Depremin Yaraları Bilimle Sarıldı: Üniversitelerden Tarihi Katkı ve Sosyal Projeler
Yükseköğretim Kurulu (YÖK), "asrın felaketi" olarak nitelendirilen 6 Şubat 2023'teki Kahramanmaraş merkezli depremlerden etkilenen 18 üniversitenin, geçen yıl 13 bin 364 ulusal ve uluslararası yayına imza attığını açıkladı. Bu rakam, 2024'teki 11 bin 734 yayından önemli bir artışı temsil ediyor.
Bilimsel Üretim ve Toplumsal Katkı
YÖK'ten yapılan açıklamaya göre, deprem bölgesindeki üniversiteler, eğitim öğretime kesintisiz devam ederken, bilimsel projeleri ve sosyal sorumluluk çalışmalarıyla topluma katkı sunmayı sürdürüyor. 11 ildeki 18 devlet ve vakıf üniversitesi, sadece bilimsel yayınlarla değil, aynı zamanda çeşitli alanlarda hayata geçirdikleri projelerle de dikkat çekiyor.
Bu projeler arasında şunlar yer alıyor:
- İlk yardım eğitimleri ve deprem farkındalığı çalışmaları
- Hijyen ve gıda güvenliği programları
- Anne ve çocuk destek programları
- Yapay zeka ve dijital oyun geliştirme projeleri
Üniversitelerin Öne Çıkan Çalışmaları
Harran Üniversitesi, deprem öncüllerini belirlemek ve erken uyarı sistemi altyapısı oluşturmak amacıyla "Yerelektrik Değişimlerin Analizi ile Doğu Anadolu Fay Zonu İzleme ve Deprem Erken Uyarı Sistemi Araştırması" projesini geliştirdi. Adıyaman Üniversitesi ise, "Görüş Ötesindeki Canlıların Lazer ve Ses Sinyalleri Kullanarak Yapay Zeka ile Tespiti" projesiyle, görüş alanı dışındaki canlıların belirlenmesini amaçlıyor.
Fırat Üniversitesi, Kahramanmaraş merkezli depremlerin Organize Sanayi Bölgeleri'ndeki istihdam ve üretim üzerindeki etkilerini incelerken, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi ile Hatay Büyükşehir Belediyesi işbirliğinde "Aile Üniversitesi" kuruldu.
Sosyal Sorumluluk ve Yeniden Yapılanma
İskenderun Teknik Üniversitesi, "Afet Sonrası Rehabilitasyon ve Yeniden Yapılanma Projesi" kapsamında, deprem sonrası Hatay'da toplumsal, çevresel ve ekonomik iyileşmeye katkı sunacak gönüllülük temelli uygulamalar geliştirdi. Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi ise, gençleri dijital oyun sektörüne hazırlamayı hedefleyen "Dijital Oyun Geliştirme Akademisi (DOGA)" ve "Gençlik Gelişim Akademisi" gibi projelerle depremin gençler üzerindeki etkilerini azaltmaya çalışıyor.
Gaziantep Üniversitesi Nurdağı Meslek Yüksekokulu, depremde hasar görmüş tarım aletlerini teknolojiyle donatarak eğitim amaçlı yeniden kullanıma kazandırırken, Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, "Dünya'nın İlk Su Ayak İzi Belgeli Üniversitesi" unvanını aldı.
Bilim İletişimi ve Toplumsal Etkileşim
YÖK öncülüğünde hayata geçirilen Bilim İletişimi Ofisleri (BİO) kapsamında, deprem bölgesinde birçok etkinlik düzenlendi. Çukurova Üniversitesi, bilim kafelerle bölgede yaklaşık 18 bin kişiye ulaşırken, Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, "Deprem Farkındalığı ve Psikolojik Boyutu" saha etkinlikleri gerçekleştirdi.
Hasan Kalyoncu Üniversitesi, arama kurtarma çalışmalarında kullanılmak üzere yapay zeka tabanlı kablolu drone projesini hayata geçirdi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi ise, deprem atıklarının sürdürülebilir yapı malzemelerine dönüştürülmesi gibi projelerle çevresel ve ekonomik katkı sağlamayı hedefliyor.
Kadın ve Çocuk Destek Programları
Malatya Turgut Özal Üniversitesi, depremden etkilenen kadınların psikososyal iyilik hallerini desteklemeye yönelik çalışmalar yaparken, Mersin Üniversitesi yürütücülüğünde "Anne Çocuk Destek Programı (AÇDEP)" hayata geçirildi. Sanko Üniversitesi, Gaziantep'te ebeveynlerini kaybetmiş veya tedavi altındaki ebeveynlerinin yanında kalan çocukların tespit edilerek desteklenmesini amaçlayan bir proje geliştirdi.
Bu çalışmalar, deprem bölgesindeki üniversitelerin, bilimsel üretimlerinin yanı sıra toplumsal dayanışma ve iyileşme sürecine nasıl katkıda bulunduğunu gözler önüne seriyor.
