma, Z kuşağının yapay zekanın yaşamlarındaki rolünü sorgusuz bir coşkuyla benimsemekten ziyade, yeniden değerlendirdiğini gösteriyor. Görünen o ki, Z kuşağı mensupları yapay zekayla yaşayacak, ama direksiyonu ona bırakmayacak.
