Atlas Okyanusu'nda seyir halindeki MV Hondius isimli yolcu gemisinde ortaya çıkan şüpheli vakalar, Hantavirüs'ü yeniden dünya gündemine taşıdı. Gemiden tahliye edilerek İspanya'nın başkenti Madrid'e götürülen 14 yolcudan birinin PCR testinin pozitif çıkması endişeleri artırırken, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) süreci yakın takibe aldı. Arjantin'den Cabo Verde'ye uzanan rota üzerindeki gelişmeler sonrası "Hantavirüs nedir, belirtileri nelerdir, insandan insana bulaşır mı?" soruları internette en çok araştırılan konular arasına girdi.
Hantavirüs Nedir?
Bunyaviridae ailesinden bir RNA virüsü olan Hantavirüs, ilk izole edildiği yer olan Güney Kore'deki Hantaan nehrinden adını alır. Virüsün yol açtığı Kanamalı Ateşle Seyreden Renal Sendrom (HFRS) daha çok Asya ve Avrupa kıtasında görülürken, Hantavirüs Pulmoner Sendrom (HPS)'a neden olan tip daha çok Amerika kıtasında görülmektedir.
Hantavirüs Nasıl Bulaşır?
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'ne (CDC) göre, insanlar genellikle enfeksiyonu fare ve sıçan gibi kemirgenlerle; özellikle de idrarları, dışkıları ve tükürükleri ile temas yoluyla kapıyor. Virüsü taşıyan asemptomatik kemiricilerin idrarı, dışkısı ve sekresyonları çevreyi ve ortam havasını enfekte edebilir. İnsana bulaş yolunun özellikle enfekte kemirgenlerinin virüs bulaşlı çıkartılarının solunması aracılığıyla olduğu düşünülmektedir. Kemirgenin insanı ısırmasıyla virüs geçişi çok nadirdir. Hantavirüs temasla insandan insana geçmez. Kemirgenlerin çıkartılarıyla kirlenmiş yiyeceklerle bulaşıp bulaşmadığı ise virüsün mide asidine dirençsiz oluşu nedeniyle şüphelidir. Yapılan araştırmalar virüsün kan transfüzyonuyla da geçmediğini göstermiştir. Hantavirüs inek, tavuk gibi çiftlik hayvanları veya kedi, köpek gibi ev hayvanları tarafından taşınmaz, ancak bu hayvanlar kemiricilerle temas halindeyseler onların çıkartılarını taşıyarak aracılık yapabilirler.
Hantavirüs Belirtileri Nelerdir?
Hantavirüs enfeksiyonları damar çeperlerinin hasar gördüğü viral bir hastalıktır. Damar geçirgenliğinin artması ve trombositopeni sonucu hemorajik (kanamalı) belirtilerle seyredebilir. Hipertansiyona, akciğer ödemi, böbrek yetmezliği ve şoka kadar gidebilen ölümcül bir tabloya yol açabilir. Erken belirtiler: Yorgunluk, ateş, kalça, sırt, omuz gibi büyük kas gruplarında ağrıyı içerir. Ayrıca baş ağrısı, baş dönmesi, karın ağrısı, ishal, kusma, bulantı gibi nonspesifik semptomlar da görülebilir. Geç belirtiler: Hastalığın başlangıcından 4-10 gün sonra, Hantavirüs Pulmoner Sendromu tablosu gelişir. Akciğer ödemi ve buna bağlı olarak öksürük, nefes darlığı gibi geç bulgular görülür. HFRS sendromu gelişmişse: Oliguri (idrar miktarında azalma) ve böbrek yetmezliği gelişir. Nadiren geç tablo olarak kulak ağrısı, boğaz ağrısı gibi nadir semptomlar da görülebilir.
Hantavirüs Tedavisi Var mı?
Hantavirüs enfeksiyonları için günümüzde henüz geliştirilmiş özel bir aşı veya virüse doğrudan etki eden kesin bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Bu nedenle tıbbi müdahale, temel olarak hastanın hayati fonksiyonlarını korumaya yönelik "destek tedavisi" üzerine kuruludur. Hastalığın seyrettiği tabloya göre uygulanan yöntemler şunlardır: Akciğer Tutulumunda (HPS): Erken müdahale kritik öneme sahiptir. Hastalar yoğun bakım ortamında oksijen desteğine alınır ve gerekirse solunum cihazına (entübasyon) bağlanır. Kan basıncını dengede tutmak için sıvı takviyesi yapılır. Böbrek Tutulumunda (HFRS): Böbrek yetmezliği gelişen vakalarda diyaliz uygulaması hayat kurtarıcı bir rol oynar. İlaç Çalışmaları: Henüz kesinliği kanıtlanmamış olsa da, bazı araştırmalar antiviral ilaçların hastalığın hayati riskini azaltabileceğine dair bulgular sunmaktadır.
