TÜBİTAK'ta Bölge Birinciliği: Diyarbakır ve Mardinli Öğrenciler Türkiye Finalinde
Diyarbakır ve Mardin'den üç lise öğrencisi, kültürel köklerimize dijital ve sanatsal bir köprü kurarak büyük bir başarıya imza attı. Gençlerin "Robin Hood" veya "Heidi" gibi yabancı figürleri yerli kahramanlara tercih etmesinden yola çıkan öğrenciler, hazırladıkları "Bir Varmış Bir Yokmuş: Anlam Değer Dünyamızdaki Savrulmalar" projesiyle TÜBİTAK Türkiye finaline adını yazdırdı.
Projenin Amacı ve Kapsamı
Diyarbakır'da Kuruçeşme Anadolu Lisesi öğrencisi Miraç Atik, Kayapınar Fen Lisesi öğrencisi Nesibe Berra Börkün ve Mardin'in Midyat ilçesindeki Midyat Fen Lisesi öğrencisi Baran Atakul, kültürel değerlerin gençler arasında yeterince bilinmediği tespitinden yola çıkarak bu projeyi hazırladı. Saha çalışmalarında akranlarının "Keloğlan", "Nasreddin Hoca", "Dede Korkut" ve "Altın Saçlı Kız" gibi Türk masal kahramanları hakkındaki bilgi düzeyini araştıran öğrenciler, ön görüşmelerde bu karakterlerin büyük oranda tanınmadığını tespit etti.
Bunun üzerine öğrenciler, masal anlatımları, drama, tiyatro, radyo programları ve dijital oyunlar aracılığıyla kültürel mirası yeniden canlandırmaya yönelik çalışmalar gerçekleştirdi. Öğrenciler hazırladıkları projeyle Malatya'da 9-12 Şubat'ta düzenlenen TÜBİTAK 57. Lise Öğrencileri Araştırma Projeleri Yarışması Malatya Bölge Finali'nde birincilik elde ederek, Türkiye finaline katılmaya hak kazandı.
Danışman Öğretmenin Açıklamaları
Proje koordinatörü ve danışman öğretmen Mahmut Ercil, toplumda davranış modellerini tanımlanırken yerli figürlerin giderek unutulduğunu gördüklerini söyledi. Bu kültürel mirasa yönelik farkındalığı artırmayı hedeflediklerini belirten Ercil, şöyle konuştu:
"Toplum olarak artık bir şeyleri isimlendirirken kendi kültür dünyamızdan ya da kendi değerlerimizden yola çıkarak isimlendirmeler yapmıyoruz. İşte bir hayırseverden bahsettiğimizde artık 'Robin Hood' diyebiliyoruz ya da bir doğa insanından bahsettiğimizde 'Rizeli Heidi' diyebiliyoruz. Gençler bu soruna parmak basmak istediler ve bunun için de masallardan yola çıktılar. Türk masallarından hareketle gençler de kendi masal kahramanlarımızla ilgili bir farkındalık oluşturmaya çalıştılar."
Ercil, durumu ölçmek için farklı öğrencilerle bir ön görüşme gerçekleştirildiğini dile getirerek, "Ön görüşme sonucu tahmin ettikleri durumun doğru olduğunu gördüler. Yani gençler kendi masallarımızdan habersizdi. Daha sonra okullarda bazı etkinlikler düzenlendi, radyo programları yapıldı, resim etkinlikleri gerçekleştirildi, masal anlatıcıları öğrencilere masallar anlattı, üniversite hocaları seminerler verdi. Bu etkinlikler sonucunda okulda masallarla ilgili büyük bir farkındalık oluştu ve gençler kendi masal karakterlerimizi daha iyi tanımaya başladı." dedi.
Öğrencilerin Deneyimleri ve Hedefleri
Projede yer alan öğrencilerden Miraç Atik, günlük hayatta kültürel ifadelerdeki yabancılaşmanın kendilerini harekete geçirdiğini belirtti. Atik, proje kapsamında hazırladıkları anketlerin çarpıcı sonuçlar ortaya koyduğunu ifade ederek, "2 şehirdeki 3 farklı okulda bazı etkinlikler yapmaya karar verdik. Ön görüşmemizde ise 'Masal karakterlerini nasıl tanıyorlar?' başlığı altında bir anket hazırladık. Bu anketin sonuçlarında karakterleri tanıma oranının çok düşük olduğunu gördük. Etkinliklerle bu tanıma oranını artırmayı hedefledik." diye konuştu.
Daha önce masallara bakış açısının farklı olduğunu dile getiren Atik, projeden önce masalları pek dinlemediğini, masal karakterleri hakkında bilgisinin çok düşük olduğunu anlattı. Atik, şunları söyledi:
"Bu projeden sonra masallar hakkında bilgim arttı. Yine de masallar hakkında çok fazla bilgi edindiğimi düşünmüyorum çünkü hala tanımadığım masal karakterleri var. Ülke çapında yapılacak etkinliklerle bunun daha da artacağını düşünüyorum. Bu süreçte ailemle de masallar hakkında konuşuyorduk. Bazen geceleri masallar üzerine sohbetler yapıyorduk. Okulda da arkadaşlarımla karakterler hakkında tartışmalar gerçekleştiriyorduk. Önceden onların da masallar hakkındaki bilgileri çok düşüktü. Yaptığımız farklı etkinliklerle öğrencileri tek bir çatı altında topladık ve öğrencilerin bu konuya bakış açıları önemli ölçüde gelişti."
Hazırladıkları içerikleri internet sitesi ve interaktif oyunlara taşıyarak öğrenme sürecini daha eğlenceli hale getirdiklerini belirten Atik, Malatya'daki bölge finalinde elde ettikleri başarının kendileri için büyük bir motivasyon kaynağı olduğunu kaydetti.
