Dr. Deniz İstikbal/İstanbul Medipol Üniversitesi, 2020-2026 döneminde altının ons fiyatının dolar bazlı yüzde 200'ün üzerinde artış gösterdiğini belirtiyor. Global düzeyde bireysel ve kurumsal yatırımcılar altına yatırım yaparken, bu artışın tarihsel benzerleri bulunuyor. Ancak faiz oranlarına duyarlı olan ve kriz dönemlerinde yükselen değerli madenler şimdi düzeltme sürecine girmiş görünüyor.
Merkez Bankaları ve Bireysel Yatırımcılar
Merkez bankalarının rezervlerini artırmasıyla gündemde kalan altın, bireysel yatırımcılar için negatif bir seyir izliyor. Türkiye'de bireysel yatırımcı altını geleneksel bir araç olarak görüyor ve kâr alma eğiliminde değil. Uzun süre altın tutan yatırımcılar, dolar bazlı düşüşlerden psikolojik olarak etkileniyor. İki-üç yıllık periyotlarla artış veya azalış gösteren değerli madenler arasında en büyüğü altın. Enflasyon karşısında tasarruflarını değerlendiren yatırımcılar için bu düşüş, yüksek getiriye alışmış olanlarda ciddi bir kırılmaya işaret ediyor. FED ve Avrupa Merkez Bankası gibi kurumların faiz artırma sürecine girdiği dönemde, 2012 sonrası olduğu gibi değerli madenlerde değer kaybı hızlanabilir.
Zayıf Dolar Politikası ve Değerli Madenlere İlgi
Ticari tarifelerin yarattığı belirsizlik, Trump yönetiminin zayıf dolar politikası ve bölgesel çatışmalar değerli madenlere ilgiyi artırdı. Salgının başlangıcında benzer bir trend tüm değerli madenlerde görülürken, 2025-2026 dönemi tarihi zirvelerin yaşandığı bir süreç oldu. Türkiye'deki bireysel yatırımcı altında 200 milyar doların üzerinde kâr elde etti. Zirveden düşüşle birlikte kâr miktarı değişirken, en yüksek seviyelerden alım yapanlar mevcut. Toplumsal baskıyla küçük yatırımcının en yüksek seviyelerden altına yatırım yapması global bir olgu. Asya ülkelerinde daha yoğun olmakla birlikte, birçok bireysel yatırımcı herkes altına yatırım yapıyor mantığıyla hareket etti. Tepe noktasına ulaşan ve ardından yüzde 25'ten fazla düşen altının ons fiyatı daha fazla düşüş eğilimine girebilir. 2008-2015 arasında benzer bir süreçte dolar bazlı yarı yarıya zarar eden yatırımcılar olmuştu. 2013-2015 döneminde üç yıl üst üste dolar bazlı değer kaybı yüzde 40'a yaklaşmıştı. Günümüzde böylesi bir azalış yaşanırsa, yatırımcıların dolara endeksli yatırımlarını geri almaları yeni kriz dönemlerine kalabilir.
Siyasi Gelişmeler Etkili Olabilir
5800 doları gören altının ons fiyatı 4 bin doların altına düşerken, uluslararası kurumlar 8 bin dolarlık tahmin açıklıyordu. Bireysel yatırımcıyı altına yönlendiren bu tahminler şimdi aşağı yönlü güncelleniyor. Yurt içinde gram fiyatlarının 10 bin lirayı aşacağı söylenirken, gram fiyatları 4-5 bin TL bandına doğru ilerliyor. Bu noktada önemli olan, bireysel yatırımcılar zirve fiyatlardan alırken kimlerin sattığı. 2013'ten sonra çeyreklik bazda en büyük düşüşü yaşayan altının satıcıları arasında büyük fon kuruluşları yer alıyor. Batılı kurumlar satarken Asyalı bireysel yatırımcılar almaya devam ediyor. Hacimsel olarak, bireysel yatırımcının alımından daha fazla altını istikrarlı şekilde satıp kâr realizasyonu yapıyorlar. Bu trend 2013-2015 dönemine işaret ediyor. Ancak siyasi gelişmeler bu durumu tersine çevirebilir. Bireysel yatırımcıyı alıma yönlendiren uluslararası kuruluşlar, dünyanın en saygın bankaları arasında kabul ediliyor. JP Morgan, UBS, Bank of America ve Goldman Sachs gibi kurumlar tahmin yapan aktörlere örnek. Bu kurumların tahminlerine kıyasla global fonlar altın satışına devam ediyor. Benzer şekilde Rusya, Türkiye, Kazakistan ve Filipinler merkez bankaları altın rezervlerini yüksek fiyatlardan satarak azaltıyor. Alımlar devam etse de eski döneme göre alım sıklığı azaldı ve farklı yatırım araçlarına yöneliyorlar. Ayrıca ABD dolarındaki değer artışı ve yükselen FED faizleri altın fiyatlarını baskılıyor. Bu durum tarihsel örneklere uygun olarak değerli maden fiyatlarını normal seviyesine döndürebilir. 2008-2015 süreci günümüzden pek farklı değildi: 2007'de ons 1000 dolardan 2008'de 1500 dolara, 2012'de 2600 dolara çıktı, ardından 1300 dolara düştü. Diğer değerli madenlerde de aynı süreç görüldü. 2023-2025 döneminde düzenli artış gösteren altının gelecek yıllarda normal seyrine dönmesi sürpriz olmamalı. Ancak siyasi bir müdahale veya global kriz fiyatların tekrar yükselmesine neden olabilir.
Sürü Psikolojisinden Kaçının
Sonuç olarak, altının yükseliş trendi yıllara yayıldı. Azalış veya düzeltme de yıllara yayılabilir. Bireysel yatırımcı için sancılı bir süreç bekleniyor ve kademeli kâr almanın zorunluluk olduğu unutulmamalı. Uluslararası kurum veya piyasa değerleme uzmanlarının tahminlerinden uzak durulmalı. En önemlisi sürü psikolojisiyle yatırım tavsiyesi almaktan kaçınılmalı. Türkiye'deki altın yatırımcısı için kâr alma olgusuna dikkat çekilmeli. Konut, araç veya arsa gibi malların satılıp altın alınması ciddi zarar taşıyan bir sürece işaret ediyor.
