X’in öneri sistemiyle ilgili hazırlanan çarpıcı rapor, Türkiye’nin egemenliği ve Cumhur İttifakı’na yakın hesapların baskı altına alındığını ortaya koydu. FETÖ-CIA bağlantılı bot hesaplar aracılığıyla görünürlüğün etkilendiği tespit edilirken, Türkiye’nin dijital bilgi ağının da hedef alındığı gözlemlendi.
Raporun Detayları
Raporda, X'in 2023 yılında açık kaynak haline getirdiği öneri algoritmasında tespit edilen CVE-2023-29218 kodlu güvenlik açığının kritik rol oynadığı öne sürüldü. Bu açığın koordineli bot ağları tarafından kullanılarak belirli hesapların toplu şikayet, sessize alma ve engelleme yöntemleriyle görünmez hale getirilebildiği belirtildi.
Hedef Cumhur İttifakı
Rapora göre hedef alınan hesaplar kapatılmadan etkisiz hale getiriliyor. Bot hesaplar önce hedef profilleri takip ediyor, ardından toplu şekilde takipten çıkıyor. Sonrasında koordineli şikayet ve engelleme süreçleri devreye sokuluyor. Bu yöntem kamuoyunda 'gölge ban' olarak bilinen uygulamayla ilişkilendiriliyor. Araştırmada, bu mekanizmanın özellikle Cumhur İttifakı'na destek veren hesaplara karşı kullanıldığı ortaya çıktı.
Öne Çıkan Örnek: Cemil Çiçek Hesabı
Algoritmik yönlendirme ve dijital manipülasyon tartışmalarında öne çıkan örneklerden biri de FETÖ itirafçısı Cemil Çiçek'in sosyal medya hesabı. Güvenlik çevrelerine göre bu hesap, örgüt yapılanması ile seküler ve Atatürkçü çevreler arasında dijital bir temas noktası oluşturacak şekilde konumlandırılıyor. Atatürkçü kimlik vurgusuyla hareket eden ve örgütle bağlantılı olduğu öne sürülen çok sayıda hesabın, belirli bir güven ortamı oluşturmak amacıyla bu paylaşımlara eş zamanlı ve yoğun etkileşim verdiği ifade ediliyor.
100 Blokla Gelen Görünmezlik
Söz konusu hesap ağlarının yalnızca içerik yaymak için kullanılmadığı, aynı ağların hedef alınan hesapların görünürlüğünü azaltmak amacıyla organize şekilde hareket ettiği öne sürülüyor. Cemil Çiçek'in paylaşımlarını dolaşıma sokan ve düzenli olarak etkileşim veren hesapların, hedef seçilen kullanıcıları toplu halde engellediği belirtiliyor. Bu yöntemle bazı hesapların erişimlerinde ciddi düşüş yaşandığı, takipçi artışlarının durduğu ve paylaşımlarının daha az kullanıcıya ulaştığı ifade ediliyor. Teknik değerlendirmelere göre yaklaşık 100 hesabın koordineli biçimde bir kullanıcıyı engellemesi, platform algoritması tarafından güçlü bir olumsuz sinyal olarak değerlendirilebiliyor. Bunun sonucunda hedef hesabın güven puanı düşüyor, içerikleri 'Sana Özel' akışında, öneriler bölümünde ve arama sonuçlarında geri plana itiliyor.
Uzmanlar, hesap kapatılmadan uygulanan bu yöntemin dijital dünyadaki en etkili baskılama araçlarından biri haline geldiğine dikkat çekiyor. Kullanıcı çoğu zaman herhangi bir yaptırımla karşılaştığını fark etmese de, içerikleri görünmez hale geliyor ve etkileşim kapasitesi ciddi ölçüde zayıflıyor.
Dezenformasyon ve Gerçeklik Etkisi
'Türkiye Suriye'ye 7 bin polis aracı bağışladı' iddiası, bu mekanizmanın en çarpıcı örneği oldu. Resmi dayanağı olmayan bu içerik, X algoritması tarafından hızla yayıldı ve 7 milyonun üzerinde görüntülenme aldı. Sonradan yapılan düzeltme tweeti ise yalnızca 211.000 kez görüntülendi. Psikolojide 'truth effect' (gerçeklik etkisi) olarak bilinen olgu, tekrarlanan bilginin zamanla doğru kabul edilmesi anlamına gelir. X algoritması bu etkiyi yapısal olarak besliyor, yani yanlış içerikler sürekli öne çıkarılarak zihinlere yerleşiyor, hükümeti hedef alan yalanlar gerçekmiş gibi algılanıyor.
