DTÖ'den Küresel Ticaret İçin Kritik Uyarı: Orta Doğu Gerilimi Büyümeyi Tehdit Ediyor
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Orta Doğu bölgesinde süregelen çatışmaların küresel ticaret üzerinde ciddi bir baskı oluşturduğunu açıkladı. Örgütün güncellenen Küresel Ticaret Görünümü ve İstatistikler Raporu'na göre, 2026 yılına ilişkin büyüme beklentileri aşağı yönlü riskler taşıyor.
Enerji Fiyatları ve Ticaret Üzerindeki Daraltıcı Etki
Raporda özellikle vurgulanan konu, bölgede artan gerilimin enerji fiyatlarını yüksek seviyelerde tutması halinde ticaret üzerinde beklenenden daha güçlü bir daralma yaratabileceği oldu. ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrasında yaşanan gelişmelerin bu süreci tetiklediği ifade edildi.
Çatışmaların devam etmesi durumunda artan enerji maliyetlerinin yalnızca sanayi sektörünü değil, aynı zamanda gıda arzı ve hizmet ticareti üzerinde de ek baskı oluşturacağı belirtildi. Özellikle seyahat ve taşımacılık sektörlerinde yaşanabilecek aksaklıkların ticaret hacmini olumsuz etkileyebileceği kaydedildi.
2026 Büyüme Beklentileri ve Olası Senaryolar
DTÖ ekonomistleri, petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) fiyatlarının yıl boyunca yüksek kalması halinde küresel mal ticaretindeki büyümenin 0,5 puan düşebileceğini ve artış oranının yüzde 1,4 seviyesine kadar gerileyebileceğini öngörüyor.
2025 yılında yapay zekâ destekli ürünlerin etkisiyle güçlü bir büyüme kaydedildiği hatırlatılırken, 2026'da ise belirgin bir yavaşlama beklendiği aktarıldı. Çatışmaların uzaması halinde bu yavaşlamanın daha da derinleşebileceği, ancak gerilimin hızlı şekilde sona ermesi ve yapay zekâ yatırımlarının sürmesi durumunda görünümün yeniden iyileşebileceği ifade edildi.
Lojistik Etkiler ve Tarım Sektörüne Yansımalar
Raporda ayrıca lojistik etkiler de detaylı bir şekilde ele alındı. Özellikle Hürmüz Boğazı'nda yaşanabilecek aksaklıkların, dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte birinin bu bölgeden geçmesi nedeniyle tarım üretimi üzerinde önemli riskler doğurabileceği vurgulandı.
- Hindistan, Tayland ve Brezilya gibi büyük tarım üreticilerinin bu durumdan ciddi şekilde etkilenebileceği belirtildi.
- Genel çerçevede, küresel mal ticaretinin 2025'te yüzde 4,6 büyüdüğü, ancak 2026'da baz senaryoda yüzde 1,9'a gerilemesinin beklendiği kaydedildi.
- Orta Doğu'daki krizin derinleşmesi halinde bu oranın daha da düşebileceği ifade edildi.
DTÖ Genel Direktörü'nden Çağrı ve Uyarılar
DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, Orta Doğu'daki krizin gıda güvenliği ve tüketici maliyetleri açısından ciddi riskler barındırdığına dikkat çekti. Artan enerji fiyatlarının küresel ticaretteki baskıyı daha da artırabileceğini belirten Okonjo-Iweala, ülkeleri daha öngörülebilir politikalar ve iş birliği konusunda adım atmaya çağırdı.
Hizmet ticaretindeki büyümenin ise yüzde 4,1 seviyesine kadar yavaşlayabileceği öngörüldü. Bu durum, küresel ekonominin farklı sektörlerde nasıl bir domino etkisi yaşayabileceğini gözler önüne seriyor.
