MEB, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme Sürecini Yeniden Yapılandırıyor
Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında önemli bir adım atarak "Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu"nu hazırladı. Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, bu kılavuz artık merkezi ve ortak sınavlar, okul geneli yazılılar, ders kitapları ve yardımcı materyallerin hazırlanmasında temel başvuru kaynağı olarak kullanılacak.
Pilot Uygulama 12 İlde Gerçekleştirildi
MEB Ortaöğretim Genel Müdürlüğü koordinasyonunda 12 pilot ilde yürütülen çalışmalarla hazırlanan kılavuza ilişkin yazı, Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin imzasıyla Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı (YÖK), Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı (TÜBİTAK) ve ÖSYM başta olmak üzere eğitim sisteminin tüm paydaş kurumlarına gönderildi.
Pilot uygulama kapsamında toplam 14 bin 556 öğrenci sürece dahil edildi. Bu öğrencilerden 4 bin 361'i altıncı sınıf, 10 bin 195'i ise onuncu sınıf öğrencisi olarak belirlendi. Uygulama şu derslerde yürütüldü:
- Ortaöğretim düzeyinde: Türk dili ve edebiyatı, matematik, fizik, kimya, biyoloji, tarih, coğrafya ile din kültürü ve ahlak bilgisi
- Temel eğitim düzeyinde: Türkçe, matematik, fen bilimleri, sosyal bilgiler ile din kültürü ve ahlak bilgisi
Ölçme ve Değerlendirmede Ortak Dil Hedefleniyor
Yazıda, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin kavramsal ve alan becerileri ile sosyal-duygusal öğrenme becerilerini bütünleşik bir yapı içinde ele alan, milli ve manevi değerleri korumayı ve geliştirmeyi hedefleyen sistematik bir eğitim yaklaşımı olduğuna dikkat çekildi. Bu yaklaşımın öğretim programlarına yansıması, öğrencide zihinsel, duygusal, sosyal ve ahlaki gelişimi bir bütün olarak destekleyen öğretim anlayışını gerektiriyor.
Bakanlık açıklamasında şu ifadelere yer verildi: "Bu anlayışın doğal bir uzantısı olarak ölçme ve değerlendirme süreçlerinin de yalnızca öğrencilerin bilgi ve beceri düzeylerini belirlemeye yönelik teknik uygulamalar olarak değil, öğretim sürecini destekleyen, geliştiren ve yönlendiren beceri odaklı bir yapı içinde planlanması ve yürütülmesi önem arz etmektedir."
Kılavuzun Temel Özellikleri ve Hedefleri
Hazırlanan kılavuzda, öğrencinin edindiği bilgi ve becerileri karşılaştığı yeni ve otantik durumlarda ne ölçüde uygulayabildiğinin, transfer edebildiğinin ve kullanabildiğinin ölçülmesi merkeze alındı. Kılavuzda yer alan açıklamalar, öneriler, kontrol listeleri ve örnek sorular şu amaçlarla hazırlandı:
- Sahadaki uygulamalarda karşılaşılan yapısal sorunların giderilmesi
- Soru yazım sürecinin standartlaştırılması
- Ölçme-değerlendirme alanında ortak bir dilin oluşturulması
Kılavuzun hazırlanmasındaki öncelikli amaç, soru yazarları, ders kitabı yazarları ve öğretmenlerin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde yer alan öğrenme çıktılarının temelini oluşturan becerilerin doğru, geçerli ve güvenilir biçimde ölçülmesine ilişkin yeterliklerini geliştirmek olarak belirlendi.
Bağlam Temelli Soru Nedir?
Kılavuza göre bağlam temelli bir soru, öğrencinin metin, problem durumu, veri seti, görsel ya da senaryo gibi anlamlı bir bağlamla karşılaşmasını ve bu bağlamı kullanarak karar vermesini, yorum yapmasını, çözüm üretmesini ya da açıklama getirmesini gerektiriyor. Bağlam temelli sorular çeşitli formatlarda uygulanabiliyor:
- Çoktan seçmeli
- Uzun yanıtlı
- Doğru-yanlış ve eşleştirme
- Kısa yanıtlı
Bağlam temelli olma özelliği sorunun formatında değil, bağlam ile soru arasındaki işlevsel ilişkide ve öğrencinin bilgiyi kullanma biçiminde ortaya çıkıyor.
Zorunlu Uygulama ve Paydaşlar
Bakanlık açıklamasında, "Bağlam Temelli Çoktan Seçmeli Soru Yazım Kılavuzu"nun merkezi sınav, ortak sınav, okul geneli yazılı, ders kitabı, yardımcı materyal ve ölçme araçlarının hazırlanması süreçlerinde temel başvuru kaynağı olarak esas alınmasının zorunlu olduğu vurgulandı. Bu hususun tüm ilgili gerçek ve tüzel kişiler, kurum ve kuruluşlar ile Bakanlık birimleri tarafından titizlikle gözetilmesi gerektiği belirtildi.
Çok sayıda üniversiteden akademisyen ve eğitim uzmanlarının katkısıyla hazırlanan kılavuz, öğretmenlerden eğitim yöneticilerine tüm paydaşlarda bağlam temelli çoktan seçmeli soru yazımına ilişkin ortak bir anlayış ve uygulama birliği oluşturmayı hedefliyor. Paydaşlara rehberlik etmesi planlanan kılavuzla, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin bütüncül çerçevesi ile öğrencilerin yalnızca ne bildiklerini değil, bildiklerini gerçek yaşam durumlarını içeren bağlamlarda nasıl kullanabildiklerini ortaya koyan bir değerlendirme anlayışının eğitim ortamlarında tutarlı ve sürdürülebilir biçimde hayata geçirilmesi amaçlanıyor.