Gemi Olayı ve Ruhi Çenet'in Açıklamaları
YouTuber Ruhi Çenet, Hantavirüs nedeniyle hayatını kaybeden insanların olduğu gemide günlerce seyahat ettiğini "Bir aylık okyanus yolculuğumda çok kötü şeyler oldu!" sözleriyle açıkladı. Ünlü isim çektiği videoda, "Yaklaşık 1 ay süren gemi yolculuğumuzda aramızdan bir yolcu hayatını kaybedince bunun okyanus koşulları yüzünden olduğunu düşünmüştüm. Ancak durum zannettiğimizden çok daha kötüymüş" ifadelerini kullandı. Gemiden 24'üncü günde indiğini belirten Çenet, geminin son varış noktasına doğru 11 gün daha devam ettiğini belirtti. Gemiden inmesi sonrası vefat eden kişinin karısının da öldüğünü belirten Çenet, "Onun ardından üçüncü kişi de ölünce gemide tedavisi olmayan ve kemirgenlerden bulaşan Hantavirüs olduğu belirlendi" dedi. İlk ölen yolcunun da bu sebeple öldüğünü söyleyen ünlü isim, geminin tek doktorunun da bu hastalıktan dolayı yaşam mücadelesi verdiğini belirtti.
Ölüm ve karantinanın olduğu gemiden ülkeye gelen Ruhi Çenet'in, 6 gün önce İstanbul'da bir düğüne katıldığı iddia edildi. Çenet'in düğüne katıldığı fotoğraf, İstanbul'un Çatalca İlçesi'nde bulunan Fatih Mahallesi'nin muhtarı Nazan Kurtan'ın paylaşımıyla ortaya çıktı. Paylaşılan fotoğraf sosyal medyada gündem olurken, Çenet'e tepki yağdı. Ruhi Çenet, tepkilerin ardından sosyal medya hesabından açıklama yaptı. Ünlü YouTuber, "Daha önce çekildiğim bir fotoğraf, 2 Mayıs'tan sonra çekilmişim gibi gösteriliyor. Düğüne katıldığım tarihte, hantavirüs salgını Dünya Sağlık Örgütü tarafından açıklanmamıştı. Bilgi paylaşıldığı andan itibaren, her ihtimale karşı karantina uygulamasındayım. Hâlâ herhangi bir semptom göstermemekteyim" dedi.
Moderna Aşı Geliştiriyor
Moderna, hantavirüslere karşı koruma sağlayacak aşılar üzerinde araştırma yürüttüğünü açıkladı. Amerikan Boston Globe gazetesinde yer alan habere göre, merkezi Cambridge'de bulunan Moderna, yaptığı açıklamada, ABD Ordu Bulaşıcı Hastalıklar Tıbbi Araştırma Enstitüsü ile hantavirüslere yönelik erken aşama aşı araştırmaları gerçekleştirdiğini bildirdi. Şirket ayrıca, olası bir bağışıklama yöntemi üzerinde Korea University College of Medicine bünyesindeki "Vaccine Innovation Center" ile birlikte çalışıyor.
Sağlık Bakanlığı'ndan Açıklama
Sağlık Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Ülkemizde henüz pozitif vaka tespit edilmemiştir. Vatandaşlarımızın yalnızca resmî makamlar tarafından yapılan açıklamaları dikkate almaları, kamuoyunda dolaşıma giren doğrulanmamış bilgilere karşı dikkatli olmaları önem arz etmektedir. Bakanlığımız; halk sağlığını tehdit edebilecek her türlü bulaşıcı hastalığa karşı; tarama, önleme, kontrol ve izleme çalışmalarını ilgili tüm birimleriyle kesintisiz şekilde sürdürmektedir" denildi.
DSÖ'den Açıklama
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus, Arjantin'den yola çıkan bir gemide bildirilen 8 vakadan 5'inin hantavirüs olduğunun doğrulandığını, diğer 3'ünde ise şüphe bulunduğunu belirtti. DSÖ, küresel nüfus için virüsü "düşük riskli" olarak değerlendirirken, genom dizileme çalışmalarının sürdüğünü bildirdi.
