Rusya Federal Rekabet Servisi (FAS), ABD merkezli teknoloji devi Apple hakkında, ülkede yerli arama motorları ve uygulamalara yönelik kısıtlamaları kaldırmadığı gerekçesiyle resmi bir rekabet soruşturması başlattı. FAS'tan yapılan yazılı açıklamada, Apple'ın temmuz başında kendisine iletilen uyarıda belirtilen yükümlülükleri tam olarak yerine getirmediği vurgulandı. Özellikle iOS işletim sistemini kullanan iPhone ve iPad cihazlarında, Rusya'nın ulusal mesajlaşma uygulaması MAX ve yerli uygulama mağazasının ön yüklü olarak sunulmasına izin verilmemesi, soruşturmanın ana gerekçesi olarak gösterildi.
Soruşturmanın kapsamı ve olası yaptırımlar
FAS açıklamasında, soruşturma sonucunda Apple'ın rekabet yasasını ihlal ettiğinin tespit edilmesi halinde şirkete para cezası uygulanacağı belirtildi. Daha önce, temmuz başında Apple'a Rus arama motorları ve uygulamalarına yönelik ayrımcı uygulamaları sona erdirmesi için 15 Temmuz'a kadar süre verilmişti. Bu süre içinde taleplerin karşılanmaması durumunda soruşturma açılacağı ve 4 milyar rubleye (yaklaşık 50 milyon dolar) kadar idari para cezası uygulanabileceği bildirilmişti. Bu yaptırım, Rusya'nın rekabet ihlallerinde uyguladığı en üst sınırlardan biri olarak dikkat çekiyor.
Rusya'nın yerli yazılım zorunluluğu
Rusya'da yürürlükteki mevzuata göre, ülkede satılan akıllı telefon, tablet ve bilgisayarlarda, Rusya'da veya Avrasya Ekonomik Birliği ülkelerinde geliştirilmiş bir arama motorunun varsayılan seçenek olarak sunulması gerekiyor. Bu düzenleme, yerli teknoloji şirketlerinin rekabet gücünü artırmayı ve dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor. Apple'ın bu yükümlülüğü yerine getirmemesi, FAS'ın daha önce yaptığı uyarılara rağmen devam eden bir ihlal olarak değerlendiriliyor.
Apple'ın App Store'dan kaldırdığı uygulamalar
Apple, haziran ayında Rusya pazarında önemli bir adım atarak, Rus teknoloji şirketi VK'ye ait çok sayıda uygulamayı App Store'dan kaldırmıştı. Bunlar arasında VKontakte, Odnoklassniki, VK Video, VK Music, VK Messenger, Mail, Dzen ve Skillbox gibi popüler uygulamalar yer alıyor. Bu kaldırma işlemi, Rusya'nın ulusal mesajlaşma uygulaması MAX'ın da ön yükleme yükümlülüğünün ihlaliyle birleşince, FAS'ın harekete geçmesine neden oldu. Uzmanlar, bu adımın Rusya'nın teknoloji alanındaki yerli üretim politikalarının bir parçası olduğunu ve yabancı şirketlere yönelik baskıyı artırdığını belirtiyor.
Geçmişteki anlaşmazlıklar ve devam eden gerilim
Bu soruşturma, Apple ile Rusya arasındaki gerilimin son halkası değil. Daha önce de FAS, Apple'ı uygulama içi ödeme sistemleri ve geliştirici sözleşmeleri konusunda çeşitli kez uyarmıştı. 2023 yılında Apple, Rusya'da uygulama içi satın alımlarda üçüncü taraf ödeme sistemlerine izin vermediği için 1,2 milyar ruble para cezasına çarptırılmıştı. Bu yeni soruşturma, iki taraf arasındaki ilişkilerin daha da gerginleşebileceğine işaret ediyor. Rusya'nın teknoloji şirketlerine yönelik artan yaptırımları, uluslararası şirketlerin ülkedeki operasyonlarını gözden geçirmesine neden olabilir.
Apple'ın olası savunması ve piyasa etkileri
Apple'ın, FAS'ın iddialarına karşı nasıl bir savunma yapacağı merak konusu. Şirketin daha önceki soruşturmalarda, uygulama mağazası politikalarının kullanıcı güvenliği ve gizliliği için olduğunu savunduğu biliniyor. Ancak Rusya'nın bu konudaki kararlılığı, Apple'ın pazar payını etkileyebilir. Rusya'da iPhone satışları, batılı şirketlerin ülkeden çekilmesine rağmen hala önemli bir konumda. Bu soruşturmanın sonucu, diğer yabancı teknoloji şirketleri için de emsal teşkil edebilir. FAS'ın kararlılığı, yerli yazılım ekosistemini güçlendirme hedefinin bir göstergesi olarak yorumlanıyor.
Soruşturmanın zaman çizelgesi
FAS, soruşturmanın ne kadar süreceğine dair henüz resmi bir açıklama yapmadı. Ancak benzer vakalarda, soruşturmaların birkaç ay sürebildiği biliniyor. Bu süreçte Apple'ın, FAS'ın taleplerini karşılamak için ek süre isteyip istemeyeceği veya uyum sağlayıp sağlamayacağı belirsizliğini koruyor. Eğer Apple, yükümlülüklerini yerine getirirse ceza miktarı azalabilir veya soruşturma kapanabilir. Aksi takdirde, şirketin 4 milyar rubleye kadar varan bir ceza ile karşı karşıya kalması söz konusu olabilir. Bu gelişme, teknoloji dünyasında yakından takip ediliyor.