'Sana Özel' Akışı ve Algoritma Kıskacı
Raporun en dikkat çeken bölümlerinden biri ise X'in 'Sana Özel' akışına ilişkin bulgular oldu. Araştırma kapsamında oluşturulan yeni hesaplarda, kullanıcıların herhangi bir siyasi tercih belirtmemesine rağmen önerilen içeriklerin büyük bölümünün muhalif görüşlerden oluştuğu öne sürüldü. Çalışmada, yalnızca iktidar yanlısı siyasetçi, gazeteci ve kurumları takip eden test hesaplarının dahi akışlarında yoğun şekilde muhalif içeriklerle karşılaştığı belirtildi. Araştırmacılar bunun kişiselleştirmeden çok yönlendirme etkisi oluşturduğunu savundu.
Öfke ve Kutuplaştırma İçerikleri Ön Plana Çıkarılıyor
Raporda algoritmanın doğruluktan çok etkileşimi ödüllendirdiği öne sürüldü. Örnek olarak, 'Türkiye Suriye'ye 7 bin polis aracı bağışladı' iddiasının 7 milyonun üzerinde görüntülenme aldığı, daha sonra yapılan düzeltmenin ise yalnızca 211 bin kişiye ulaştığı ifade edildi. Araştırmaya göre sistem, öfke ve kutuplaşma oluşturan içerikleri daha fazla öne çıkarırken, düzeltme ve teyit içerikleri aynı erişime ulaşamıyor.
Dikkat Çeken FETÖ ve CIA Detayı
Raporda, dijital operasyonların arkasında FETÖ yapılanmasının bulunduğu öne sürülürken, örgütün geçmişteki CIA bağlantılarına ilişkin çeşitli belge ve iddialara da yer verildi. 1991 tarihli MİT raporları, eski istihbarat yetkililerinin açıklamaları ve WikiLeaks belgeleri örnek gösterilerek FETÖ'nün uluslararası bağlantıları ve operasyonu bir kez daha gündeme geldi.
'Türkiye'nin Bilgi Egemenliği Hedef Alınıyor'
Yaşananların yalnızca teknik bir güvenlik açığı meselesi olmadığı vurgulandı. Algoritmik yönlendirme, koordineli bot faaliyetleri ve dezenformasyon ağlarının birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtilirken, Türkiye'nin dijital bilgi ekosisteminin ve bilgi egemenliğinin hedef alındığı savunuldu.
Peki Bu Dijital Kuşatmaya Karşı Ne Yapmalı?
X'in öneri sistemi, kullanıcının bir gönderiye verdiği tepkinin olumlu mu olumsuz mu olduğunu anlayacak şekilde geliştirilmeli. Algoritma tasarımcıları, etkileşimin niteliğini anlayacak sinyaller üzerinde çalışmalı. Her etkileşimi körü körüne 'beğeni' sayan sistem, FETÖ gibi aktörlerin eline güçlü bir silah veriyor.
Kişiselleştirme Gerçek Olmalı
Kriter Dergisi'nin Ocak 2026 sayısındaki araştırmanın en çarpıcı tespitlerinden biri şuydu: 'Sana Özel' akış, kullanıcının tercihlerini değil algoritmanın yönlendirmelerini yansıtıyor. Kronolojik akış seçeneği görünür ve kalıcı hale getirilmeli; kullanıcının takip ettiklerinin paylaşımları önceliklendirilmeli.
CVE-2023-29218 Kapatılmalı
X, bu açığı 'tasarım kararı' olarak savunuyor. Ama koordineli bot saldırılarına kapı açan bu tasarım hem kullanıcıları hem bilgi ekosistemini hem de demokratik süreci tehdit ediyor. Türkiye, bu açığın kendi vatandaşlarına karşı kullanıldığını belgelerle ortaya koyarak uluslararası platformlarda hesap sorabilir.
Vatandaş Neler Yapabilir?
Takip edilen hesapların paylaşımlarının akışa gelip gelmediğini düzenli kontrol etmek gerekiyor. Gelmiyorsa, o hesabın 'Takip Ettiklerin' sekmesinden takip edildiğini doğrulamak oldukça önemli. X'in 'Sana Özel' yerine 'Takip Ettiklerin' sekmesini varsayılan olarak kullanmak da bu konuda alınabilecek aksiyonlardan biri.
