Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Geomatik Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Marmara Denizi'ndeki fay hatlarına ilişkin kritik uyarılarda bulundu. Kutoğlu, bölgede 7'den büyük bir deprem meydana gelebileceğini ve hazırlıkların en kötü senaryoya, yani 7.5 büyüklüğünde bir depreme göre yapılması gerektiğini vurguladı.
Deprem büyüklüğü tartışmaları ve rehavet uyarısı
Prof. Dr. Kutoğlu, Marmara Denizi'ndeki fayların üreteceği deprem büyüklüğüyle ilgili kafa karıştırıcı açıklamalar yapıldığını belirterek, "Yer bilimlerinde yapılan tüm çalışmaların yanılma payı vardır. Dolayısıyla yüzde yüz şu büyüklükte olacak demek çok yanlış olacaktır. Deprem 6 civarında da olabilir, 7 büyüklüğünde de olabilir. Herkesin senaryosu farklı" dedi. Deprem hazırlığı bakımından en kötü senaryoya göre hazırlık yapılması gerektiğini vurgulayan Kutoğlu, "Burada bizim korktuğumuz, bu deprem büyüklüğüyle ilgili verilen rakamların küçük olması nedeniyle karar vericilerde veya toplumda bir rehavet oluşabilir. Bu rehavet sonucunda da çok az ihtimal olsa bile beklenenden büyük bir deprem meydana geldiğinde çok ağır bir faturayla karşı karşıya kalabiliriz" ifadelerini kullandı.
Geçmiş depremlerden dersler
6 Şubat depremlerinde büyük acı yaşandığını ve hiçbir bilim insanının böyle büyük bir deprem beklemediğini belirten Kutoğlu, Japonya'da 2011 yılındaki Tohoku depremindeki hazırlığın 8.5 büyüklüğüne göre yapıldığını, ancak 9 büyüklüğünde deprem meydana geldiğini söyledi. Deprem büyüklüğü tasarımının küçük alınmasının ağır hasarlara yol açtığını belirten Kutoğlu, "Dolayısıyla Marmara'da 7'nin altında bir depremin meydana gelme olasılığı 7'den büyük depreme göre çok daha olasılıklı olsa bile biz Marmara bölgesinde hazırlıklarımızı mutlaka en kötü senaryoya göre, 7.5 büyüklüğünde depreme göre yapmalıyız büyük acılar yaşamamak için" dedi.
Alman bilim insanlarının çalışması: Fayların durumu
Alman Yer Bilimleri Merkezi'ne ait 2025 yılı çalışmasına göre, Marmara Denizi'ndeki faylar renklendirilmiş durumda. Mavi bölge, 7'den büyük deprem olmayacağına kaynak yaratan en önemli hususlardan biri. Orta segmentteki bölgede fayın kilitli olmadığı, burada bir sürünme hareketinin olduğu iddia ediliyor. Kırmızı hattın kilitli olduğu söyleniyor. Büyük depremleri kilitli faylar üretir. Ancak Kutoğlu, sürünen faylara aldanmamak gerektiğini belirterek, "Çünkü yüzeyde fay sürünüyor gözükebilir ama fayların derinlikleri onlarca kilometre aşağıya kadar gidebilir. Dolayısıyla belli bir kesimde tekrar kilitleniyor olabilir" dedi.
Enerji birikimi ve sürünen faylar
Maviyle gösterilen sürünen kısımdaki hareket hızı yaklaşık yıllık 1 santimetre civarında. Ancak Kuzey Anadolu Fayı'nın ortalama hızı 2 ila 3 santimetre arasında. Kutoğlu, "Dolayısıyla burada bir hareket açığı var. Her ne kadar fay yüzeyde sürünüyor olsa da belli bir derinlikte kilitli olmalı ki arada bir hareket açığı var. En az 1 santimetrelik bir enerji birikimi söz konusu. Sürünen faylar deprem üretmez diye bir şey de söz konusu değil. Eğer belirli bir derinlikteyse deprem üretebilir ama enerji biriktirme süresi çok daha uzundur" diye konuştu.
Depremlerin batıdan doğuya göçü
Alman bilim insanlarının yıl yıl depremleri işleyerek Marmara Denizi'ndeki depremlerin batıdan doğuya doğru ilerlediğini belirttiklerini ifade eden Prof. Dr. Kutoğlu, "2011 yılında batı tarafında bir deprem oluyor 5.2, 2012 yılında biraz daha doğuda 5.1 büyüklüğünde deprem oluyor. Sonra orta bölgede Kumburgaz açıklarında 6.2 büyüklüğünde bir deprem oluyor. Buradan yola çıkarak Alman bilim insanları diyor ki, Marmara Denizi içerisinde depremlerin batıdan doğuya doğru bir göç karakteristiği var. Dolayısıyla bu iddiaya göre bu teori gerçekleşirse batıdan doğuya doğru deprem mekanizması, kırmızı segmente doğru ilerliyor. İddia edildiği gibi o fay kilitliyse buradaki fay bile 7'den büyük bir deprem üretebilir" ifadelerini kullandı.
Muhtemel depremde hasar alacak bölgeler
Kendi geliştirdiği yazılımla muhtemel bir depremde hasar görebilecek alanları belirleyen Prof. Dr. Kutoğlu, şöyle konuştu: "En kötü senaryoyu ele alırsak, 7.4 veya 7.5 bir deprem ürettiğinde, depremin hissedileceği alanlar oldukça yaygın. Ta ki İzmir'e, İç Anadolu Bölgesi'ne kadar gidiyor. Buralarda hafif hissedilmesi söz konusu. Buralarda bir hasar meydana gelecek büyüklükte değil, depremin hissedilme seviyesi. Ama İstanbul'un Marmara Denizi'ne bakan kesiminde, renkler daha sıcak hale geliyor. Renklerin sarı, turuncu ve kırmızıya doğru kayması depremin çok daha yüksek hissedileceğini gösteriyor. Dolayısıyla buralarda daha fazla hasar meydana gelecektir. Marmara'nın güney kıyılarında da yine zemin durumuna bağlı olarak daha yüksek hissedilecek alanlar söz konusu."
