Hürmüz Boğazı'nda Trafik Çöküşü: Latin Amerika Limanlarına Yönelim Arttı
ABD-İsrail ile İran arasında 28 Şubat'ta başlayan savaşın etkileri, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasıyla devam ediyor. Boğaz'daki lojistik operasyonlar giderek karmaşıklaşırken, gemiler için alternatif rotalar Asya ve özellikle Latin Amerika limanlarına kayıyor.
Boğaz Trafiğinde Yüzde 95'lik Dramatik Düşüş
Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) verilerine göre, 1-27 Şubat arasında Hürmüz Boğazı'ndan günde ortalama 129 gemi geçiyordu. MarineTraffic verilerinden yapılan hesaplamalar ise bu rakamın 1-31 Mart arasında günlük ortalama 9'a kadar gerilediğini ortaya koydu. Bu, Boğaz'daki trafikte yüzde 95'lik çarpıcı bir azalma anlamına geliyor.
Gemiler, 15 Mart'tan itibaren ağırlıklı olarak İran kara sularında oluşturulan bir "koridoru" takip ederek geçiş yapıyor. Bu durum, İran'ın geçiş izni verdiği ticari gemiler üzerindeki kontrollerini kolaylaştırdığı şeklinde yorumlanıyor.
İran'ın Kapsamlı Geçiş Protokolü ve Ücret Uygulaması
İran, Boğaz'dan geçişine izin verdiği gemilerden şu belgeleri talep ediyor:
- Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) numarası
- Geminin sahiplik bilgileri
- Detaylı yük bilgisi
- Varış noktası
- Tam mürettebat listesi
Ayrıca, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun yaptırım taraması, yük uyumluluğu kontrolü ve "jeopolitik inceleme" yaptığı belirtiliyor. Süreç, gemi işletmecilerinin İran Devrim Muhafızları Ordusu bağlantılı onaylı aracılarla iletişime geçmesini gerektiren bir sistem üzerinden yürütülüyor.
Bu kapsamda, ülkelerin Tahran ile yürüttüğü diplomatik müzakereler sonucunda Boğaz'dan geçiş izni verilirken, bazı tanker ve konteyner işletmecilerinin yuan cinsinden ödeme yaptığı ifade ediliyor. Çin, Pakistan, Türkiye, Hindistan ve Tayland gibi ülkeler, diplomatik görüşmelerle gemilerinin geçişini sağladı.
Gemi Trafiğinin Yeni Rotası: Latin Amerika Limanları
Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin önemli bir kısmı, "gölge filo" olarak adlandırılan ve yaptırım listesindeki ticari gemilerden oluşuyor. Bu gemiler ağırlıklı olarak İran petrolünü Asya'ya taşıyor.
İran'ın Bender İmam Humeyni Limanı, savaşın başından beri Orta Doğu'daki en yoğun liman olarak öne çıkıyor. Limana ağırlıklı olarak Brezilya ve Arjantin'den İran'a gıda taşıyan yük gemileri ulaşıyor. Panama bayraklı LB Energy ve Marshall Adaları bayraklı Ceci yük gemileri, bu rotada faaliyet gösteren gemiler arasında yer alıyor. Her iki geminin de tanımlama sistemlerinde varış noktalarını "İran için gıda" şeklinde bildirdiği görülüyor.
Enerji Ticaretinde Yeni Desenler
Enerji ticaretinde, ham petrolün ağırlıklı olarak Çin'e, LPG'nin ise Hindistan limanlarına yöneldiği gözlemleniyor. Çin'e giden ham petrol tankerlerinin neredeyse tamamında İran petrolü taşınırken, bu gemiler varış noktalarında belirli bir liman ismi belirtmek yerine "Çin" ibaresini kullanıyor.
Öte yandan, Hürmüz Boğazı'ndan 2 Nisan'da, 28 Şubat'tan sonra ilk kez bir sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerinin geçtiği tespit edildi. BAE'nin Fateh Petrol Sahası'ndan yarı yüklü halde yola çıkan Panama bayraklı SOHAR LNG tankeri, Boğaz'ı geçerek Umman Körfezi'ndeki Kalhat terminaline doğru seyrediyor.
Londra merkezli Lloyd's List Intelligence verileri, mart ayı boyunca Hürmüz Boğazı'ndan geçen 212 geminin yüzde 24'ünün İran, yüzde 16'sının Yunanistan ve yüzde 10'unun Çin bağlantılı olduğunu gösteriyor. Bu veriler, bölgedeki ticari hareketliliğin yeni dinamiklerini ortaya koyuyor.
